Druckschrift 
2,2 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

vna eſt principalis reſpectu alterius. Manifeſtum eſt aūˡ domus medio modo ſe habet inter vnā ſingularemſonā ciuitatē vel regnum. nam ſicut vna ſingularis ꝑſona eſt ꝑs domus. ita vna domus eſt ꝑs ciuitatis vel regni ideo ſicut prudētia cōmūiter dicta eſt regnatiua vnius diſtinguit̉ a politica prudentia. ita oꝑtet īconomicadiſtinguat̉ ab vtroqꝫ. Ad .i. ergo dd̓m diuitie comꝑant̉ ad iconomicā non ſicut finis vltimus. ſed ſicut inſtrumenta quedā. vt dicit̉ in i. politic̄. finis aūt vltimus iconomice eſt totū bn̄ viuere ẜm domeſticā conuerſationem.Phūs aūt in .i. ethi. ponit exemplificādo diuitias finemīconomice ẜm ſtudiū plurimoꝝ. Ad. ij. dd̓m ad aliqua ꝑticularia que ſūt in domo diſponēda poſſunt aliquipctōres ꝓuide ſe habere. ſed non ad ip̄m totū bene viueredomeſtice cōuerſationis. ad qd̓ precipue requirit̉ vita virtuoſa. Ad. iij. dd̓m pater in domo hꝫ quādam ſimilitudinē regiminis principatꝰ. vt dicit̉. in. viij. ethi. non tn̄habet ꝑfectā ptātem regiminis ſicut rex. ideo non ponit̉ſeꝑatim paterna ſpēs prudentie ſicut regnatiua:Ad quartuꝫ ſic ꝓcediturUidet̉ militaris debeat poni ſpecies prudētie. Prudentia enī cōtra artē diuidit̉ vt dicit̉ in. vi. ethi. ſed militaris videt̉ eſſe quedā ars in rebꝰ bellicis. ſicut pꝫ phm̄in. iij. ethico. ergo militaris non debet poni ſpēs prudētie Pre. Sicut militare negociū continet̉ ſub politico. itaetiā pl̓a alia negocia. ſicut mercatoꝝ artificū aliorumhmōi. ſed ẜm alia negocia que ſunt in ciuitate non accipiunt̉ alique ſpēs prudentie. ergo etiā neqꝫ ẜm militare negociū. Pre. In rebꝰ bellicis plurimū valet militū fotitudo. ergo militaris magis ꝑtinet ad fortitudineꝫ qͣꝫ adprudentiā. Sed ꝯtra eſt qḋ dicit̉ Prouer. xxiiij. Cumdiſpoſitione init̉ bellū. erit ſalus vbi ſunt multa ꝯſilia.ſed ꝯſiliari ꝑtinet ad prudentiā. ergo in rebꝰ bellicis maxime neceſſaria eſt aliqua ſpēs prudentie militaris dicitur. Rn̄. dd̓m ea que ẜm artē ratione agunt̉ ꝯformia eſſe oꝑtet his ẜm naturā que a rōne diuina ſunt inſtituta. natura aūt ad duo intendit. primo quideꝫ ad regi vnamquāqꝫ rem in ſeip̄a. ſcd̓o ꝟo ad reſiſtendū extrinſecis impugnantibꝰ corruptiuis. ꝓpter hoc non deditſolum aīalibꝰ vim cōcupiſcibilē quam moueant̉ ad eaque ſunt ſaluti eoꝝ accōmoda. ſed etiam vim iraſcicilēquā aīa reſiſtit impugnantibꝰ. vn̄ in his que ſunt ẜmrationē non ſolū oportet eſſe prudentiā politicam quaꝫdiſponantur cōuenienter ad ea que ꝑtinent ad bonū commune. ſed etiā militarē quam hoſtiū inſultus repellant̉ Ad .i. ergo dd̓m. militaris pōt eſſe ars ẜm habetquaſdā regulas vtendi quibuſdā exterioribꝰ rebꝰ. puta armis equis. ſed ẜm ordinat̉ ad bonuꝫ cōmune habetmagis rationem prudentie. Ad. ij. dd̓m omnia negocia que ſunt in ciuitate ordinant̉ ad aliquas ꝑticulares vtilitates. ſed militare negocium ordinat̉ ad tuitionētotius boni cōmunis. Ad. iij. dd̓m executio militietinet ad fortitudinem. ſed directio ad prudentiā. p̄cipueẜm ē in duce exercitus. Queſtio. IEinde conſideradūOeſt de virtutibus adiunctis prudentie ſuntquaſi partes potentiales ipſius. Et circa hocq̄runt̉ quattuor. primo vtrū eubulia ſit virtꝰ. ſcd̓o vtrū ſitſpālis viriꝰ a prudētia diſtincta. tertio vtꝝ ſyneſis ſit ſpālis virtus. quarto vtrum gnomin ſit ſpecialis virtus.

