QueſtioXLVIII
generat̉ ⁊ corrumpit̉ cōtrario modo factis. ſed ad generationē prudentie neceſſariū eſt exꝑimentū qd̓ fit ex multismemorijs: vt dicit̉ in pͥncipio metaphi. ergo cum obliuiomemorie opponatur. videtur ꝙ prudētia per obliuionempoſſit amitti. ¶ Pre. Prudentia non eſt ſine cognitionevniuerſaliū. ſed vniuerſaliū cognitio poteſt per obliuionem amitti. ergo ⁊ prudentia. ¶ Sed ꝯtra eſt qḋ phūsdicit in .vi. ethi. ꝙ obliuio eſt artis ⁊ n̄ prudentie. ¶ Rn̄.ddm ꝙ obliuio reſpicit cognitionē tm̄. ⁊ ideo per obliuionē pōt aliqͥſ artē totalit̉ ꝑdere ⁊ ſimiliter ſcientiā que ī ratione conſiſtūt. ſed prudentia non conſiſtit in ſola cognitione ſed etiam in appetitu. quia vt dictū eſt principal̓ eiꝰactus eſt p̄cipere qd̓ eſt applicare cognitionē habitam adappetendū ⁊ oꝑandū. ⁊ ideo prudentia non directe tollit̉per obliuionē ſed magis corrumpit̉ per paſſiōes. dicit .n.phūs ī .vi. ethi. ꝙ delectabile ⁊ triſte peruertūt eſtimationem prudentie. vnde Dan̄. xiij. dicit̉. Spēs decepit te etꝯcupiſcētia ſubuertit cor tuū. Et Exo. xxiij. dicit̉: Ne accipias munera que excecāt etiam prudentes. obliuio tam̄poteſt impedire prudentiā inqͣꝫtū ꝓcedit ad p̄cipiendū exaliqua cognitiōe que ꝑ obliuionē tolli poteſt. ¶ Ad .i. ergo dicen. ꝙ ſciētia eſt in ſola ratione. vnde d̓ ea eſt alia ratio vt ſupͣ dictum eſt. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ exꝑimentū prudētie non acquirit̉ ex ſola memoria ſed ex exercitio recte p̄cipiendi. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ prudentia principalit̓ ꝯſiſtit n̄in cognitione vniuerſaliū. ſed ī applicatiōe ad oꝑa vt dictum eſt. ⁊ ideo obliuio vniuerſalis cognitionis nō corrumpit id quod eſt principale in prudentia. ſed aliquodimpedimentū ei affert vt dictū eſt ¶ Queſtio. XLVIIIEinde ꝯſiderandūeſt de partibus prudētie. Et circa hoc querūt̉quattuor. Primo que ſunt partes prudētie.Secūdo de partibus quaſi integralibꝰ eius. Tertio d̓ partibus ſubiectiuis eius. Quarto de partibꝰ potentialibusAd primū ſic procediturUidetur ꝙ in cōuenient̉ aſſignent̉ tres partes prudentieTullius enī in. ij. rhetorice ponit tres partes prudentie.ſcilicet memoriā. intelligentiā. ⁊ prudentiā. Macrobiusaūt ẜm ſententiā Platōnis attribuit prudentie ſex .ſ. rationē. intellectū. circūſpectionē. ꝓuidentiā. docilitatē. etcautionē. Ariſto. aūt in. vi. ethi. dicit ad prudentiā ꝑtinere eubuliā. ſyneſim gnomin. facit etiam mentionē circaprudentiā de euſtochia ⁊ ſolertia. ſenſu ⁊ intellectu. quidam aūt alius phūs grecus dicit ꝙ ad prudentiā decempertinent .ſ. eubulia. ſolertia. ꝓuidentia. regnatiua. militaris. politica. iconomica. dialectica. rhetorica. phyſica:ergo videtur ꝙ vel vna aſſignatio ſit ſuꝑflua vl̓ alia diminuta. ¶ Pre. Prudentia diuidit̉ ꝯtra ſcientiā. ſed politica iconomica dialectica rhetorica phyſica ſunt quedā ſcientie. non ergo ſunt partes prudētie. ¶ Pre. Partes nōexcedunt totū. ſed męmoria intellectiua vel intelligētiaratio ſenſus ⁊ docilitas non ſolū pertinēt ad prudentiamſed etiā ad oēs habitꝰ cognoſcitiuos. ergo nō debent poni partes prudentie. ¶ Pre. Sicut ꝯſiliari ⁊ iudicare etpreciꝑe ſunt actus ratiōis practice. ita etiam ⁊ vti ſicut ſupra habitū eſt. ſicut ergo eubulia adiungit̉ prudentie queꝑtinet ad ꝯſiliū. ⁊ ſyneſis gnomin que ꝑtinet ad iudiciū.ita etiam debuit poni aliqͥd pertinens ad vſum. ¶ Pre.Sollicitudo ad prudentiā pertinet ſicut ſupra dictū eſt.ergo etiam inter partes prudētie ſollicitudo poni debuit
