QueſtioXXXVI

ꝙ inuidia differt a zeloſicut dictū eſt. vnde zelus aliquispōt eſſe bonus. ſed inuidia ſꝑ eſt mala. ¶ Ad quartū dicēdum ꝙ nihil ꝓhibet aliqd̓ pctm̄ ratione alicuius adiuncti penale eſſe vt ſupra dictū eſt cū de peccatis ageretur.Ad tertiū ſic procediturUidet̉ ꝙ inuidia non ſit pctm̄ mortale. Inuidia enī cumſit triſticia ē paſſio appetitus ſenſitiui. ſed in ſenſualitatenon eſt pctm̄ mortale. ſed ſolū in rōne. vt ptꝫ ꝑ Angꝰ. xij.de trini. ergo inuidia non ē pctm̄ mortale. ¶ Preterea ininfantibꝰ non pōt eſſe pctm̄ mortale. ſed in eis pōt eſſe inuidia. dicit enī Augꝰ in. i. confeſ. Uidi ego ⁊ exꝑtus ſumzelantē puerum. nondum loquebat̉ ⁊ intuebat̉ pallidusamaro aſpectu collectaneū ſuum. ergo inuidia non ē pctm̄mortale. ¶ Preterea Om̄e pctm̄ mortale alicui virtutiꝯtrariat̉. ſed inuidia non contrariat̉ alicui virtuti. ſed nemeſi que eſt quedā paſſio. vt ptꝫ ꝑ phm̄ in. ij. rethorice. ergo inuidia non eſt pctm̄ mortale. ¶ Sed ꝯtra ē quod d̓rIob. v. Paruulū occidit inuidia. nihil aut occidit ſpūaliter niſi peccatum mortale. ergo inuidia eſt peccatum mortale. ¶ Reſponſio dicendum ꝙ inuidia ex genere ſuoeſt peccatum mortale. genus auteꝫ peccati ex obiecto conſiderat̉. inuidia aūt ẜm rationē ſui obiecti contrariat̉ charitati per quā eſt vita anime ſpiritualis. ẜm illud. i. Io. iij.Nos ſcimus quoniā tranſlati ſumus de morte ad vitamquoniā diligimus fratres. vtriuſqꝫ aūt obiectū ⁊ charitatis ⁊ inuidie ē bonū proximi. ſed ẜm contrarium motumnam charitas gaudet d̓ bono proximi. inuidia autem de eodem triſtat̉ vt ex ſupra dictis patet. vnde manifeſtū eſtꝙ inuidia ex ſuo genere ē peccatū mortale. ſed ſicut ſupradictū eſt in quolibet genere peccati mortalis inueniunturaliqui imꝑfecti motus in ſenſualitate exiſtentes qui ſuntpeccata venialia. ſicut in genere adulterij primus motusconcupiſcentie. ⁊ in genere homicidij primus motus ire.ita etiam in genere inuidie inueniunt̉ aliqui primi motꝰ.quandoqꝫ etiam in viris ꝑfectis qui ſunt peccata venialia. ¶ Ad primū ergo dicendum ꝙ motus inuidie ẜm ꝙeſt paſſio ſenſualitatis ē quoddam imperfectuꝫ in genereactuum humanoꝝ quorū principiū eſt ratio. vnde talis inuidia non ē peccatū mortale. ⁊ ſimilis eſt ratio de inuidiaparuulorū in quibus non eſt vſus rationis. vnde patetreſponſio ad ſecundū. ¶ Ad tertium dicendū ꝙ inuidiaẜm phm̄ in. ij. rethorice opponitur ⁊ nemeſi ⁊ miſericordie. ſed ẜm diuerſa. nam miſericordie opponitur directeẜm contrarietatē principalis obiecti. inuidus enim triſtat̉de bono proximi. miſericors aūt triſtatur de malo proximivnde inuidi non ſunt miſericordes ſicut ibidem dicitur.nec econuerſo. ex parte vero eius de cuius bono triſtaturinuidus opponitur inuidia nemeſi. nemeſicus aūt triſtat̉de bono indigne agentiū ẜm illud pͣs. zelaui ſuꝑ iniquospacem peccatorum videns. inuidus aūt triſtatur de bonoeorum qui ſunt digne. vnde patet ꝙ prima contrarietas ēmagis directa qͣꝫ ſecunda. miſericordia aūt quēdam virtꝰeſt ⁊ charitatis proprius effetus. vnde inuidia miſericordie opponitur ⁊ charitati.Ad quartuꝫ ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ inuidia non ſit vitium capitale. Uitia enī capitalia diſtinguuntur contra filias capitalium vitiorū. ſed īuidia eſt filia inanis glorie. dicit enī phūs in. ij. rethoriceꝙ amatores honoris ⁊ glorie magis inuidēt. ergo inuidianon eſt vitium capitale. ¶ Preterea Uitiā capitalia vi

