QueſtioXLVII
Dicit enī phūs in. vi. ethi. ꝙ politica ⁊ prudētia idē habitus ē. eſſe aūt non idē ipſis. ¶ Pre. Phūs dicit in. iijpoliti. ꝙ eadē eſt ꝟtus viri boni ⁊ boni principis. ſed politica maxime ē in principe in qͦ eſt ſicut architectonica. cūergo prudētia ſit virtus boni viri. videt̉ ꝙ ſit idē habitꝰprudentia ⁊ politica. ¶ Pre. Ea quoꝝ vnū ordinat̉ ad aliud non diuerſificāt ſpēm aut ſubſtantiā habitꝰ. ſed bonūꝓpriū quod ꝑtinet ad prudentiā ſimplicit̓ dictā. ordinaturad bonū cōe qḋ ꝑtinet ad politicā. ergo politica ⁊ prudentia non differūt ſpē neqꝫ ẜm habitꝰ ſubſtantiā. ¶ Sedꝯtra ē ꝙ diuerſe ſciētie ſunt politica que ordinant̉ ad bonū cōe ciuitatꝭ. ⁊ iconomica q̄ de his ē que ꝑtinent ad bonū cōe domꝰ vel familie. ⁊ monaſtica q̄ eſt de his q̄ ꝑtinent ad bonū vniꝰ ꝑſone. ergo pari ratiōe ⁊ prudētie ſuntſpēs diuerſe ẜm hanc diuerſitatē materie. ¶ Rn̄º. dd̓m ꝙſicut ſupͣ dictū eſt. ſpēs habituū diuerſificant̉ ẜm diuerlitatē obiecti q̄ attēdit̉ penes rōnē formalē ipſius: rō autēformalis oīum que ſunt ad finē attēdit̉ ex parte finis ſic̄ex ſupͣ dictis patet. ⁊ ideo neceſſe eſt ꝙ ex relatiōe ad diuerſos fines diuerſificent̉ ſpēs habitus. diuerſi aūt fineſſunt bonū ꝓpriū vnius ⁊ bonū familie: ⁊ bonū ciuitatiſ ⁊regni. vn̄ neceſſe eſt ꝙ prudētie differāt ſpē ẜm differētiāhoꝝ finiū. vt .ſ. vna ſit prudētia ſimplicit̓ dicta q̄ ordinat̉ad bonū ꝓpriū. alia aūt eſt iconomica q̄ ordinat̉ ad bonūcōe domus vel familie. ⁊ tertia politica q̄ ordinat̉ ad bonū cōe ciuitatis vel regni. ¶ Ad i. ergo dd̓ꝫ ꝙ phūs nōintendit dicere ꝙ politica ſit idem ẜm ſubſtantiā habituſcuilibet prudētie ſed prudētie que ordinat̉ ad bonū cōe.que quidē prudentia dicit̉ ẜm cōem rōnem prudentia ꝓut .ſ. eſt quedā ratio recta agibiliū. dicit̉ autē politica ẜmordinē ad bonū cōe. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſicut phūs ibidē dicit ad bonū virū perinet poſſe bn̄ principari ⁊ bn̄ ſubijci.et ideo in ꝟtute boni viri includit̉ etiā ꝟtus principis. ſꝫvirtus principis ⁊ ſubditi differt ſpē. ſicut etiā ꝟtus viriet mulieris. vt ibidē dicit̉. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ etiā diuerſifines quoꝝ vnus ordinat̉ ad aliū diuerſificāt ſpēm habitus. ſicut equeſtris ⁊ militaris ⁊ ciuilis differūt ſpē. licetfinis vnius ordinet̉ ad finē alterius. ⁊ ſimiliter licet bonū vniꝰ ordinet̉ ad bonū multitudinis. tn̄ hoc non impedit qͥn talis diuerſitas faciat habitꝰ differre ſpē. ſꝫ ex hocſequit̉ ꝙ habitus qui ordinat̉ ad finē vltimū ſit principalior. ⁊ imperet alijs habitibus.Ad duodecimū ſic ꝓce ditur. Uidet̉ ꝙ prudētia non ſit in ſubditis ſed ſolū in prīcipibus. Dicit n. phūs in. iij. politi. prudentia ſola ē ꝓpria virtus principis. alie aūt ꝟtutes ſunt cōmunes ſubditoꝝ ⁊ principū. ſubditi aūt non ē virtuſprudētia ſꝫ opinio vera. ¶ Pre. In. i. politi. dicit̉ ꝙ ſeruꝰ oīno nō habꝫqͥd ꝯſiliatiuū. ſed prudētia facit bn̄ ꝯſiliatiuos vt dicit̉ invi. ethi. ergo prudētia non competit ſeruis ſeu ſubditis.Pre. Prudentia eſt p̄ceptiua vt ſupͣ dictū eſt. ſed p̄cipere nō ꝑtinet ad ſeruos vel ſubditos. ſed ſolū ad principes. ergo prudentia nō eſt in ſubditꝭ ſed ſolū in principibus. ¶ Sed ꝯtra eſt qd̓ phūs dicit in. .vi. ethi. ꝙ prudētie politice ſunt due ſpēs. vna que ē legū poſitiua q̄ pertinet ad principes. alia q̄ retinet cōe nomē politice que eſtcirca ſingularia. hmōi aūt ſingularia ꝑagere ꝑtinet etiamad ſubditos. ergo prudētia nō eſt ſolū principū ſed etiamſubditoꝝ. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ prudētia in rōne eſt. regere aūtet gubernare ꝓprie rationis eſt. ⁊ ideo vnuſqͥſqꝫ in quantum participat de regimine ⁊ gubernatiōe intantū ꝯuēit
