Druckschrift 
2,2 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

XLVIIQueſtio

ergorationis obiecri que diuerſificat potentiam. multomagis diuerſificat habitū. Sic ergo dicendū eſt cumprudētia ſit in rōne vt dictū eſt. diuerſificat̉ quidem abalijs virtutibꝰ intellectualibꝰ ẜm materialē diuerſitatemobiectoꝝ. nam ſapīa. ſcīa. intellectus ſunt circa neceſſaria. ars aūt prudentia circa ꝯtingentia. ſed ars circa factibilia. .ſ. in exteriori materia ꝯſtituunt̉. ſicut domꝰ. cultellus hmōi. prudentia aūt eſt circa agibilia. .ſ. in ip̄ooꝑante conſiſtunt. vt ſupra habitū eſt. ſed a virtutibꝰ moralibꝰ diſtinguit̉ prudentia ẜm formalē rōnem potentiarum diſtinctiuā .ſ. intellectui in quo eſt prudentia. appetitiui in quo eſt virtus moralis. vn̄ manifeſtū eſt prudentiā eſſe ſpālem virtutē ab oībꝰ alijs virtutiho diſtinctam. Ad .i. ergo dd̓m illa diffinitio non dat̉ de virtute incōmuni. ſed de virtute morali in cuius diffinitōe ꝯueniēter ponit̉ virtus intellectualis cōmunicās in materia cuꝫip̄a .ſ. prudentia. qꝛ ſicut virtutis moralis ſubiectū eſt aliquid ꝑticipans rōne. ita virtus moralis habet rōnem virtutis inqͣꝫtum ꝑticipat virtutem intellectualem. Adij. dd̓m ex illa rōne habetur prudentia adiuuet oēsvirtutes. in oībꝰ oꝑetur. ſed hoc non ſufficit ad oſtendēdum non ſit virtus ſpālis. qꝛ nihil ꝓhibet ī aliquo genere eſſe aliquā ſpēm que aliqualiter oꝑet̉ in oībꝰ ſpeciebus eiuſdē generis. ſicut ſol aliqualiter influit in oīa corꝑa. Ad. iij. dd̓m agibilia ſunt quidē materia prudētie ẜm ſunt obiectū rōnis .ſ. ſub rōne veri. ſunt aut materia moraliū virtutū ẜm ſunt obiectum virtutis appetitiue .ſ. ſubratione boni.Ad ſextum ſic ꝓcediturUidet̉ prudentia p̄ſtituat finē virtutibꝰ moralibꝰ.enī prudentia ſit in rōne. virtus aūt moralis in via appetitiua. videt̉ hoc ſe habeat prudentia ad virtutē moralē ſicut ad vim appetitiuā. ſed p̄ſtituit finem potenrie appetitiue. ergo prudentia p̄ſtituit finē virtutibꝰ moralibꝰ. Pre. excedit res irrōnales ẜm rōneꝫ. ſꝫ ẜmalia eis cōmunicat. ſic ergo ſe habent alie ꝑtes hoīs adrationem ſicut ſe hꝫ ad creaturas irrationales. ſedeſt finis creaturaꝝ irrōnalium. vt dicit̉ in. ij. politicoꝝ. ergo oēs alie ꝑtes hoīs ordinant̉ ad rōnem ſicut ad finemſed prudentia eſt recta agibiliū vt dictū eſt. ergo om̄iaagibilia ordinant̉ ad prudentiā ſicut ad finē. ip̄a ergo preſtituit finē oībus virtutibꝰ moralibꝰ. Pre. Propriūeſt virtutis vel artis ſeu potentie ad quā ꝑtinet finis vtcipiat alijs virtutibꝰ ſeu artibꝰ ad qͣs ꝑtinēt ea ſūt ad fi. ſꝫ prudētia diſponit de alijs ꝟtutibꝰ moralibꝰ p̄cipit eis. ergo p̄ſtituit eis finem. Sed ꝯtra eſt qd̓ phūsdicit in .vi. ethi. virtus moralis intentionē finis facitrectam. prudentia aūt ad hanc. ergo ad prudentiamꝑtinet p̄ſtituere finē virtutibꝰ moralibꝰ. ſed ſolum diſponere de his ſunt ad finem. Rn̄. dd̓m finis virtu moraliū eſt bonū humanū. bonum aūt humane aīe eſtẜm rationē eſſe. vt ptꝫ Diony. iiij. ca. de diui. no. vn̄ neceſſe eſt fines moraliū virtutū p̄exiſtant in rōne. Sicutaūt in rōne ſpeculatiua ſunt quedā vt naturaliter nota eſt intellectus. q̄dā que illa innoteſcūt .ſ. ꝯcluſionesquaꝝ eſt ſcīa. ita in rōne practica p̄exiſtūt q̄daꝫ vt ſūt prīcipia naturalia nota. hmōi ſunt fines virtutū moraliū.qꝛ finis ſe habet in oꝑabilibꝰ ſicut principiū ī ſpeculatiuisvt ſupra habitū eſt. quedā ſunt in rōne practica vt concluſionis. hmōi ſunt ea ſunt ad finē in que ꝑuenimꝰex ip̄is finibꝰ. hoꝝ eſt prudētia applicās vniuerſalia prī-

