QueſtioXLV

in malitia ꝑfectum. ſicut dicitur bonus latro vel perfectꝰlatro. vt ptꝫ ꝑ phm̄ in. v. metaph. ⁊ ſicut circa ea que ſuntvera bona inuenitur aliqua altiſſima cauſa q̄ eſt ſūmumbonū quod eſt vltimus finis. ꝑ cuius cognitionē dicit̉ hōvere ſapiēs. ita etiā in malis eſt inuenire aliqͥd ad qd̓ aliareferunt̉ ſicut ad vltimū finē. ꝑ cuius cognitionem d̓r hōvere eſſe ſapiens ad male agendum. ẜm illud Hiere. iiij.Sapiētes. ſunt vt faciant mala. bene aūt facere neſcierūt.Quicunqꝫ aūt auertit̉ a fine debito neceſſe eſt ꝙ aliquēfinē indebitū ſibi p̄ſtituat. qꝛ oē agens agit ꝓpter finē. vn̄ſi p̄ſtituat ſibi finē ī bonis exterioribꝰ terrenis vocat̉ ſapientia terrena. ſi aūt in bonis corꝑalibꝰ vocat̉ ſapīa aīmalisſi aūt in aliqua excellētia. vocat̉ ſapīa diabolica ꝓpter imitationē ſuꝑbie diaboli. de quo dicit̉ Iob. xli. Ipſe eſt texſuꝑ oēs filios ſuꝑbie. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ſapīa q̄ ponit̉ donū ſpūſſancti differt ab ea que ponit̉ virtus intellectualiſacquiſita. nā illa acquirit̉ ſtudio hūano. hec aūt eſt deſurſuꝫ deſcendēs. vt d̓r Iaco. iij. ſil̓r ⁊ differt a fide. nā fidesaſſentit veritati diuine ẜm ſeip̄am. ſed iudiciū qd̓ ē ẜm veritatē diuinā ꝑtinet ad donū ſapīe. ⁊ ideo donū ſapīe preſupponit fidē. qꝛ vnuſquiſqꝫ bn̄ iudicat q̄ cognoſcit. vt d̓rin. i. ethic̄. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ ſicut pietas q̄ ꝑtinet ad cultum dei eſt manifeſtatiua fidei inqͣꝫtum per cultum deiproteſtamur fidem. ita etiam pietas manifeſtat ſapientiam. ⁊ ꝓpter hoc dicit̉ ꝙ pietas eſt ſapīa. ⁊ eadem ratione timor. ꝑ hoc enī oſtendit̉ ꝙ homo habet rectum iudiciuꝫ d̓diuinis ꝙ deum timet ⁊ colit.Ad ſecūduꝫ ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ ſapīa non ſit in intellectu ſicut in ſubiecto. Dicit enī Augu. in li. de gratia noui teſtamenti ꝙ ſapīa ē charitas dei. ſed charitas eſt ſicut in ſubiecto in voluntate nōin intellectu. vt ſupra habitū eſt. ergo ſapīa non eſt in intellectu ſicut in ſubiecto. ¶ Pre. Eccl̓i. vi. dicit̉. Sapīadoctrine ẜm nomē eius ē. dicit̉ enī ſapīa quaſi ſapida ſciētia. qd̓ videt̉ ad affectū ꝑtinere ad quē ꝑtinet exꝑiri ſpūales dilectiones ſiue dulcedines. ergo ſapīa non eſt in intellectu ſed in affectu. ¶ Pre. Potētia intellectina ſufficienter ꝑficit̉ ꝑ donum intellectus. ſed ad id qd̓ pōt fieri ꝑ vnum ſuꝑfluum eſt plura ponere. ergo non eſt ī intellectu. ¶ Sed ꝯtra eſt qḋ Grego. dicit in. ij. moral̓. ꝙ ſapientia ꝯtrariat̉ ſtulticie ſꝫ ſtulticia ē ī ītellectu ergo ⁊ ſapientia ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictū eſt. ſapīa importat quandā rectitudine iudicij ẜm rōnes diuinas. rectitudo aūt iudicij pōt contingere dupliciter. vno mō ẜm ꝑfectum vſum rōnis. alio mō ꝓpter connaturalitatē quandāad ea de quibꝰ iā ē indicandū. ſicut de his q̄ ad caſtitateꝫꝑtinent ꝑ rationis inquiſitionem recte iudicat ille qui didicit ſcīam moralē. ſed ꝑ quandam cōnaturalitatē ad ipſam recte iudicat de eis ille qui habet habitur caſtitatis.ſicut ergo circa res diuinas ex rationis inquiſitione rectum iudicium habere ꝑtinet ad ſapīam que eſt. virtꝰ intellectualis. ſed rectū iudiciū habere de eis ẜm quandā cōnaturalitatē ad ip̄as ꝑtinet ad ſapīam ẜm ꝙ donuꝫ ē ſpūſſancti. ſicut Diony. dicit in. ij. ca. de diui. no. ꝙ ierothenus eſt ꝑfectus in diuinis nō ſolum diſcēs. ſed ⁊ patiensdiuina. hmōi aūt compaſſio ſiue cōnaturalitas ad resˡ diuinas ſit ꝑ charitatē que quidē vnit nos deo ẜm illud. i.ad Coꝝ. vi. Qui adheret deo vnus ſpūs eſt. ſic ergo ſapientia que eſt donū cauſam quidem habet in voluntateſ. charitatē ſed eſſentiam habet in intellectu cuius actus ērecte iudicare. vt ſupra habitū eſt. ¶ Ad i. ergo dd̓m ꝙ

