QueſtioXXXVL

in. v. moralium. de inuido loquens. Tabeſcentem mentem ſua pena faciet quam felicitas torquet aliena ergo inuidia non eſt triſticia. ¶ Preterea ſimilitudo non eſtcauſa triſticie ſed magis dilectōis. ſed ſimilitudo eſt cauſainuidie. dicit enī phus in. ij. rethorice. Inuidebūt tales qͥbus ſunt aliqui ſimiles aut ẜm genus. aut ẜm cognationēaut ſꝫm ſtaturā. aut ſꝫm habitū. aut ſꝫm opinionē. ergo inuidia non eſt triſticia. ¶ Preterea triſticia ex aliquo defectu cauſat̉. vnde illi qui ſunt in magno defectu ſunt ad triſticiā proni. vt ſupra dictū eſt. cum de paſſionibꝰ agereturſed illi quibus modicū deficit ⁊ qui ſunt amatores honoris. ⁊ qui reputant̉ ſapientes. ſunt inuidi vi ptꝫ ꝑ phm̄ inij. rethorice. ergo inuidia nō eſt triſticia. ¶ Preterea triſticia delectatōi opponit̉. oppoſitoꝝ aūt non eſt eadem cauſa. ergo cum memoria bonoꝝ humanoꝝ ſit cauſa delectationis. vt ſupra dictū eſt. non erit cauſa triſticie. eſt auteꝫcauſa inuidie. dicit enī phūs in. ij. rethorice ꝙ his aliquiinuidēt qui hn̄t aut poſſiderūt que ipſis conueniebāt. autque ip̄i quandoqꝫ poſſidebāt ergo inuidia non eſt triſticiaSed ꝯtra eſt ꝙ damaſcenus in. ij. libro ponit inuidiāſpēm triſticie. ⁊ dicit ꝙ inuidia eſt triſticia in alienis bonis ¶ Rn̄ſio dicendū ꝙ obiectū triſticie eſt malū ꝓpriuꝫꝯtingit aūt id quod eſt alienū bonum apprehendi vt malum ꝓpriū. ⁊ ẜm hoc de bono alieno pōt eſſe triſticia. ſꝫ hocꝯtingit dupl̓r. Uno modo qn̄ quis triſtat̉ de bono alicuiꝰinqͣꝫtum iminet ſibi ex hoc ꝑiculū alicuiꝰ nocumēti. ſicutcum hō triſtat̉ de exaltatione inimici ſui timēs ne eū ledat⁊ talis triſticia non eſt inuidia. ſed magis timoris effectꝰvt phūs dicit in. ij. rethorice. Alio mō bonū alterius eſtimat̉ vt malū ꝓprium inqͣꝫtū eſt diminutiuū ꝓprie glorievel excellētie. ⁊ hoc modo de bono alteriꝰ triſtat̉ inuidia.⁊ ideo p̄cipue de illis bonis hoīes inuident in quibꝰ ē gloria. ⁊ inquibꝰ hoīes amāt honorari ⁊ in opinione eſſe. vtphūs dicit in. ij. rethorice. ¶ Ad primū ergo dicendū ꝙnihil ꝓhibet id qd̓ eſt bonū vni apprehēdi vt malū alteri.⁊ ſꝫm hoc triſticia aliqua pōt eſſe de bono vt dictū eſt. ¶Ad ſcd̓m dicendū ꝙ qꝛ inuidia eſt de gloria alterius inqͣꝫtum diminuit gloriam quā quis appetit. ꝯſequēs eſt viad illos tm̄ inuidia habeatur quibꝰ hō vult ſe equare velp̄ferre in gloria. hoc aūt nō eſt reſpectu multū a ſe diſtantium. nullꝰ enī niſi inſanꝰ ſtudet ſe equare vel p̄ferre ī gl̓iahis qͥ ſūt multo eo maiores. puta plebeius hō regi. vel etiaꝫ rex plebeio quē multū excedit. ⁊ ideo his qui multū diſtāt vel loco vel tꝑe vel ſtatu. hō non inuidet ſed his quiſunt ꝓpinqui quibꝰ ſe nititur equare vel p̄ferre. nam cū illiexcedūt in gl̓ia accidit hoc ꝯtra naturā vtilitatē. ⁊ inde cauſatur triſticia. ſimilitudo aūt delectationē cauſat inqͣꝫtumconcordat voluntati. ¶ Ad tertiū dicendū ꝙ nullus conatur ad ea in quibꝰ eſt multum deficiens. ⁊ ideo cū aliquis in hoc eū excedat non inuidet. ſed ſi modicū deficiatvidetur ꝙ ad hoc ꝑtingere poſſit ⁊ ſic ad hoc conatur vn̄ſi fruſtraretur eius conatus ꝓpter exceſſum glorie alteriꝰtriſtatur. ⁊ inde eſt ꝙ amatores honoris ſunt magis inuidi. ⁊ ſimiliter etiā puſillanimes ſunt inuidi. qꝛ oīa reputant magna ⁊ quicqͥd boni alicui accidat reputāt ſe in magno ſuꝑatos eſſe. vn̄ ⁊ Iob. v̓. d̓r. Paruulū occidit inuidia. ⁊ dicit Gregꝰ in. vi. moral̓. ꝙ inuidere non poſſumꝰniſi eis quos nobis in aliquo meliores putamus. ¶ Adquartum dicendū ꝙ memoria p̄teritorum bonorum inqͣꝫtum fuerunt habita. delectationē cauſat. ſed inqͣꝫtuꝫ ſuntamiſſa cauſant triſticiā. ⁊ inqͣꝫtum ab his habent̉ cauſātinuidiaꝫ qꝛ hoc maxime videt̉ glorie ꝓprie derogare. ⁊ iō

