QueſtioXLVII
maxīe naſcit̉ ex luxuria. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ ad ſtulticiāpertinet ꝙ homo habeat faſtidium de deo ⁊ de donis ip̄iuſvn̄ Grego. duo numerat inter filias luxurie que ꝑtinentad ſtulticiā .ſ. odiū dei. ⁊ deſꝑationē futuri ſeculi quaſi diuidēs ſtulticiā in duas ꝑtes. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ verbū illd̓apoſtoli non eſt intelligendū cauſaliter ſed eſſentialiter.qꝛ .ſ. ipſa ſapīa mundi ē ſtulticia apud deū. vn̄ non oportet ꝙ quicūqꝫ ꝑtinent ad ſapīam mundi ſint cauſa huiuſſtulticie. ¶ Ad. iij. dd̓m. ꝙ ira vt ſupra dictū ē ex ſua acuitate maxime immuiat corꝑis natura. vnde maxime cauſat ſtuiticiā q̄ prouenit ex impedimēto corꝑali. ſed ſtulticia que prouenit ex impedimemto ſpirituali .ſ. ex immerſione mentis ad terrena maxime prouenit ex luxuria. vtdictum eſt.¶ Queſtio. XLVIIOnſequenter poſtvirtutes theologicas. primo ꝯſiderandū ēcirca virtutes cardinales. ⁊ primo de prudentia ſcd̓m ſe. ſcd̓o de ꝑtibus eius. tertio de dono ei correſpondente. qͣrto de vicijs oppoſitis. qͥnto de p̄ceptis adhoc ꝑtinentibꝰ. ¶ Circa primū querunt̉ ſedecim. primovtrū prudētia ſit in voluntate vel in rōne. ſcd̓o ſi ē in rōnevtrū inpractica tm̄ vel etiā in ſpeculatiua. tertio vtꝝ ſit cognoſcitiua ſingulariū. qͣrto vtrū ſit virtuſ. qͥnto vtrum ſitvirtus ſpālis. ſexto vtrū p̄ſtituat finē virtutibꝰ moralibꝰſeptimo vtrū ꝯſtituat mediū in eis. octauo vtrū preciꝑeſit ꝓprius actus eius. nono vtrū ſollicitudo vel vigilātiaꝑtineat ad prudentiā. decimo vtrū prudentia ſe extendatad regimē multitudinis. vndecimo vtrū prudētia q̄ eſt reſpectu boni ꝓprij ſit eadē ſpē cum ea que ſe extēdit ad bonū cōmune. duodecimo vtrū prudētia ſit in ſubditis anſolū in principibꝰ. decimo tertio vtrū inueniat̉ in maliſ. decimo qͣrto viꝝ inueniat̉ in oībꝰ bonis. decimoqnto vtrū īſit nobis a natura. decimo exto vtiū ꝑdat̉ ꝑ obliuionem.Ad primum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ prudētia non ſit in vi cognoſcitiua ſed in vi aꝑpetitiua. Dicit enī Grego. in li. de moribꝰ eccl̓ie. Prudentia eſt maior ea quibꝰ adiuuat̉ ab eis quibꝰ impedit̉ſagaciter eligēs. ſed amor nō eſt in vi cognoſcitiua ſed inappetitiua. ergo prudētia ē in vi appetitiua. ¶ Pre. Sic̄ex p̄dicta diffinitiōe apparet. ad prudentiā ꝑtinet eligereſagaciter. ſed electio eſt actus appetitiue. virtutis vt ſupͣhabitū eſt. ergo prudentia nō eſt in vi cognoſcitiua ſed invi appetitiua. ¶ Pre. Phūs dicit in. vi. ethic̄. ꝙ in artequidē volens peccās eligibilior ē. circa prudentiā aūt minus quēadmodū ⁊ circa virtutes. ſed virtutes morales d̓quibꝰ ibi loquit̉ ſūt in parte appetitiua. ars aūt in rōne. ergo prudentia magis eſt in ꝑte appetitiua qͣꝫ in rōne. ¶ Sꝫꝯtra eſt qd̓ Augu. dicit in li. lxxxiij. q. Prudētia ē cognitio rerū appetendaꝝ ⁊ fugiēdaꝝ. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut Iſido. dicit in li. etimologiaꝝ. prudēs dicit̉ quaſi porro videns. ꝑſpicax enī eſt ⁊ incertoꝝ videt caſus. viſio aūt nōeſt virtutis appetitiue ſed cognoſcitiue. vn̄ manifeſtū eſtꝙ prudētia directe ꝑtinet ad vim appetitiuā non aūt advim ſenſitiuā. qꝛ ꝑ eam cognoſcimus ſolū ea que p̄ſto ſūt⁊ ſenſibꝰ offerunt̉. cognoſcere aūt futurū ex p̄ſentibꝰ vel p̄teritis qd̓ ꝑtinet ad prudentiā ꝓprie rōnis ē. qꝛ hoc ꝑ quādam collationē agit̉. vnde relinquit̉ ꝙ prudētia ꝓprie ſitin rōne. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictū ē. voluntas mouet oēs potentias ad ſuos actus. primus aūt actꝰappetit iue virtutis eſt amor. vt ſupra dictū. ſic ergo pru-
