Druckschrift 
2,2 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioL

mala cauere eiuſdem rationis eſt proſequi bona. ſedvitare aliqua impedimenta extrinſeca hoc pertinet ad aliam rationem. ideo cautio diſtinguitur a prouidentiaqͣꝫuis vtrunqꝫ pertineat ad vnam virtutem prudentie.Ad. iij. dd̓m maloꝝ que hoī vitāda occurrūt. quedāſunt que vt in pluribꝰ accidere ſolent talia cōprehendiratiōe poſſunt: ꝯtra hec ordinat̉ cautio vt totaliter vitētur vel vt minus noceant. quedā ꝟo ſunt que vt in paucioribꝰ cauſalit̓ accidūt. hec ſint infinita ratiōe comprehendi poſſunt. nec homo ſufficit ea p̄cauere qͣꝫuisper officiū prudētie homo ꝯtra oēs fortune inſultus diſponere poſſit vt minus ledatur. Queſtio LEinde ꝯſiderandūeſt de partibus ſubiectiuis prudētie. Et quiade prudētia per quā aliqͥs tregit ſeipſum iaꝫdictū eſt. Reſtat nunc dicendū de ſpēbus prudetie a quibus multitudo gubernat̉. Circa quas querūt̉ quattuor.Primo vtrū legis poſitiua debeat poni ſpēs prudentie:Secūdo vtrū politica. Tertio vtrū iconomica. Quartovtrum militaris.Ad primū ſic procediturUidetur regnatiua debeat poni ſpēs prudētie. Regnatiua enī ordinat̉ ad iuſticiā ꝯſeruandā. dicit̉ .n. in. v.ethi. pͥnceps eſt cuſtos iuſticie. ergo regnatiua magisꝑtinet ad iuſticiā qͣꝫ ad prudentiā. Pre. Scd̓m phm̄ īiij. politicoꝝ. regnū eſt vna ſex ſpērū politicarū. ſed nullaſpecies prudentie ſumit̉ ẜm alias qͥnqꝫ politicas que ſūtariſtrocatia. cymocratia. tyramis. olycratia. democratia. ergo nec ẜm regnū debet ſumi regnatiua. Pre. Legesponere non ſolum pertinet ad reges ſed et̓iaꝫ ad quoſdāalios pͥncipatus etiam ad populū. vt patet per Iſidorūin li. etymol̓. ſed phūs in. vi. ethi. ponit legis poſitiuampartē prudētie incōuenient̉. ergo loco eius ponit̉ regnatiua. Sed ꝯtra ē phūs dicit in. iij. politi. prudētiaeſt ꝓpria ꝟtus p̄ncipis. ergo ſpecialis prudētia debetregnatiua Rn̄. dd̓m ſicut ex ſupͣ dictis patet ad prudentiā ꝑtinet regere p̄ciꝑe. ideo vbi inuenit̉ ſpecialisratio regimīs p̄cepti in hūanis actibꝰ ibi etiā inueniturſpecialis ratio prudētie. Manifeſtū eſt aūt in eo quiſolum ſeipſum habet regere ſed etiā cōitatē ꝑfectā ciuitatis vel regni inuenit̉ ſpecialis ꝑfecta tatio regiminis.tanto enī regimē ꝑfectius eſt qͣꝫto vniuerſaliꝰ eſt ad plura ſe extendēs ad vtiliorē finē attingēſ. ideo regi ad quēꝑtinet regere ciuitatē vel regnū prudētia comperit ẜꝫ ſpecialem ꝑfectiſſimā ſui rationē. ꝓpt̓ hoc regnatiua ponitur ſpēs prudētie. Ad .i. ergo dd̓m omīa que ſuntꝟtutū moraliū ꝑtinēt ad prudentiā ſicut ad dirigentem:vnde ratio recta prudentie ponit̉ in diffinitione ꝟtutismoralis. vt ſupͣ dictū eſt. ideo etiā executio iuſticie provt ordinat̉ ad bonū cōe quod ꝑtinet ad officiū regis indiget directiōe prudentie. vnde iſte due ꝟtutes ſunt maxīeꝓprie regis .ſ. prudētia iuſticia ẜm illud Hiere. xxiij. Regnabit rex ſapiens erit faciet iudiciū iuſticiā in terra.quia tn̄ dixigere magis pertinet ad regem. exequi aūt adſubditos. ideo regnatiua magis ponit̉ ſpeciēs prudētieeſt directiua. qͣꝫ iuſticie eſt executiua. Ad. ij. dd̓mregnū inter alias politicas eſt optimū regimē. vt dicit̉ inviij. ethi. ideo ſpēs prudētie magis debuit denoīari a regno. ita tn̄ ſub regnatiua comp̄hendant̉ oīa alia regimina recta. non autē ꝑuerſa que ꝟtuti opponunt̉. vn̄

