Druckschrift 
2,2 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioXLIX

partes prudentie eubulia que eſt circa ꝯſiliū. ſyneſiseſt circa iudiciū eoꝝ in quibus oportet qn̄qꝫ a cōi lege recedere. prudentia ꝟo eſt circa pͥncipalē actu qui eſt precipere. Ad .i. ergo dd̓m diuerſe aſſignatiōes differuntẜm diuerſa genera partiū ponunt̉. vel ẜm ſub vnaparte vnius aſſignatiōis includunt̉ ml̓te partes alteriusaſſignatiōis. ſicut Tullius ſub ꝓuidentia includit cautionem circūſpectionem. ſub intelligētia autem rationem docilitatē ſolertiā. Ad. ij. dd̓m iconomica etpolitica non accipiunt̉ hic ẜm ſunt ſcientie. ſꝫ ẜm ſūtprudentie quedam. de alijs autē tribus patet rn̄ſio ex dictis. Ad. iij. dd̓m oīa illa ponunt̉ partes prudentienon ẜm ſuā cōitatem. ſed ẜm ſe hn̄t ad ea que ꝑtinentad prudentiā. Ad. iiij. dd̓m recte p̄ciꝑe ratione vtiſemꝑ ſe comitant̉. quia ad preceptū rationis ſequit̉ obedientiā inferioꝝ viriū pertinēt ad vſum. Ad. v. dicē.ſollicitudo īcludit̉ in rōne ꝓuidētie Queſtio. XLIXEinde ꝯſiderandūeſt ſingulis prudētie partibꝰ quaſi integralibꝰ. Et circa hoc querūt̉ octo. Primo memoria. Secūdo de intellectu vel intelligētia. Tertio docilitate. Quarto de ſolertia. Quinto de ratione. Sextoꝓuidentia. Septimo circūſpectiōe. Octauo cautiōeAd primū ſic procediturUidetur memoria non ſit pars prudentie. Memoriaenī vt dicit phūs eſt in parte aīe ſenſitiua. prudentia aūteſt in rōcinatiua. vt patet in. vi. ethi. ergo memoria noneſt pars prudentie. Pre. Prudentia exercitiū acq̄ritur perficit̉. ſed memoria ineſt nobis a nat̉a. ergo memoria non eſt pars prudentie. Pre. Memoria eſt p̄teritoꝝ. prudentia autē futuroꝝ oꝑabiliū de quibꝰ eſt ꝯſilitivt dicitur in. vi. ethi. ergo memoria non eſt pars prudētie. Sed ꝯtra eſt quod Tullius in. ij. rhetorice ponitmemoriā inter partes prudentie. Rn̄. dd̓m prudētia eſt circa ꝯtingentia oꝑabilia ſicut dictum eſt. in hisautem non pōt homo dirigi per ea que ſunt ſimpliciteret ex neceſſitate vera. ſed ex his que vt ī pluribꝰ accidūt.oportet enī pͥncipia ꝯcluſionibꝰ eſſe ꝓporcionata. ex talibus talia ꝯcludere. vt dicit̉ in. vi. ethi. quid aūt vt ī pluribus ſit verū oportet exꝑimentū ꝯſiderare. vnde inij. ethi. phūs dicit virtus intellectualis habet generationē augmentū ex exꝑimēto tꝑe. exꝑimentū autē eſtex pluribꝰ memorijs. vt patet in i. metaphi. vnde conſequens eſt ad prudentiā requiritur pluriū memoriamhabere. vt ꝯuenienter memoria ponit̉ pars prudentie. Ad .i. ergo dd̓m ſicut dictum eſt. prudētia applicatvniuerſalē cognitionē ad ꝑticularia quoꝝ eſt ſenſus. vnde multa que ꝑtinent ad partē ſenſitiuā requirūt̉ ad prudentiam. inter que eſt memoria Ad. ij. dd̓m ſic̄ prudentia aptitudinē quidem habet ex natura. ſed eiusplementū eſt ex exercitio vel gratia. ita etiam vt Tulliꝰdicit in ſua rhetorica. memoria non ſolū a natura perficitur. ſed etiā habet plurimū artis induſtrie. Et ſūt qͣttuor per que homo ꝓficicit in bene memorādo. quoruꝫprimū eſt vt eoꝝ que vult memorari quaſdā ſimilitudines aſſumat ꝯueniētes. nec tn̄ oīno ꝯſuetas. quia ea queſunt in conſueta magis memoram. ſic in eis animꝰ magis vehemētius detinet̉. ex quo fit eoꝝ que in puericia videmus magis memorem. Ideo autem neceſſariaeſt hmōi ſimilitudinū vel maginuꝫ adinuentio. quia in

