Druckschrift 
2,2 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioXLIX

autem ponitur intellectus pars prudentie vt dictum eſt. Ad. iij. dd̓m ipſa recta eſtimatio de fine ꝑticulari etintellectus dicit̉ inquantū eſt alicuiꝰ p̄ncipij. ſenſus inquantū eſt particularis. hoc eſt qd̓ phūs dicit ī. vi. ethi.hoꝝ .ſ. ſingulariū oportet habere ſenſum hoc aūt ē intellectus. non aūt hoc eſt intelligendū de ſenſu ꝑticulari cognoſcimꝰ ꝓprie ſenſibilia. ſed de ſenſu interiori quo particulari iudicamus.Ad tertium ſic procedit.Uidetur docilitas non debeat poni pars prudētie. Illud enī quod requirit̉ ad oēm ꝟtutē intellectualē debet appropriari alicui earū. ſed docilitas neceſſaria eſt adquālibet ꝟtutē intellectualē. ergo non dꝫ poni pars prudentie. Pre. Ea ad ꝟ̓tutes hūanas ꝑtinēt ſunt ī nobis. quia ẜm ea in nobis ſunt laudam vel vituꝑam̄. ſednon eſt in ptāte noſtra vt dociles ſimus ſed hoc ex naturali diſpoſitiōne quibuſdā ꝯuenit. ergo eſt pars prudentie. Pre. Docilitas ad diſcipulū pertinet. ſed prudentia ſit p̄ceptiua videt̉ magis ad mgr̄os ꝑtinere etiaꝫp̄ceptores dicunt̉. ergo docilitas non ē pars prudentie. Sed ꝯtra eſt Macrobius ẜm ſentētiā Platonisponit docilitatē inter partes prudētie Rn̄. dd̓m ſicut dictū eſt. prudentia ꝯſiſtit circa ꝑticularia oꝑabilia inquibus ſint quaſi infinite diuerſitates non pn̄t ab vnohoīe ſufficient̉ oīa ꝯſiderari. nec modicū tꝑs ſed tꝑisdiuturnitatē. vn̄ in his que ad prudētiā ꝑtinēt maxīe indiget homo ab alio erudiri. p̄cipue ex ſenibꝰ qui ſanumintellectū adepti ſunt circa fines oꝑabiliū. vn̄ phūs dicitin. vi. ethi. Oportet attendere expertoꝝ ſenioꝝ prudētium in demonſtrabilibꝰ enūciatiōibꝰ opinionibꝰ minus qͣꝫ demōſtratiōibꝰ. ꝓpter exꝑientiā enī vidēt pͥncipiavnde Prouerb. iij. dicit̉. Ne innitaris prudētie tue.Eccꝭ. vi. d̓r. In multitudine preſbyteroꝝ. id eſt. ſenioruꝫprudentiū ſta ſapientie illorum ex corde ꝯiūgere. hoc ātpertinet ad docilitatē vt aliqͥs ſit bn̄ diſcipline ſuſceptiuꝰet ideo ꝯuenient̉ docilitas ponit̉ pars prudētie. Ad. i.ergo dicendū etſi docilitas vtilis ſit ad quā libet ꝟtutēintellectualē. precipue tn̄ ad prudentiā ꝑtinet ratiōe iamdicta. Ad. ij. dd̓ docilitas ſicut alia ad prudentiāꝑtinent ẜm aptitudinē quidē ē a natura ſed ad eius ꝯſūmationē plurimū valꝫ hūanū ſtudiū. dum .ſ. ſollicitefrequent̓ reuerenter applicat animū ſuū documētis maioꝝ non negligēs ea ꝓpter ignorantiā. nec ꝯtēnens ꝓpterſuꝑbiam. Ad. iij. dd̓m per prudētiā aliqͥs p̄cipitſolū alijs ſed etiā ſibiipſi vt dictū eſt. vnde etiā in ſubditꝭlocū habet vt ſupͣ dictū eſt. ad quoꝝ prudētiā ꝑtinet docilitas qͣꝫuis etiā ipſos maiores oporteat dociles qͣꝫtuꝫ adaliqͣ eſſe. quia nullus in his que ſubſunt prudētie ſibi qͣꝫtum ad oīa ſufficit vt dictum eſt.Ad quartum ſic procedit̉Uidet̉ ſolertia non ſit pars prudentie. Solertia .n. ſehabet ad facile inueniēda media ī demōſtrationibꝰ. vt patet in .i. poſterioꝝ. ſed ratio prudētie non ē demōſtratiua ſit ꝯtingentiū. ergo ad prudentiā pertinet ſolertia. Pre. Ad prudētiā. ꝑtinet bn̄ ꝯſiliari. vt dicit̉ ī. vi. ethicoꝝ. ſed in bn̄ ꝯſiliādo non habet locū ſolertia que eſt euſtochia quedā. id eſt bona ꝯiecturatio que eſt ſine ratione velox oportet autē oīa ꝯſiliari tarde. vt d̓r ī. vi. ethi.ergo ſolertia debet poni pars prudētie Pre. Solertia vt dictū eſt. eſt quedā bona ꝯiecturatio. ſed ꝯiectura-