Ad primum ſic procedit̉Uidet̉ eubulia ſit virtus. Quia ẜm Augu. in li. deli. arbi. virtutibꝰ nullꝰ male vtit̉. ſꝫ eubulia que eſt beneꝯſiliatiua aliqͥ male vtunt̉. vel qꝛ aſtuta cōſilia excogitantad fines malos ꝯſequendos. aut etiā ad bonos fines ꝯſequendos aliqua pctā ordinant. puta furat̉ vt elemoſy det. ergo eubulia eſt virtus. Pre. Uirtus ꝑfectōquedā eſt. vt dicit̉ in .vij. phiſi. ſed eubulia circa ꝯſiliūſiſtit qd̓ importat dubitationē inquiſitionē que imꝑfectiōis ſunt. ergo eubulia eſt virtus. Pre. virtutesſūt cōnexe adinuicē vt ſupra habitū eſt. ſed eubulia ēꝯnexa alijs virtutibꝰ. multi enī pctōres ſunt bene cōſiliatiui. multi iuſti ſunt in cōſilijs tardi. ergo eubulia eſtvirtus. Sed ꝯtra eſt eubulia eſt rectitudo cōſilij. vtphūs dicit in. vi. ethi. ſed recta ꝑficit rōnem virtutis.ergo eubulia eſt virtꝰ. Rn̄. dd̓m ſicut ſupra dictū ēde rōne virtutis humane ē quod facit actū boīs bonum.inter ceteros aūt actus hoīs ꝓprium eſt ei cōſiliari. qꝛ hocimportat quandā rationis inquiſitionē circa agenda inbus ꝯſiſtit vita humana. vita ſpeculatiua eſt ſupra hominē. vt dicit̉ in. x. ethi. Eubulia aūt importat bonitateꝫꝯſilij. dicit̉ enī ab eu qd̓ eſt bonū boly. quod eſt ꝯſiliuꝫquaſi bona ꝯſiliatio vel potius bn̄ conſiliatiua. vn̄ maniſeſtū eſt eubulia ē virtus humana. Ad .i. ergo dd̓m eſt bonū conſilium ſiue aliquis malū finē in ꝯſiliandop̄ſtituat. ſiue etiā ad bonū finē malas vias adinueniat. ſic̄etiā in ſpeculatiuis non eſt bona ratiotinatio. ſiue aliquisfalſum ꝯcludat. ſiue etiā concludat veꝝ ex falſis dictis.qꝛ non vtit̉ ꝯuenienti medio. ideo vtrūqꝫ p̄dictoruꝫ eſtꝯtra ratione eubulie. vt phūs dicit ī. .vi. ethico. Ad. ij.dd̓m ſi virtus ſit eſſentialiter ꝑfectio quedā. tamēoportet illud quod eſt materia virtutis importetfectionē. oportet enī circa oꝑa humana ꝑfici virtutesnon ſolū circa actus rōnis inter quos ē conſiliū. ſed etiamcirca paſſiones appetitus ſenſitiui adhuc ſunt multo īꝑfectiores. vel pōt dici virtus humana eſt ꝑfectio ẜmmodū hoīs qui non pōt certitudinē cōprehendere veritatē rerum ſimpliciū intuitu ſimplici. p̄cipue in agibilibus que ſunt ꝯtingentia. Ad. iij. dd̓m in nullo pctōre inqͣꝫtum hmōi inuenitur eubulia: enī pctm̄ eſt ꝯtrabonā conſiliationē. requirit̉ enī ad bn̄ conſiliandū non ſolum adinuentio vel excogitatio eoꝝ que ſunt opportunaad finē. ſed etiā alie circūſtantie .ſ. tempus ꝯgruū. vt necnimis tardus nec nimis velox ſit in conſilijs. modusſiliandi. vt .ſ. ſit firmus in ſuo conſilio. alie hmōi debitecircūſtantie que pctōres peccando non obſeruant. quilibet aūt virtuoſus eſt bene conſiliatiuus in his que ordinātur ad finem virtutis. licet forte in aliquibꝰ ꝑticularibusnegocijs non ſit bene conſiliatiuus. puta in mercationibꝰvel in rebꝰ bellicis vel in aliquo hiuuſmodi.Ad ſecūduꝫ ſic procedit̉.Uidet̉ eubulia non ſit virtus diſtincta a prudentia: qͥavt phūs dicit in. vi. ethi. videt̉ prudentis eſſe bn̄ conſiliari. ſed hoc ꝑtinet ad eubuliā vt dictū eſt. ergo eubulia nondiſtinguit̉ a prudentia. Pre. Humani actus ad quosordinant̉ humane virtutes p̄cipue ſpecificant̉ ex fine. vtſupra habitū eſt. ſed ad eundē fineꝫ ordinant̉ eubulia etprudentia. vt dicit̉ in. vi. ethi. non aūt ad quendā particularem finem. ſed ad cōmunem finem totius vite. ergo eubulia non eſt virtus diſtincta a prudentia. Prete. In