¶ Rn̄. dd̓m ꝙ triplex eſt pars .ſ. integralis. vt paries tectum ⁊ fundamētū ſunt partes domus. ſubiectiua ſic̄ boset leo ſunt partes aīalis. ⁊ potentialis. ſicut nutritiuū etſenſitiuū ſunt partes aīe. Tribus ergo modis poſſūt aſſignari partes alicui ꝟtuti. Uno mō ad ſi militudinē partium integraliū. vt .ſ. illa dicant̉ eſſe partes virtutis alicuius que neceſſe eſt ꝯcurrere ad perfectū actum virtutis illius. ⁊ ſic ex oībus enumeratis poſſunt accipi octo parteſprudentie .ſ. ſex quas enumerat Macrobius quibus addenda eſt ſeptima .ſ. memoria. quam ponit Tulliꝰ ⁊ euſtochia. ſiue ſolertia quam ponit Ariſto. nam ſenſus prudentie etiam intellectus dicitur. vnde phūs dicit in. vi.ethi. horum ergo oportet habere ſenſum hoc autem ē intellectus. quoꝝ octo. qͥnqꝫ pertinent ad prudentiā ẜm idquod eſt cognoſcitiua .ſ. memoria. ratio. intellectus. docilitas. ⁊ ſolertia. tria ꝟo alia pertinent ad eam ẜm ꝙ eſt p̄ceptiua applicando cognitionē ad opus .ſ. ꝓuidentia. circum ſpectio ⁊ cautio. quoꝝ diuerſitatis ratio patet ex hocꝙ circa cognitionē tria ſunt ꝯſideranda. Primo quidemipſa cognitio que ſi ſit p̄teritoꝝ eſt memoria. ſi aūt p̄ſentium ſiue ꝯtingentiū ſiue neceſſarioꝝ. vocatur intellectusſiue intelligētia. Secūdo ipſa cognitiōis acquiſitio q̄ fitvel per diſciplinā ⁊ ad hoc pertinet docilitas. vel ꝑ inuentionem ⁊ ad hoc pertinet eūſtochia que ē bona ꝯiecturatio. huius autem pars vt dicitur in. vi. ethi. eſt ſolertia q̄eſt vera ꝯiecturatio medij. vt d̓r in. i. poſte. Tertio ꝯſiderandus eſt vſus cognitiōis. ẜm .ſ. ꝙ ex cognitis aliqͥs ꝓcedit ad alia cognoſcenda vel iudicāda. ⁊ hoc ꝑtinꝫ ad rationē. Ratio aūt ad hoc ꝙ recte p̄cipiat tria debet haberePrimo quidē vt ordinet aliqͥd accōmodū ad finē. ⁊ hocꝑtinet ad ꝓuidētiā. Secūdo vt attendat circū ſtātias negocij quod pertinet ad circūſpectionē. Tertio vt vitet impedimēta qd̓ ꝑtinet ad cautionē. Partes aūt ſubiectiueꝟtutis dicunt̉ ſpēs eiuſdē diuerſe. ⁊ hoc mō ꝑtes prudētie ẜm ꝙ ꝓprie ſumunt̉ ſunt prudētia ꝑ quaꝫ aliqͥs regitſeipſum. ⁊ prudentia ꝑ quā aliqͥs regit multitudinē quedifferūt ſpe vt dictū eſt. Et iterū prudētia que ē multitudinis regitiua diuidit̉ in diuerſas ſpecies multitudinis.Eſt .n. quedā multitudo adunata ad aliqd̓ ſpeciale negociū. ſicut exercitꝰ ꝯgregat̉ ad pugnādū cuiꝰ regula ē prudentia militaris. quedā ꝟo multitudo ē adunata ad totāvitā. ſicut multitudo vniꝰ domꝰ vel familie cuiꝰ regula eſtprudētia iconomica. ⁊ etiā multitudo vniꝰ ciuitatis velregni cuiꝰ quidē regula directiua eſt in pͥncipe regnatiuain ſubditis autē politica ſimpliciter dicta. Si ꝟo prudentia ſumat̉ large ẜm ꝙ includit etiā ſcientiam ſpeclatiuaꝫ:vt ſupra dictum eſt. tunc etiam partes eius ponunt̉ dialectica rhetorica ⁊ phyſica ẜm tres modos procedendi inſcientijs. quoꝝ vnus eſt per demonſtrationē ad ſcientiamcauſandam. quod pertinet ad phyſicaꝫ: vt ſub phyſica intelligantur omnes ſcientie demonſtratiue. alius moduseſt ex probabilibus ad opinionem faciendam. quod pertinet ad dialecticam. tertius modus eſt ex quibuſdā coniecturis ad ſuſpitionem inducendam vel ad aliqualiterperſuadendū. quod pertinet ad rhetoricam. Poteſt tamen dici ꝙ hec tria pertinent ad prudentiam etiam proprie dictam. que ratiocinatur interdū quidem ex neceſſarijs interdū ex ꝓbabilibꝰ. interdum aūt ex quibuſdam cōiecturis ratiocinat̉. Partes aūt potentiales alicuius virtutis dicuntur virtutes adiuncte que ordinant̉ ad aliqͦsſecundarios actus vel materias quaſi non habentes totam potentiam principalis virtutis. ⁊ ẜm hoc ponuntur