QueſtioXLIX

plenarie viget. ratione non indigent ſed ſuo ſimplici intuitu veritatem comprehendunt. ſicut deus ⁊ angeli. ꝑticularia autem operabilia in quibus prudentia dirigit recedūt p̄cipue a ꝯditione intelligibiliū: ⁊ tanto magis qͣꝫtoſunt minꝰ certa ſeu determīata. ea enī que ſunt artis licetſint ſingularia. tamē ſunt magis deter: nīata ⁊ certa. vndepluribꝰ eoꝝ non eſt ꝯſiliū ꝓpter certitudinē vt dicit̉ in. iij.ethi. ⁊ ideo qͣꝫuis in qͣbuſdā alijs ꝟtutibꝰ intellectualibꝰſit certior ratio qͣꝫ prudētia. tamē ad prudentiā maxime requiritur ꝙ ſit hō bene ratiocinatiuꝰ vt poſſit bn̄ applicarevniuerſalia pͥncipia ad ꝑticularia que ſunt varia ⁊ incerta. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ etſi intellectꝰ ⁊ ratio non ſint diuerſe potentie. tamē denoīant̉ ex diuerſis actibꝰ. intellectusenī nomē ſumit̉ ab intima penetratiōe veritatiſ. nomē autem rationis ab inqͥſitiōe ⁊ diſcurſu. ⁊ ideo vtrūqꝫ ponit̉pars prudentie vt ex dictis patet.Ad ſextuꝫ ſic proceditur.Uidetur ꝙ ꝓuidentia non debet poni pars prudentie.Nihil enī eſt pars ſuijpſius. ſed ꝓuidentia videt̉ idē eſſequod prudentia. quia vt Iſido. dicit in li. etymo. prudēsdicitur quaſi porro ꝓuidēs. ⁊ ex hoc nomē ꝓuidētie ſumitur vt Boetiꝰ dicit in li. de ꝯſol̓. ergo ꝓuidētia nō eſt ꝑsprudētie. ¶ Pre. Prudētia eſt ſolū practica. ſed ꝓuidetia poteſt etiam eſſe ſpeculatiua. qꝛ viſio ex qua ſumit̉ nōmen ꝓuidētie magis pertinet ad ſpeculatiuā qͣꝫ ad oꝑatiuam. ergo ꝓuidentia non ē pars prudentie. ¶ Prete.Principalis actꝰ prudētie ē p̄ciꝑe. ſecūdarij aūt iudicareet ꝯſiliari. ſed nihil hoꝝ videt̉ importari ꝓprie per nomenꝓuidentie. ergo ꝓuidentia non eſt pars prudētie. ¶ Sꝫꝯtra eſt auctoritas Tullij et Macrobij qui ponūt ꝓuidētiam partē prudētie. vt ex ſupra dictis pater. ¶ Rn̄. dd̓ꝫꝙ ſicut ſupra dictū e ſt. prudētia ꝓprie eſt circa ea que ſuntad finē. ⁊ hoc ad eius officiū ꝓprie ꝑtinet vt ad finē debitum ordinent̉ ⁊ qͣꝫuis aliqua neceſſaria ſint ꝓpter fineꝫ q̄ſubijciuntur diuine ꝓuidentie. hūane tamē ꝓuidētie nōſubijciuntur niſi ꝯtingētia oꝑabilia que per hoīeꝫ poſſūtfieri ꝓpter finem. p̄terita aūt in neceſſitatē quandā tranſeunt. quia impoſſibile eſt nō eſſe qd̓ factū eſt. ſimilit̓ etiāpn̄tia inquantū hmōi neceſſitatē quandā hn̄t. neceſſe eſtenī ſortem ſedere dum ſedet. vnde ꝯſequēs eſt ꝙ ꝯtingētia futura ẜm ꝙ ſunt per hoīem in fine hūane vite ordinabilia ꝑtineant ad prudentiā. vtrūqꝫ autē hoꝝ importatur in noīe ꝓuidētie. importat enī ꝓuidētia reſpectū quēdam alicuius diſtantis ad ea que in pn̄ti occurrūt ⁊ ordinanda ſunt. vnde ꝓuidētia eſt pars prudētie. ¶ Ad i. ergo dd̓m ꝙ qn̄cunqꝫ multa requirūt̉ ad vnū. neceſſe ē vnūeoꝝ eſſe pͥncipale ad quod oīa alia ordinant̉. vn̄ in quolibet toto neceſſe ē eſſe vnā formalē partem ⁊ p̄dn̄antē a qͣtotum vnitatē habet. ⁊ ẜm hoc ꝓuidentia eſt pͥncipaliorinter oēs partes prudentie. qꝛ oīa alia que reqͥruntur adprudentia ad hoc neceſſaria ſunt vt aliquid recte ordinet̉ad finem. ⁊ ideo nomē ipſius prudentie ſumit̉ a ꝓuidētiaſicut a pͥncipaliori ſua parte. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſpeculatioeſt circa vniuerſalia ⁊ circa neceſſaria que ẜm ſe non ſūtprocul cum ſint vbiqꝫ ⁊ ſemper. ⁊ ſi ſint procul quo adnos. inquantū ab eoꝝ cognitiōe deficimꝰ. vn̄ ꝓuidentianon ꝓprie dicitur in ſpeculatiuis. ſed ſolum in practicis.¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ in recta ordinatiōe ad finem q̄ includiſin ratione prouidentie importatur rectitudo conſilij ⁊ iudicij ⁊ precepti ſine quibus recta ordinatio ad finem eſſenon poteſt.

