QueſtioLX

bonum. ¶ Pre. Augu. dicit ꝙ ille pie ⁊ iuſie viuit qͦ reꝝin eper eſt eſtimator in neutram ꝑtem declinando. ſed illequi interpretat̉ eſt melius quod dubiū eſt declinat in alteram ꝑtem. ergo hoc non eſt faciendū. ¶ Pre. Hō debetdiligere ꝓximū ſicut ſeip̄m. ſed circa ſeip̄m hō debet dubia interptari in peiorē ꝑtem. ẜm illud Iob. ix. Uerebaroīa oꝑa mea. ergo videt̉ ꝙ ea q̄ ſunt dubia circa ꝓximosſint in peiorē ꝑtem interp̄tanda. ¶ Sed ꝯtra eſt qd̓ Roma. xiiij. ſuꝑ illud. Qui nō manducat manducantē noniudicet. dicit glo. Dubia in meliorē ꝑtem ſunt interp̄tanda. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut dictū eſt. ex hoc ip̄o ꝙ aliquis hꝫmalā opinionē de alio abſqꝫ inſufficienti cauſa iniuriat̉ ei⁊ ꝯtemuit ip̄m. nullus aūt debet aliū contemnere vel nocumentū quodcūqꝫ inferre abſqꝫ cauſa cogente. ⁊ ideo vbinon apꝑent manifeſta indicia de malo alicuius debemuseum vt bonū habere. in meliorē ꝑtem interpretando qd̓dubium ē. ¶Ad .i. ergo dd̓m ꝙ pōt contingere ꝙ ille qͥin meliorē ꝑtem interpretat̉ frequentius fallit̉. ſed meliꝰeſt ꝙ aliqͥs frequēter fallat̉ habens bonā opinionē de aliquo malo hoīe qͣꝫ ꝙ rarius fallat̉ hn̄s malam opinioneꝫde aliquo bono. qꝛ ex hoc ſit iniuria alicui non aūt ex prīo¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ aliud eſt iudicare de rebꝰ ⁊ aliud de hoībus. in iudicio enī in quo de rebꝰ iudicamꝰ non attendit̉bonū vel malū ex ꝑte ip̄ius rei de qua iudicamꝰ. cui nihilnocet qualitercunqꝫ iudicemus de ip̄a. ſed attendit̉ ibi ſolum bonū iudicantis ſi ꝟo iudicet vel malū ſi falſo. qꝛ verum eſt bonū intellectus. falſum aūt eſt malū ip̄ius vt d̓rin. vi. ethi. ⁊ ideo vnuſquiſqꝫ debet niti ad hoc ꝙ de rebusiudicet ẜm ꝙ ſunt. ſed iniudicio quo iudicamꝰ de hoībusp̄cipue attendit̉ bonū ⁊ malū ⁊ ex ꝑte eius de quo iudicat̉qui in hoc ip̄o honorabilis habet̉ ꝙ bonus iudicat̉. ſi contemptibilis ⁊ iudicet̉ malus. ⁊ ideo ad hoc potius tendere debemus in tali iudicio ꝙ hoīem iudicemus bonū niſimanifeſta ratio in ꝯtrariuꝫ appareat. ipſi aūt hoī iudicanti falſum iudiciū quo bn̄ iudicat de alio non ꝑtinet ad malum intellectus ip̄ius ſicut nec ad eius ꝑfectionē pertinetẜm ſe cognoſcere veritatē ſingulariū contingentiū. ſed magis ꝑtinet ad bonum affectū. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ interpretari aliquid in deteriorem vel meliorē ꝑtem contingit dupliciter. Uno modo ꝑ quandam ſuppoſitionē. ⁊ ſic cumdebemus aliquibꝰ malis adhibere remediū ſiue noſtris ſiue alienis. expedit ad hoc vt ſecurius remediū apponat̉ ꝙſupponat̉ id quod eſt deterius. qꝛ remediū qd̓ eſt efficaxcōtra maiꝰ malū. multo magis eſt efficax ꝯtra minꝰ malūAlio mō interp̄tamur aliquid in bonū vel malum diffiniēdo ſiue determinando. ⁊ ſic in reꝝ iudicio debet aliquis niti ad hoc vt interpretet̉ vnumquodqꝫ ẜm qd̓ eſt. ī iudicioaūt ꝑſonaꝝ vt interpreiet̉ in melius ſicut dictum eſt.Ad quintuꝫ ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ non ſit ſꝑ ẜm leges ſcriptas iudicandū. Semꝑenī vitandū eſt iniuſtū iudiciū. ſed qn̄qꝫ leges ſcripte continēt iniuſticiā. ẜm illud Eſa. x. Ue qui condūt leges iniquas ⁊ ſcribentes iniuſticiā ſcripſerūt. ergo non ſꝑ eſt ẜmleges ſcriptas iudicādū. ¶ Pre. Iudiciū oꝑtet eſſe d̓ ſingularibꝰ euentibꝰ. ſed nulla lex ſcripta pōt oēs ſingulareſeuentus cōprehendere vt ptꝫ ꝑ phm̄ in. v. ethi. ergo videt̉ ꝙ non ſꝑ ſit ẜm leges iudicandū. ¶ Pre. Lex ad hocſcribit̉ vt ſnīa legiſlatoris manifeſtet̉. ſed qn̄qꝫ contingitꝙ ſi ip̄e legiſlator pn̄s eſſet aliter iudicaret. ergo non ē ſꝑIm leges ſcriptas iudicandū. ¶ Sed ꝯtra eſt ꝙ Augu.dicit in li. de vera religione. In iſtis tꝑalibꝰ legibus qͣꝫ qͣꝫ