dentia dicit̉ eſſe amor. nō quidē eſſentialiter ſed inqͣꝫtuꝫamor mouet ad actum prudētie. vn̄ ⁊ poſtea ſubdit Augꝰꝙ prudentia ē amor bene diſcernens ea quibꝰ adiuuet̉ adtendendū in deum ab his in quibꝰ impediri pōt. d̓r autēamor diſceruere inqͣꝫtum mouet rōnem ad diſcernenduꝫ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ prudēs conſiderat ea que ſunt ꝓcul inqͣꝫtum ordinant̉ ad adiuuandū vel impediendū ea q̄ ſuntp̄ſentialiter agenda. vn̄ patet ꝙ ea q̄ conſiderat prudētiaordinant̉ ad alia ſicut ad finē. eoꝝ aūt que ſunt ad finē ēꝯſilium in rōne ⁊ electione. in appetitu. quoꝝ duoꝝ conſiliū magis ꝓprie ꝑtinet ad prudentiā. dicit enī phūs in. viethicoꝝ. ꝙ prudens eſt bn̄ ꝯſiliatiuus. ſed qꝛ electio p̄ſuꝑponit ꝯſiliū. eſt enī appetitus p̄conſiliati vt d̓r in. iij. ethicoꝝ. ideo etiā eligere pōt attribui prudētie ꝯſequenter. inqͣꝫtum .ſ. electionē ꝑ ꝯiſilium dirigit. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙlaus prudētie non ꝯſiſtit in ſola cōſideratōe ſed in applicatiōe ad opus qd̓ eſt finis practice rōnis. ⁊ ideo ſi in hocdefectus accidat maxime ē ꝯtrarium prudentie. qꝛ ſicut finis eſt potiſſimus in vno quoqꝫ. ita ⁊ defectꝰ qui eſt circafinē eſt peſſimus. vn̄ ibidē phūs ſubdit ꝙ prudentia noneſt ſolū cum rōne ſicut ars. habet enī vt dictū eſt applicationē ad opus quod fit per voluntatem.Ad ſecūdū ſic procedit̉.Uidetur ꝙ prudentia non olū ꝑtineat ad rōnem practicam ſed etiā ad ſpeculatiuā. Dicit̉ enī Prouer. x. Sapīaeſt viro prudentia. ſed ſapīa principalius ꝯſiſtit in cōtemplatōe. ergo ⁊ prudentia. ¶ Pre. Ambro dicit ī. i. de officijs. prudentia in veri inueſtigatōe verſatur. ⁊ ſcīe plenioris infundit cupiditatem. ſꝫ hoc ꝑtinet ad rōneꝫ ſpeculatiuā. ergo prudentia ꝯſiſtit etiam in ratione ſpeculatiua.¶ Pre. In eadē ꝑte aīe ponitur a philoſopho ars ⁊ prudentia. vt ptꝫ in. vi. ethicoꝝ. ſed ars non ſolū inuenitur pͣctica ſed etiā ſpeculatiua vt ptꝫ ī artibꝰ liberalibꝰ. ergo etiam ⁊ prudentia inuenitur practica ⁊ ſpeculatiua. ¶ Sꝫꝯtra eſt qd̓ phūs dicit ī. vi. ethic̄. ꝙ prudentia eſt recta roagibilium. ſed hoc non pertinet niſi ad rōnem practicam.ergo prudentia nō eſt niſi in rōne practica. ¶ Rn̄. dd̓mꝙ ſicut phūs dicit in. vi. ethic oꝝ. Prudentis eſt bn̄ poſſeꝯſiliari. ꝯſiliū aūt eſt de his q̄ ſunt ꝑ nos agenda in ordine ad finem aliquem. rō aūt eoꝝ que ſūt agenda ꝓpt̓ fineꝫeſt rō practica. vn̄ manifeſtū eſt ꝙ prudentia nō ꝯſiſtit inrōne practica. ¶ Ad i. ergo. dd̓m ꝙ ſicut ſupͣ dictū eſt. ſapientia cōſiderat cauſam altiſſimā ſimpl̓r. vn̄ conſideratio cauſe altiſſime in quolibet genere ꝑtinet ad ſapīam. īillo genere aūt humanoꝝ actuū cauſa altiſſima eſt finiscommunis toti vite humane. ⁊ hunc finem intendit prudentia. dicit enī phūs in. vi. ethicoꝝ. ꝙ ſicut ille qui rōnaliter bene ad aliquem finem ꝑticularem puta ad victoriam dicitur eſſe prudens non ſimpl̓r. ſed in hoc genere .ſ.in rebꝰ bellicis. ita ille qui bene rōnatur ad totū bene viuere dicitur prudens ſimpl̓r. vnde mauifeſtum eſt ꝙ prudentia eſt ſapīa in rebus humanis. nō aūt ſapientia ſimpliciter qꝛ non eſt circa cauſā altiſſimā ſimpliciter. eſt enīcirca bonū humanum. homo aūt non eſt optimum eoruꝫque ſunt. ⁊ ideo ſignanter dicitur ꝙ prudentia eſt ſapientia viro. non auteꝫ ſapientia ſimpliciter. ¶ Ad. ij. dd̓mꝙ Ambro. et etiā Tullius nomen prudentie largius ſumunt pro qualibet cognitione humana tā ſpeculatiua qͣꝫpractica. qͣꝫuis dici poſſit ꝙ ipſe actꝰ ſpeculatiue rōnis ẜmꝙ eſt voluntarius cadit ſub electione ⁊ conſilio qͣꝫtum adſuum exercitium. ⁊ ꝑ conſequens cadit ſub ordinatione