ſibi habere rationē ⁊ prudentiā. manifeſtū eſt aūt ꝙ ſubditi inqͣntū eſt ſubditus. ⁊ ſerui inquantū eſt ſeruus. noneſt regere ⁊ gubernare. ſed magꝭ regi ⁊ gubernari. ⁊ ideoprudētia non eſt ꝟtus ſerui inqͣntū eſt ſeruus. nec ſubdiri inquantū eſt ſubditꝰ. ſed quia quilibet homo inqͣntumeſt rōnalis ꝑticipat aliqͥd de regimine ẜm arbitriū rōnisintantū ꝯuenit ei prudentiā habere. vn̄ manifeſtū eſt ꝙprudētia quidem in principe ē ad modū artis architectonice. vt dicit̉ in. vi. ethi. ī ſubditis aūt ad modū artis manu oꝑantis. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ verbū philoſophi ē intelligendū ꝑ ſe loquēdo. qꝛ .ſ. prudētia nō eſt virtus ſubditi inquantū hmōi. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſeruus non habetq̄d ꝯſiliatiuū inqͣntū eſt ſeruus. ſic enī eſt inſtrumentumdn̄i. eſt tn̄ ꝯſiliatiuus inquantū eſt aīal rōnale. ¶ Ad. iij.dd̓m ꝙ ꝑ prudentiā homo non ſolū precipit alijs ſed etiam ſibiipſi ꝓut .ſ. ratio dicit̉ p̄ciꝑe inferioribꝰ viribus.Ad tertiūdetimū ſic proceditur. Uidet̉ ꝙ prudentia poſſit eſſe in pctōribꝰ. Dicitenī dn̄s Lu. xvi. Filij huiꝰ ſeculi prudētiores filijs lucisin generatiōe ſua ſunt. ſed ſilij huius ſeculi ſunt pctōres.ergo in pctōribus poteſt eſſe prudētia. ¶¶ Pre. Fides eſtnobilior virtus qͣꝫ prudentia. ſed fides poteſt eſſe in pctōribus. ergo ⁊ pudentia. ¶ Pret̓. Prudentis hoc opꝰ maxime dicimꝰ bene ꝯſiliari. vt dicit̉ in vi. ethico. ſed multipeccatores ſunt boni ꝯſilij. ergo multi peccatores habētprudentiā. ¶ Sed ꝯtra eſt quod phūs dicit in. vi. ethicorū. Impoſſibile eſt prudentē eſſe non entē bonū. ſed nullus pctor eſt bonꝰ. ergo nullus pctōr eſt prudēs. ¶ Rn̄.dd̓m ꝙ prudentia dicit̉ triplicit̓. Eſt enī quedam prudētia falſa vel ꝑ ſimilitudinē dicta. Cum enī prudens ſit q̄bene diſponit ea que ſunt agenda ꝓpter aliquē bonū finēille qui ꝓpter malū finem aliqua diſponit ꝯgruētia illi fini. habet falſam prudentiam. inqͣntuꝫ illud quod accipitpro fine non eſt vere bonū ſed ẜm ſimilitudinē ſicut dicitur aliqͥs bonus latro. hoc enī modo poteſt ẜm ſimilitudinē dici prudēs latro q̄ ꝯueniētes vias adinuenit ad latrocinandū. ⁊ hmōi ē prudētia de qͣ apl̓s dicit ad Rom̄.viij. Prudētia carnis mors ē. que .ſ. finē vltimū ꝯſtituitin delectatiōe carnis. Secūda aūt prudētia ē qͥdeꝫ vera.quia adinuenit vias accōmodas ad finē vere bonū. ſed ēimꝑfecta duplici ratiōe. Uno mō qꝛ illud bonū qd̓ accipit ꝓ fine nō eſt cōis finis totius hūane vite. ſed alicuiuſſpālis negocij. puta cū aliqͥs adinuenit vias accōmodasad negociandū vel ad nauigādū dicit̉ prudēs negociatorvel nauta. Alio mō qꝛ deficit in pͥncipali actu prudentie.puta cū aliquis recte ꝯſiliat̉ ⁊ bn̄ iudicat etiā de his queꝑtinent ad totam vitam. ſed nō efficacit̉ precipit. Tertiaautem prudentia eſt ⁊ vera ⁊ perfecta que ad bonum finem totius vite recte conſiliat̉ iudicat ⁊ p̄cipit. ⁊ hec ſoladicitur prudentia ſimpliciter que in peccatoribus eē nōpoteſt. prima autem prudentia eſt in ſolis peccatoribus.prudentia autem imꝑfecta ē cōis bonis ⁊ malis. maxīeilla que ē imperfecta ꝓpter finē particulatē. nam illa q̄ eſtimperfecta ꝓpter defectū pͥncipalis actus etiam nō eſt niſi in malis. ¶ Ad .i. ergo dicē. ꝙ illud verbum domini intelligitur de prima prudentia. vnde non dicitur ſimpliciter ꝙ ſint prudentes. ſed in generatione ſua. ¶ Ad. ij. dicendum ꝙ fides in ſui ratione nō importat aliquam conformitatem ad appetitū rectoꝝ operum. ſed ratio fidei cōſiſtit in ſola cognitione. ſed prudentia importat ordinemad appetitum rectum. tum quia principia prudentie ſūt