tione vti eſt ꝓpriū rhetoricis. ergo ſolertia magꝭ ꝑtinet adl̓hetoricā qͣꝫ ad prudentiā? Sed ꝯtra eſt quod Iſido.dicit in li. etymologiarū. Sollicitꝰ dicitur quaſi ſolers etcitus. ſed ſollicitudo ad prudētiā pertinet ſicut ſupͣ dictūeſt. ergo ſolertia. Rn̄. dd̓ prudentis eſt rectā eſtimationē habere de oꝑandis. recta aūt eſtimatio ſiue opinio acquirit̉ in oꝑatiuis ſicut ī ſpeculatiuis duplicit̓. vnoquidē modo ſe inueniēdo. alio modo ab alio addiſcēdoſicut aūt docilitas ad hoc pertinet vt homo bene ſe habeat in acqͥrendo rectā opinionē ab alio. ita ſolertia ad hocpertinet vt bene ſe habeat in acqͥrēdo rectā exiſtimationē per ſeipſum. ita tamē vt ſolertia accipiat̉ eūſtochiacuius parſ eſt. nam euſtochia eſt bene ꝯiecturatiua debuſdā. ſolertia aūt eſt facilis. ꝓmpta ꝯiecturatio circa inuentionē medij vt dicit̉ in .i. poſterioꝝ. tamē ille phūsponit ſolertiā partē prudentie accipit eam cōiter euſtochia. vn̄ dicit. Solertia ē habitꝰ qui ꝓuenit ex repentino inueniēs quod congruit. Ad .i. ergo dd̓m ſolertia non ſolū ſe habet circa inuentionē medij in demōſtratiuis ſed etiam in oꝑatiuis. puta aliquis vidēſ aliquoſalicui amicos factos ꝯiecturādo putat eos fuiſſe inimicos eiuſdem. vt ibidem phūs dicit hoc modo ſolertiatinet ad prudentiā. Ad. ij. dd̓m phūs vnā rationeminducit in. vi. ethi. ad oſtendendū ebulia que ē bn̄ ꝯſiliatiua non eſt eu ſtochia. cuius laus eſt in veloci hſideratione eius quod oportet. poteſt autē aliqͦſ bene ꝯſiliatiuus. ſi diutius ꝯſilietur vel tardius nec tamē ꝓpterhoc excluditur qͥn bona ꝯiecturatio ad bn̄ ꝯſiliandū valeat. qn̄qꝫ neceſſaria ſit. qn̄ .ſ. ex improuiſo occurreret aliquod ad egendū ideo ſolertia ꝯuenient̉ pars prudentieponitur. ¶Ad. iij. dd̓m rhetorica etiā ratiocinat̉ circaoꝑabilia. vn̄ nihil ꝓhibet idem ad rhetoricā prudentiam ꝑtinere. tamē ꝯiecturatio hic non ſumit̉ ſolū ẜmꝑtinet ad ꝯiecturas quibꝰ vtunt̉ rhetores ſed ẜm inbuſcunqꝫ cōijcere dicitur homo veritatem.Ad quintum ſic procedit̉Uidetur ratio non debeat poni pars prudentie. Subiectum .n. accidentis non eſt pars eius. ſed prudentia eſtin ratione ſicut in ſubiecto. vt dicitur in. vi. ethi. ergo ratio non debet poni pars prudentie. Pre. Illud quodeſt multis cōmune non debet alicuius eorū poni pars. vl̓ſi ponatur debet poni pars eius cui potiſſime ꝯuenit. ratio autem neceſſaria eſt in oībus virtutibꝰ intellectualibꝰet precipne in ſapientia ſcientia que vtunt̉ ratiōe demōſtratiua. ergo ratio non debet poni pars prudētie Prete. Ratio non differt per eſſentiā potentie ab intellectu vtprius habitum eſt. ſi igitur intellectus ponitur pars prudentie. ſuperfluū fuit addere rationem. Sed contra ē Macrobiuis ẜm ſententiā Platōnis rationem numerat inter partes prudentie. Rn̄. dd̓m opus prudentis eſt eſſe bene ꝯſiliatiuū. vt dicitur in. vi. ethi. conſiliuꝫautem eſt inquiſitio quedam ex quibuſdam ad alia procedens. hoc autem eſt opus rationis. vnde ad prudentiamneceſſarium eſt homo ſit bene ratiocinatiuꝰ. quia eaque exiguntur ad perfectionem prudentie dicuntur quaſi integrales partes prudentie. inde eſt ratio inter partes prudentie connumerari debet. Ad .i. ergo dicendum ratio non ſumitur hic pro ipſapotentia rationisſed pro eius bono vſu. Ad. ij. dicendum certitudorationis eſt ex intellectu. ſed neceſſitas rationis eſt ex defectu initellectus. illa enim in quibus vis intellectiua