dicit phūs in. ij. rethorice. ꝙ ſenes inuident iunioribus. ⁊illi qui multū expenderūt ad aliquid cōſequendū inuidēthis qui paruis expenſis illud ſunt cōſecuti. dolent enī deamiſſione ſuoꝝ bonoꝝ. ⁊ de hoc ꝙ alij conſecuti ſunt bonaAd ſecūdū ſic procediturUidet̉ ꝙ inuidia nō ſit pctm̄. Dicit enī Ieroꝰ ad Allethāde inſtructione filie. Habeat ſocias cū quibus diſcat. quibus inuideat. quaꝝ laudibꝰ mordeat̉. ſed nullus eſt ſol licitandus ad peccandū. ergo inuidia nō eſt pctm̄. ¶ Preterea Inuidia eſt triſticia de alienis bonis. vt Damaſ. dic̄.ſed hoc quandoqꝫ laudabiliter fit. d̓r enim Prouer. xxix.Cum impij ſumpſerint principatū gemet ppl̓s. ergo inuidia nō ē ſꝑ pctm̄. ¶ Preterea īuidia zelū q̄ndā nomīat.ſed zelus quidā eſt bonus ẜm illud pͣs. Zelus domus tuecomedit me. ergo inuidia non eſt ſꝑ pctm̄. ¶ Pretereapena diuidit̉ ꝯtra culpā. ſed inuidia eſt quedā pena. dicitenī Oregꝰ. v. moral̓. Cū deuictū cor liuoris putrēdo corruperit ip̄a quoqꝫ exteriora indicāt qͣꝫ grauiter aīuꝫ veſania inſtigat. color quippe pallore afficit̉. oculi deprimunt̉mens accendit̉. mēbra frigeſcunt. ſit in cogitatōe ſcabies.in dentibꝰ ſtridor. ergo inuidia nō eſt pctm̄. ¶ Sed ꝯtraeſt qd̓ dicit̉ ad Gal̓. vi. Non efficiamur inanis glorie cupidi. inuicē ꝓuocantes ⁊ inuicē inuidētes ¶ Rn̄ſio dicēdum ꝙ ſicut dictū eſt inuidia eſt triſticia quedā de aliēisbonis. Sed hec triſticia pōt ꝯtīgere quattuor mōis. Unoquidē mō cum aliquis dolet de bono alicuius inqͣꝫtū ex eotimet̉ nocumentū vel ſibi ip̄i vel etiā alijs bonis. ⁊ tal̓ triſticia nō eſt inuidia vt dictum eſt. ⁊ pōt eſſe ſine pctō. vn̄Gregꝰ. xxij. moral̓. ait. Euenire plerūqꝫ ſolet vt nō amiſſa charitate ⁊ mimici nos ruina letificet ⁊ rurſum eius gloria ſine inuidie culpa ꝯtriſtet. cū ⁊ ruente eo quoſdā beneerigi credimus ⁊ ꝓficiēte illo pleroſqꝫ iniuſte opprimi formidamus. Alio mō poteſt aliquis triſtari de bono alteriꝰnon ex eo ꝙ hꝫ ipſe bonū. ſed ex eo ꝙ nobis deeſt bonumillud qd̓ ipſe hꝫ. ⁊ hoc ꝓprie eſt zelus. vt phūs dicit in. ij.rethorice. ⁊ ſi iſte zelus fit circa bona honeſta laudabilis ēẜm illud. i. ad Coꝝ. xiiij. Emulamini ſpūalia. ſi aūt ſit d̓ bonis tꝑalibꝰ pōt eſſe cum pctō ⁊ ſine pctō. tertio mō aliquiſtriſtat̉ de bono alterius inqͣꝫtum ille cui accidit bonū ē eoindignus. que quidē triſticia non poteſt oriri ex bonis honeſtis ex quibus aliquis iuſtus efficitur. ſed ſicut phūs dicit in. ij. rethorice eſt de diuitijs ⁊ talibꝰ que poſſunt ꝓuenire dignis ⁊ indignis. ⁊ hec triſticia ẜm ipſum vocat̉ nemeſis. ⁊ ꝑtinet ad bonos mores. ſed hoc ideo dixit. qꝛ conſiderabat ipſa bona tꝑalia ẜm ſe ꝓut poſſunt magna videri non reſpicientibus ad eterna. ſed ẜm doctrinam fidei tēporalia bona que indignis proueniunt ex iuſta dei ordīatione diſponunt̉ vel ad eorum correctionē vel ad eorū dānationē. ⁊ hmōi bona quaſi nihil ſunt in comꝑatione adbona futura que ſeruant̉ bonis. ⁊ ideo huiuſmodi triſticiaprohibetur in ſcriptura ſacra. ẜm illud pͣs. Noli emulariin malignantibus. neqꝫ zelaueris facientes iniquitatē. etalibi. Pene effuſi ſūt greſſus mei. qꝛ zelaui ſuꝑ iniqͦs pacem pctōꝝ videns. quarto mō aliquis triſtat de bonis alicuius inqͣꝫtū alter excedit ip̄m in bonis ⁊ hoc proprie ē inuidia. ⁊ iſtud ſemꝑ eſt prauū vt phūs dicit ī. ij. rethorice.qꝛ dolet de eo de quo ē gaudendum .ſ. de bono proximiAd primum ergo dicendum ꝙ ibi ſumit̉ inuidia ꝓ zeloquo quis debet incitari ad proficiendum cum melioribus¶ Ad ſcd̓m dicendum ꝙ ratio illa procedit de triſticia alienoꝝ bonorum ẜm primū modū. ¶ Ad tertiū dicenduꝫ