de his hoīes iudicent cum eas inſtituerint cum tamen fierint inſtitute ⁊ firmate non licebit iudicibꝰ de eis iudicare. ſed ẜm ip̄as. ¶ Rn̄ dd̓m ꝙ ſicut dictū eſt. iudiciū nihil aliud eſt qͣꝫ quedā diffinitio vel determinatio eius qd̓iuſtū eſt. fit aūt aliquid iuſtū dupliciter. vno mō ex ipſa natura rei quod dicit̉ ius naturale. alio mō ex quodā condito inter hoīes quod dicit̉ ius poſitiuū vt ſupra habitū ēleges aūt ſcribunt̉ ad vtriuſqꝫ iuris declarationē aliter tn̄⁊ aliter. nā legis ſcriptura ius quidē naturale ꝯtinet ſednon inſtituit. non hꝫ enī robur ex lege ſed ex natura. iusaūt poſitiuū ſcripturā legis. ⁊ ꝯtinet ⁊ inſtituit dās ei auctoritatis robur. ⁊ ideo neceſſe eſt ꝙ iudiciū fiant ẜm legis ſcripturā alioquin iudiciū deficeret vel a iuſto naturali vel a iuſto poſitiuo. ¶ Ad i. ergo dd̓m ꝙ lex ſcripta ſic̄non dat robur iuri naturali. ita nec pōt eius robur minuere vel auferre. qꝛ nec voluntas hoīs pōt immutare naturā⁊ ideo ſi ſcriptura legis ꝯtineat aliquid ꝯtra ius naturaleiniuſta ē. nec hꝫ viam obligandi. ibi enī ius poſitiuū nonhꝫ locū niſi inqͣꝫtū ius naturale diffinit vtꝝ ſic vel aliter fiat ſicut ſupra habitū eſt. ⁊ ideo nec tales ſcripture legesdicunt̉. ſed potius legis corruptiones vt ſupra dictum ē⁊ ideo ẜm eas non eſt iudicandū. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſicutleges inique ẜm ſe cōtrariant̉ iuri naturali vel ſꝑ vel vt īpluribꝰ. ita eriā leges q̄ ſunt recte poſite in aliquibꝰ caſibꝰdeficiunt in quibꝰ ſi ſeruarent̉ eſſent ꝯtra ius naturale. etideo in ialibꝰ non ē ẜm lr̄am legis iudicandū ſed recurrēdum ad equītatē quā intendit legiſlator. vn̄ iuriſꝑitus dicit. Nulla rō iuris aut equitatis benignitas patit̉ vt q̄ ſalubriter ꝓ vtilitate hoīm introducunt̉ ea nos duriore interp̄tatione ꝯtra ip̄oꝝ cōmodū ꝓducamus ad ſeueritatē.⁊ ī talibꝰ etiā legiſlator aliter iudicaret. ⁊ ſi cōſideraſſet lege determinaſſet. ⁊ ꝑ hoc patet rn̄ſio ad tertium.Ad ſextuꝫ ſic procediturUidet̉ ꝙ iudiciū ꝑ vſurpatione non reddat̉ ꝑuerſum. Iuſticia enī eſt rectitudo quēdā in agēdis. ſed nihil deꝑit veritati a quocunqꝫ dicat̉. ſed a quocūqꝫ eſt accipiēda. ergoetiā nihil deꝑit iuſticie a qͦcuūqꝫ iuſtū determinet̉ quod ꝑtinet ad rationē iudicij. ¶ Pre. Pctā punire ad iudiciūꝑtinei. ſed aliqui laudabil̓r legunt̉ pctā puniſſe qui tamēauctoritatē nō habeāt ſuꝑ illos quos puniebāt. ſic̄ Moyſes occidēdo egyptiū vt habet̉ Exo. ij. Et Phinees filiꝰEleazari zambri filiū Salumi vt legit̉ Nume. xxi. .xxv.⁊ reputatū eſt ad iuſticiā. vt dicit̉ in pͣs. ergo vſurpatio iudicij non ꝑtinet ad iuſticiā. ¶ Pre. Ptās ſpūalis diſtinguit̉ a tꝑali. ſed qn̄qꝫ prelati habentes ſpūalem ptātemintromittunt ſe de his que ꝑtinent ad ſecularē ptātē. ergo vſurpatū iudiciū non eſt illicitum. ¶ Pre. Sic̄ adrecte iudicandū requirit̉ auctoritas. ita etiā ⁊ iuſticia iudicanns ⁊ ſcīa vt ex dictis patet. ſed non dicit̉ iudiciū eēiniuſtū ſi aliquis iudicet non hn̄s habitū iuſticie vel nōhn̄s ſcīam iuris. ergo etiam neqꝫ iudiciū vſurpatū quodſit ꝑ defectū auctoritatis ſꝑ erit iniuſtū ¶ Sed contra eſtquod d̓r Roma. xiiij. Tu quis es qui iudicas alienū ſeruum ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cum iudiciū. ſit ferendum ẜm legesſcriptas vt dictū eſt. ille qui iudiciū fert legis dictum qͦddammodo interpretat̉ applicando ip̄m ad particulare negocium. cum aūt eiuſdem auctoritatis ſit legē interpretari ⁊ legē condere. ſicut lex condi non pōt niſi publica auctoritate. ita nec iudicium ſerri pōt niſi publica auctorit ate. que quidem ſe extendit ad eos qui cōmunitati ſubduntur. ⁊ ideo ſicut iuſtum eſſet vt aliquis conſtringeret aliū