Ad ſeptimū ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ circūſpectio nō poſſit eſſe ꝑs prudētie. Circūſpectio enī videt̉ eſſe ꝯſideratio q̄dā eoꝝ q̄ circūſtāt. huiuſmodi aūt ſunt infinita q̄ nō pn̄t cōprehēdi ratiōe in qͣeſt prudentia. ergo circūſpectio nō debet poni pars prudentie. ¶ Pre. Circūſtātie magis vident̉ ꝑtinere ad virtutes morales qͣꝫ ad prudentiā. ſed circūſpectio nihil aliud eſſe videtur qͣꝫ reſpectꝰ circūſtantiaꝝ. ergo circūſpectiomagis videt̉ ad morales ꝑtinere ꝟtutes qͣꝫ ad prudentiam. ¶ Pre. Qui pōt videre que ꝓcul ſunt multomagiſpoteſt videre que circūſtant. ſed prudētia homo ē potesꝓſpicere que ꝓcul ſunt. ergo ipſe ſufficit ad ꝯſideranduꝫea q̄ circūſtant. non ergo oportuit preter ꝓuidentiā ponere circūſpectionē parte prudentie. ¶ Sed ꝯtra eſt aucioritas Oſacrobij vt dictū eſt ſupͣ. ¶ Rn̄. dd̓m. ꝙ ad prudētiā ſicut dictū eſt. p̄cipue ꝑtinet recte ordinare aliqͥd in finem. quod quidē recte non ſit niſi ⁊ finis bonus ſit ⁊ idquod ordinat̉ in finem ſit etiā bonū ⁊ ꝯueniens fini. ſꝫ qꝛprudentia ſicut dictū eſt. eſt circa ſingularia oꝑabilia in qͦbus multa ꝯcurrūt. ꝯtingit aliqͥd ẜm ſe ꝯſideratū eſſe bonū ⁊ ꝯueniens fini qd̓ tamen ex aliquibꝰ ꝯcurrētibꝰ redditur vel malū vel non opportunū ad finē. ſicut oſtēdereſigna amoris a licui ẜm ſe ꝯſideratū videt̉ eſſe ꝯuentēs adalliciendū eius animū ad amorē. ſed ſi ꝯtingat in aīo illiꝰſuꝑbia vel ſuſpicio adulatiōis non erit hoc ꝯueniēs ad finem. ⁊ ideo neceſſaria ē circūſpectio ad prudētiā. vt .ſ. hōid quod ordinat̉ in finē comꝑet etiā cū his que circūſtāt.¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ licet ea que pn̄t circūſtare ſint infinita. tn̄ ea q̄ circūſtant in actu non ſunt infinita. ſed pauca quedā ſunt q̄ immutāt iudiciū ratiōis in agēdis ¶ Adij. dd̓m ꝙ circūſtātie ꝑtinēt ad prudentiā quideꝫ ſicut addeterminandū eas. ad ꝟtutes aūt morales inqͣntū ꝑ circumſtantiarū determīationē ꝑficiūt̉. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſicut ad ꝓuidētiā ꝑtinꝫ ꝓſpicere id quod ē per ſe ꝯueniēsfini. ita ad circūſpectionē ꝑtinet ꝯſiderare an ſit ꝯueniēsfini ẜm ea q̄ circūſtant. vtrūqꝫ aūt hoꝝ habet ſpecialē difficultatē. ⁊ iō vtrūqꝫ eoꝝ ſeorſum ponit̉ pars prudentie.Adoctauuꝫ ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ cautio non debeat poni pars prudētie. In hisenī in quibꝰ malū non pōt eſſe. nō eſt neceſſaria cautio.ſed ꝟtutibꝰ nemo male vtit̉. vt dicit Aug. in li. de libe. arbi. ergo cautio non ꝑtinet ad prudentiā que eſt directiuaꝟtutū. ¶ Pre. Eiuſdem eſt ꝓuidere bona ⁊ cauere mala. ſicut eiuſdē artis ē facere ſanitatē ⁊ curare egritudinēſed ꝓuidere bona ꝑtinet ad prudētiā. ergo etiā cauere mala. non ergo cautio debet poni pars alia prudētie a ꝓuidentia. ¶ Pre. Nullus prudēs conatur ad impoſſibile.ſed nullus poteſt precauere oīa mala que poſſunt ꝯtingere. ergo cautio non pertinet ad prudentiā. ¶ Sed ꝯtra ēqd̓ apl̓s dicit ad Ephe. v. Uidete quomodo caute ambuletis. Rn̄. dd̓m ꝙ ea circa que eſt prudentia ſunt con.tingentia operabilia in quibus ſicut verum poteſt admiſceri falſo. ita ⁊ malum bono propter multiformitateꝫ huiuſmodi operabilium. in quibus bona plerumqꝫ impediuntur a malis. ⁊ mala habent ſpeciem boni. ⁊ ideo neceſſaria eſt cautio ad prudentiam vt ſic accipiantur bona ꝙvitentur mala. ¶ Ad .i. ergo dicendum ꝙ cautio non eſtneceſſaria in moralibus actibus vt aliquis ſibi caueat abactibus virtutum. ſed vt ſibi caueat ab hiſper que actusvirtutum impediri poſſunt. ¶ Ad. ij. dicendū ꝙ oppoſita