ꝑtinent ad prudentiā. Ad. iij. dd̓m phūs denoīatregnatiuā a pͥncipali actu regis qui eſt leges ponere. qd̓ etiam ſi ꝯueniat alijs non ꝯuenit eis niſi ẜm ꝑticipāt aliquid de regimine regis.Ad ſecundū ſic proceditUidet̉ politica incōuenient̓ ponat̉ pars prudētie. Regnatiua enī eſt pars politice prudentie. vt dictū eſt. ſedpars non debet diuidi ꝯtra totū. ergo politica non debetponi alia ſpecies prudētie. Pre. Spēs habituū diſtīguunt̉ ẜm diuerſa obiecta. ſed eadē ſunt que oportet regnantē p̄aꝑe ſubditū exeqͥ. ergo politica ẜm ꝑtinetad ſubditos non debet poni ſpēs prudētie diſtincta a regnatiua. Pre. Unuſqͥſqꝫ ſubditoꝝ eſt ſingularis ꝑſona. ſed quelibet ſingularis ꝑſona ſeipſam ſufficient̉ dirigere poteſt per prudentiā cōiter dictā. ergo non oportetponi aliam ſpeciē prudētie que dicat̉ politica. Sed ꝯͣeſt qd̓ phūs dicit in. vi. ethi. Eius autē que circa ciuitatēhec quidē architectonica prudētia legis poſitiua. hec aūtcōe nomē habet politica circa ſingularia exiſtens Rn̄.dd̓m ſeruus per imꝑium mouet̉ a dn̄o. ſubditꝰ a pͥnciꝑante. aliter tn̄ qͣꝫ irrōnabilia inaīata moueant̉ a ſuismotoribuſ. nam inaīata irrōnabilia agunt̉ ſoluꝫ ab alionon aūt ipſa agūt ſeipſa. quia non hn̄t dn̄ium ſui actusliberū arbitriū. ideo rectitudo regiminis ipſoꝝ non eſtin ipſis. ſed ſolū in motoribꝰ. ſed hoīes ſerui. vel quicūqꝫſubditi ita agunt̉ ab alijs per p̄ceptū tn̄ agūt ſeipſosliberū arbitriū ideo reqͥrit̉ in eis quedā rectitudo regiminis per quā ſeipſos dirigāt in obediēdo p̓ncipatibuset ad hoc ꝑtinet ſpēs prudētie que politica vocat̉. Adi. ergo dd̓m ſicut dictū eſt. regnatiua ē ꝑfectiſſima ſpecies prudētie. ideo prudētia ſubditoꝝ que deficit a prudentia regnatiua retinet ſibi nomē cōe vt prudētia dicat̉ſicut in logicis ꝯuertibile qd̓ non ſignificat eſſentiā retinet ſibi cōmune nomen ꝓprij. Ad. ij. dd̓m diuerſa ratio obiecti diuerſificat ſibi habitū ẜm ſpēm. vt ex ſupͣ dictis patet. eadem autē agenda ꝯſiderant̉ quidē a rege ẜꝫvniuerſaliorē rationē qͣꝫ ꝯſiderēt̉ a ſubdito obedit. vnienī regi in diuerſis officijs multi obediūt. ideo regnatiua comparat̉ ad hanc politicā qua loquim̄ ſicut ars architectonica ad ea que manu oꝑant̉. Ad. iij. dd̓ perprudentiā cōiter dictā regit ſeipſum in ordine ad p̄prium bonū. politicā aūt de loqͥm̄ in ordine ad bonū cōe.Ad tertium ſic procedit̉.Uidet̉ iconomica debeat poni ſpēs prudētie. quiavt phūs dicit in. vi. ethi. prudētia ordinat̉ ad bn̄ viueretotū. ſed iconomica ordinat̉ ad aliquē particularē finē .ſad diuitias. vt d̓r in i. ethi. ergo iconomica eſt ſpeciesprudētie. Pre. Sicut ſupͣ habitū eſt. prudētia eſtniſi bonoꝝ. ſed iconomica pōt eſſe etiā maloꝝ. multi eniꝫpctōres ꝓuidi ſunt in gubernatiōe familie. ergo iconomica debet poni ſpēs prudētie. Pre. Sicut in regnoinuenit̉ principās ſubditꝰ. ita etiā in domo. ſi ergo iconomica ē ſpēs prudētie ſicut politica. deberet etiā pat̓na prudētia poni ſicut regnatiua. non autē ponit̉. ergonec iconomica debet poni ſpēs prudētie Sed ꝯͣ eſt qd̓phūs dicit in. vi. ethi. illarū .ſ. prudentiarū ſe hn̄t adregimē multitudinis. hec quidē īconomica. hec aūt legispoſitiua. hec autem politica. Rn̄. dd̓m ratio obiectidiuerſificata ẜm vniuerſale particulare vel ẜm totuꝫ etpartem diuerſificat artes wvirtutes. ẜm quā diuerſitatē