Augu. loquit̉ de ſapīa qͣꝫtum ad ſuam cauſam ex qͣ ētiāſumit̉ nomē ſapīe ẜm ꝙ ſaporem quendā importat. Un̄patet reſponſio ad ſcd̓m. ſi tn̄ iſte ſit intellectus iſtius auctoritatis qd̓ non videt̉. qꝛ talis expoſitio non ꝯuenit niſiẜm nomen quod habet ſapīa in latina lingua. ī greco autem nō cōpetit ⁊ forte nec in alijs linguis. vn̄ potiꝰ videt̉nomē ſapīe ibi accipi ꝓ eius fama que a cūctis cōmendatur. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ intellectus hꝫ duos actus .ſ. p̄ciꝑe⁊ iudicare ad quoꝝ primū ordinat̉ donum intellectꝰ. adſcd̓m aūt ẜm rationes diuinas donū ſapīe ſed ẜm rratiōeshumanas donum ſcientie.Ad tertium ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ ſapīa non ſit practica ſed ſpeculatiua tm̄. Donum enī ſapīe eſt excellentius qͣꝫ ſapīa ẜm ꝙ eſt intellectualis virtus. ſed ſapīa ẜm ꝙ eſt intellectualis virtus ēſpeculatiua tm̄. ergo multo magis ſapīa que ē donū ē ſpeculatiua ⁊ non practica. ¶ Pre. Practicus intellectus ēcirca oꝑabilia que ſunt ꝯtingētia. ſed ſapīa eſt circa diuīaque ſunt ęterna ⁊ ne ceſſaria. ergo ſapīa non pōt eſſe practica. ¶ Pre. Grego dicit in. vi. moral̓. ꝙ in ꝯtemplatione principiū quod deus ē querit̉. ī oꝑatione aūt ſub graui neceſſitatis faſce laborat̉. ſed ad ſapīam ꝑtinet diuinoꝝviſio ad quam non ꝑtinet ſub aliqua faſce laborare. quiavt dicit̉. Sap̄. viij. Non hꝫ amaritudinē conuerſatio eiꝰnec tediū cōuictus illius. ergo ſapīa eſt cōtemplatiua tm̄non aūt practica ſiue actiua. ¶ Sed ꝯtra eſt quod dicit̉ad Col̓. iiij. In ſapīa ambulate ad eos qui foris ſūt. hocaūt ꝑtinet ad actionē. ergo ſapīa non eſt ſolū ſpeculatiuaſed etiā practica. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut Augu. dicit in. xij.de trini. ſuꝑior ꝑs rōnis ſapīe deputat̉. inferior aūt ſciētieſuꝑior aūt ratio vt ipſe in eodē li. dicit intendit rōnibꝰ ſuꝑnis .ſ. diuinis ⁊ ꝯſpiciendis ⁊ ꝯſulendis. cōſpiciendis qͥdem ẜm ꝙ diuina in ſeip̄is ꝯtemplat̉. cōſulendis aūt ẜmꝙ ꝑ diuina iudicat d̓ humanis ꝑ diuinas regl̓as dirigēsactus humanos. ſic ergo ſapīa ẜm ꝙ eſt donum non ſolum eſt ſpeculatiua ſed etiā practica. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙqͣꝫto aliqua virtus eſt altior tanto ad plura ſe extendit vtbabet̉ in li. de cauſis. vn̄ ex hocip̄o ꝙ ſapīa que ē donū eſtexcellentior qͣꝫ ſapīa que eſt virtus intellectualis. vtpotemagis de ꝓpinquo deū attingēs ꝑ quandā ſpūs vnioneꝫaīe ad ip̄m habet ꝙ non ſolum dirigat in cōtemplatione.¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ diuina in ſe quidē ſunt neceſſaria ⁊ eterna. ſunt tn̄ regule contingentiū que hūanis actibꝰ ſubſūt¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ prius eſt cōſiderare aliqͥd in ſeipſo qͣꝫẜm ꝙ ip̄m ad alterū comꝑat̉. vn̄ ad ſapīam ꝑ prius pertinet cōtemplatio diuinoꝝ que eſt viſio principij ⁊ poſterius dirigere actus humanos ẜm rōnes diuinas. nec tn̄ inactibꝰ humanis ex directiōe ſapīe ꝓuenit amaritudo autlabor. ſed potius a maritudo ꝓpter ſapīam vertitur in dulcedinem. ⁊ labor in requiem.Ad quartuꝫ ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ ſapīa poſſit eſſe ſine gratia ⁊ cum pctō mortalide his enī q̄ cum pctō mortali haberi non poſſunt p̄cipueſancti gl̓iant̉. ẜm illud. ij. ad Coꝝ. i. Gl̓ia noſtra hec ē teſtimoniū ꝯſcīe noſtre. ſed de ſapra non debet aliquis gloriari. ẜm illud Hiere. ix. Non gloriet̉ ſapiēs in ſapīa ſua.ergo ſapīa poteſt eſſe ſine gr̄a cum pctō mortali. ¶ Pre.Sapīa importat cognitionē diuinoꝝ vt dictū eſt. ſed aliqui cum pctō mortali poſſunt habere cognitionē veritatisdiuine. ẜm illud Roma. i. Ueritatē dei ī iuſticia detinēt

h 2