dentur eſſe leuiora qͣꝫ alia que ex eis oriuntur. dicit enimGregꝰ. xxxi. moral̓. Prima vitia decepte menti quaſi ſubquadā ratione ſe ingerūt. ſed que ſequunt̉ dum mentē adoēm inſaniā protrahunt quaſi beſtiali clamore mentē confundunt. ſed inuidia videt̉ eſſe grauiſſimū pctm̄. dicit enīGregꝰ. v. moral̓. Quāuis ꝑ om̄e vitiū quod ꝑpetrat̉ humano cordi antiqui hoſtis virus infunditur in hac tn̄ nequītia tota ſua viſcera ſerpēs ꝯcutit ⁊ imprimēdę malitiepeſtē vomit. ergo inuidia nō eſt vitiū capitale. ¶ Preterea Uidet̉ ꝙ incōuenienter eius filie aſſignent̉ a Gregꝰ.xxxi. moral̓. vbi dic̄ ꝙ d̓ inuidia orit̉ odiū. ſuſurratō. detractatio. exultatio in aduerſis proximi. ⁊ afflictio in ꝓſperisexultatio enī in aduerſis proximi ⁊ afflictio in ꝓſperis idēvidet̉ eſſe quod inuidia vt ex p̄miſſis patet. ergo non iſtadebent poni vt filie inuidie. ¶ Sed ꝯtra eſt auctoritasgregꝭ. xxxi. moral̓. qui ponit inuidiam vitiū cpitale. ⁊ eipredictas filias aſſignat. ¶ Rn̄ſio dicendū ꝙ ſicut accidia ē triſticia de bono ſpūali diuino. ita inuidia ē triſticiade bono proximi. dictū eſt aūt ſupra accidiā eſſe vitiū capitale ea rōne. qꝛ ex accidia homo impellit̉ ad aliqua facienda vel vt fugiat triſticiā vel vt triſticie ſatiſfaciat. vndeeadem rōne inuidia ponitur vitiū capitale. ¶ Ad primūergo dicendū ꝙ ſicut Gregꝰ dicit. in. xxxi. moral̓. capitalia vitia tanta ſibi cōiunctione ꝯiungunt̉. vt non niſi vnūde altero proferat̉. prima nanqꝫ ſuperbie ſoboles inanis ēgloria. que dū oppreſſam mentē corrumpit mox inuidiaꝫgignit. qꝛ duꝫ vani nominis potentiā appetit ne quis hācalius adipiſci valeat tabeſcit. non eſt ergo contra rationeꝫvitij capitalis ꝙ ip̄m ex alio oriatur. ſed ꝙ non habeat aliquā principalē rationē producēdi ex ſe multa genera peccatorū forte tamen propter hoc ꝙ inuidia manifeſte ex inani gloria naſcit̉ non ponitur vitiū capitale neqꝫ ab Iſidoro in li. de ſummo bono. neqꝫ a Caſſiano in li. de inſtituti. cenobiorum. ¶ Ad ſcd̓m dicendū ꝙ ex verbis illisnon habetur ꝙ inuidia ſit maximū peccatorum. ſed ꝙ qn̄diabolus inuidiam ſuggerit. ad hoc hominē inducit qd̓ipſe principaliter in corde habet. quia ſicut ibi inducit̉ cōſequenter. inuidia dyaboli mors introiuit in orbem terrarū. eſt tamen quedam inuidia que inter grauiſſima peccata computat̉ .ſ. inuidia fraterne gratie ẜm ꝙ aliquis doletde ipſo augmento gratie dei. non ſolum de bono proximi.vnde ponitur peccatū in ſp̄iritūſanctū. quſa ꝑ hanc inuidentiā homo quodāmodo inuidet ſpirituiſancto qui ī ſuis operibus glorificatur. ¶ Ad tertium diucēdum ꝙ numerus filiarū inuidie ſic poteſt ſumi. quia in conatu inuidie eſt aliquid tanqͣꝫ principium. ⁊ aliquid tāqͣꝫ medium⁊ aliquid trnqͣꝫ terminus. principiuꝫ quidē eſt vt aliquiddiminuat gloriam alterius vel in occulto. ⁊ ſic eſt ſuſurratio. vel manifeſte. ⁊ ſic eſt detractio. mediū aūt eſt ꝙ aliquis intendens diminuere gloriam alterius. aut poteſtet ſic ē exultatio ī aduerſis. aut nō poteſt ⁊ ſic ē afflictio īproſpetis. terminus aūt eſt in ipſo odio quia ſicut bonumdelectat ⁊ cauſat amorē. ita triſticia cauſat odiū vt ſupradictū eſt afflictio aūt in proſperis proximi vno modo eſtipſa inuidia inqͣꝫtum ſcꝫ aliquis triſtatur de proſperis alicuius ẜm ꝙ habent gloriam quandā. alia vero modo ē filia inuidie ẜm ꝙ proſpera proximi eueniunt contra conatum inuidentis quia nititur impedire. exultatio autem inin aduerſis non eſt directe idem quod inuidia ſed ex ea ſequitur. nam ex triſticia de bono proximi que eſt inuidia.ſequitur exultatio de malo eiuſdem.Queſtio.x.X.

g 2