cipia ad particulares concluſiones oꝑabilium. ideo adprudentiā non ꝑtinet p̄ſtituere finem virtutibꝰ moralibꝰſed ſolū diſponere de his ſunt ad finē. Ad .i. ergo dd̓ virtutibꝰ moralibꝰ p̄ſtituit finē naturalis que dicit̉ſynderiſis. vt ī primo habitū eſt. aūt prudētia rōne iaꝫdicta. hoc ptꝫ rn̄ſio ad ſcd̓m. Ad. iij. dd̓m finis ꝑtinet ad virtutes morales tāqͣꝫ ip̄e p̄ſtituant finē. ſedqꝛ tendūt in finē a rōne naturali p̄ſtitutū ad quē iuuant̉prudētiā eis viam parat diſponēdo ea ſunt ad finemvn̄ relinquit̉ prudētia ſit nobilior virtutibꝰ moralibꝰ moueat eas. ſed ſyndereſis mouet prudentiam ſicut intellectus principiorum ſcientiam.Ad ſeptimum ſic ꝓcedit̉Uidet̉ ad prudentiā non ꝑtineat inuenire mediū ī virtutibꝰ moralibus. Conſequi enī mediū eſt finis moraliūvirtutum. ſed prudentia non p̄ſtituit finē moralibꝰ virtutibꝰ vt oſtenſū eſt. ergo non inuenit in eis mediū.Pre. Illud qd̓ eſt ſe non videt̉ cauſā habere. ſed ip̄meſſe eſt ſuijp̄ius cauſa. qꝛ vnūquodqꝫ d̓r eſſe cauſā ſuaꝫſed exiſtere in medio ꝯuenit virtuti morali ſe quaſi poſitum in eius diffinitione. vt ex dictis ptꝫ. non ergo prudētia cauſat mediū in virtutibꝰ moralibus. Pre. Prudentia comꝑat̉ ẜm modum rōnis. ſed virtus moralisdit ad mediū per mediū nature. qꝛ vt Tullius dicit in. ijrheto. virtus ē habitus modū nature. rōni conſentaneꝰergo prudentia preſtituit mediū virtutibꝰ moralibꝰ. Sed contra eſt qd̓ in ſupra poſita diffinitiōe virtutismoralis d̓r eſt immediate exiſtēs determinata rōueut ſapiēs determinabit. Rn̄. dd̓m hoc ip̄m quod eſtꝯformari rōni recte eſt finis ꝓpriꝰ cuiuſlibet virtutis moralis. temꝑantia enī hoc intendit ne ꝓpter ꝯcupiſcentiashomo ſe diuertat a rōne. ſimil̓r fortitudo ne a recto iudicio rationis diuertat ꝓpter timorem vel audaciam. et hicfinis preſtitutus eſt hoī ẜm naturalem rōnem. naturalisenī dictat vnicuiqꝫ vt ẜm rationē operet̉. ſed qualiter que homo in oꝑando attingat medium rationis ꝑtinetad rationē prudentie. licet enī attingere medium ſit finisvirtutis moralis. tn̄ rectam diſpoſitionem eorum ſūtad finem medium inuenitur. Et hoc patet reſponſio adprimū. Ad. ij. dd̓m ſicut agens naturale facit vt forma ſit in materia. non tamen facit vt forme conueniantea que per ſe ei inſunt. ita etiam prudentia medium conſtituit in paſſionibus operationibus. non tamen facitmedium querere conueniat virtuti. Ad. iij. dd̓mtus moralis per modum nature intendit peruenire ad medium. ſed qꝛ mediū ẜm medium non eodem modo inuenit̉ in om̄ibus. ideo inclinatio nature que ſemꝑ eodemmodo operatur ad hoc non ſufficit. ſed requiritur ratioprudentie.Adoctauum ſic procedit̉Uidetur precipere non ſit principalis actus prudentiePrecipere enim pertinet ad bona que ſunt fienda. SedAuguſti. xiiij de trinita. ponit actum prudentie precauere inſidias. ergo precipere non eſt principal̓ actus prudētie. Pre. Phūs dicit. in. vi. ethico. prudētis eſt bn̄conſiliari. ſed alius actus videtur eſſe conſiliari et precipere vt ex ſupra dictis patet. ergo prudentie principalisactus non eſt precipere. Pre. Precipere vel imperare videtur pertinere ad voluntatem ciuius obiectum eſtfinis et que moueat alias potentias anime. ſed prudentis