tentiones ſimplices ſpūales facilius ex anima elabunt̉niſi quibuſdā ſimilitudinibꝰ corꝑalibꝰ quaſi alligent̉. qꝛhūana cognitio potentior eſt circa ſenſibilia. vnde meemoratiua ponit̉ in parte ſenſitiua. Secūdo oportet vt homo ea que memoriter vult tenere ſua ꝯſideratiōe ordinate diſponat. vt ex vno memorato facile ad aliud ꝓcedat̉.vnde phūs dicit in li. de memoria. A locis videm̄ reminiſci aliqn̄. cauſa aūt eſt quia velociter ab alio ī aliud veniunt. Tertio oportet vt homo ſol licitudinē apponat. aſfectū adhibeat ad ea que vult memorari. quia quanto aliquid magis fuerit impreſſum animo. tanto minus elabitur. vnde Tulliuſ dicit in ſua rhetorica ſollicitudoſeruat integras ſimulacroꝝ figuras. Quarto oportetea frequenter meditem̄ que volumꝰ memorari. vn̄ phūsdicit in li. de memoria. meditatiōes memoriā ſaluant.quia vt in eodem li. dicit̉ ꝯſuetudo eſt quaſi natura. vndeque multotiens intelligimꝰ cito reminiſcim quaſi naturali quodam ordine ab vno ad aliud ꝓcedentes. Ad. iij.dd̓m ex p̄teritis oportet nos quaſi argumentū ſumerede futuris. ideo memoria p̄teritoꝝ neceſſaria eſt ad bene conſiliandū de futuris.Ad ſecūdum ſic proceditUidetur intellectus ſit pars prudētie. Eoꝝ eniꝫex oppoſito diuidunt̉ vnū non eſt pars alterius. ſed intellectus ponitur ꝟtus intellectualis ꝯdiuiſa prudentie. vtpatet in. vi. ethi. ergo intellectus non debet poni pars prudentie. Pre. Intellectꝰ ponitur inter dona ſpūſſancti.et correſpondet fidei. vt ſuphabitū eſt. ſed prudētia ē aliavirtus a fide vt per ſupra dicta patet. ergo intellectꝰtinet ad prudentiā. Pre. Prudētia ē ſingulariū oꝑabiliū vt dicit̉ in. vi. ethi. ſed intellectus eſt vniuerſaliū cognoſcitiuꝰ īmaterialiū. vt patet in. iij. de aīa. ergo intellectus non eſt pars prudentie Sed ꝯtra eſt qd̓ Tulliꝰponit intelligentiā partem prudētie. Macrobiꝰ intellectum. qd̓ in idem redit Rn̄. dd̓m intellectꝰ ſumitur hic potētia intellectiua. ſed ꝓut importat quandaꝫrectam eſtimationē alicuiꝰ extremi pͥncipij qd̓ accipit̉ vtper ſe notū ſicut prima demōſtrationū pͥncipia intelligere dicim. Oīs aūt deductio ratiōis ab aliquibꝰ ꝓceditaccipiunt̉ vt prima. vn̄ oportet oīs ꝓceſſus rōnis ab aliquo intellectu ꝓcedat. qꝛ ergo prudētia ē recta ratio agibiliū. ideo neceſſe ē totꝰ ꝓceſſus prudētie ab intellectuderiuet̉: ꝓpter hoc ītellectꝰ ponit̉ pars prudētie. Adi. ergo dicen. ratio prudētie terminat̉ ſicut ad ꝯcluſionem quandā ad ꝑticulare oꝑabile ad qd̓ applicat vniuerſalē cognitionē. vt ex dictis patet ꝯcluſio aūt ſingularisſyllogizat̉ ex vniuerſali ſingulari ꝓpoſitiōe. vn̄ oportet ratio prudētie ex duplici intellectu ꝓcedat. quoꝝ vnuſeſt eſt cognoſcitiuꝰ vniuerſaliū qd̓ ꝑtinet ad intellectuꝫ ponit̉ ꝟtus intellectualiſ. qꝛ naturalit̓ nobiſ cognita ſūtnon ſolū vniuerſalia ncipia ſpecūlatiua ſed etiā practica. ſicut nulli eſſe malefaciēdū vt ex dictis patet. Aliꝰ aūtintellectus eſt qui vt dicit̉ in. vi. ethi. eſt cognoſcitiuꝰ extremi. id eſt. alicuiꝰ primi ſingularis ſeu pͥncipij contingētis oꝑabilis ꝓpoſitionis .ſ. minoris quam oportet eſſe firigularem in ſyllogiſmo prudentie vt dictum eſt hoc autēp̄ncipium ſingulare eſt aliquis ſingularis finis vt dicitur ibidem: vnde intellectus qui ponitur pars prudentieeſt quedam recta eſtimatio de aliquo particulari fine.Ad. ij. dicendū intellectus qui ponitur donū ſpūſſant̉cti eſt quedā acuta ꝑſpectio dīnoꝝ vt ex ſupͣ dictꝭ pꝫ. ali-