QueſtioXXXVI
vnde illud pctm̄ ex ſuo genere eſt pctm̄ mortale quod deſe ẜm ꝓpriā rōnem ꝯtrariat̉ charitati hmōi aūt eſt accidia.nam ꝓprius effectus charitatis eſt gaudiū de deo vt ſupͣdictū eſt. accidia aūt eſt triſticia de bono ſpūali inqͣꝫtū ē bonū diuinū. vn̄ ẜm ſuū genus accidia ē pctm̄ mortale. Sꝫꝯſiderādū ē in oībꝰ pctīs q̄ ſūt ẜm ſuū genꝰ mortalia ꝙ nōſūt mortalia. niſi qn̄ ſuā ꝑfectionē ꝯſequunt̉. eſt enī ꝯſūmatio pctī in conſenſu rōnis. loquimur enī nunc de pctōhūano qd̓ in actu hūano ꝯſiſtit. cuius principiū eſt ratiovn̄ ſi ſit inchoatio pctī in ſola ſenſualitate ⁊ non ꝑtīgat vſqꝫ ad cōſenſū rōnis ꝓpter imꝑfectionē actus eſt pctm̄ veniale. ſicut in genere adulterij ꝯcupiſcētia que cōſiſtit ī ſola ſenſualitate eſt pctm̄ veniale. ſi tn̄ ꝑuenit̉ vſqꝫ ad cōſenſum rōnis eſt pctm̄ mortale. ita etiā ⁊ motus accidie in ſola ſenſualitate qn̄qꝫ eſt ꝓpter repugnātiā carnis ad ſpm̄. ⁊tūc eſt pctm̄ veniale. qn̄qꝫ ꝟo ꝑtingit vſqꝫ ad rōnem q̄ cōuertit in fugā ⁊ horrorē ⁊ deteſtationē boni diuini carne ꝯͣſpm̄ oīno p̄ualente. ⁊ tunc manifeſtū eſt ꝙ accidia ē pctm̄mortale. ¶ Ad primū ergo dicendū ꝙ accidia ꝯtrariaturp̄cepto de ſanctificatōe ſabbati in quo ẜm ꝙ eſt p̄ceptummorale p̄cipit̉ quies mētis in deo. cui etiā cōtrariat triſticia mentis de bono diuino. ¶ Ad ſcd̓m dicendū ꝙ accidianon eſt receſſus mētalis a quocūqꝫ ſpūali bono. ſed a bono diuino cuioꝑtet mentē inherere ex neceſſitate. vn̄ ſi qͥsꝯtriſtet̉ de hoc ꝙ aliquis cogit eum implere oꝑa virtutisq̄ facere non tenet̉ non eſt pctm̄ accidie. ſed qn̄ contriſtat̉ īhis q̄ ei iminēt faciēda ꝓpter deū. ¶ Ad tertiū dicendū ꝙin viris ſctīs inueniunt̉ aliqui imꝑfecti motus accidie qͦtn̄ non ꝑtingunt vſqꝫ ad conſenſū rationis.Ad quartuꝫ ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ accidia nō debet poni vitiū capitale. Uitiū enīcapitale dicit̉ ꝙ mouet ad actus pctōꝝ. vt ſupra habitū ēſed accidia non mouet ad agendū. ſed magis retrahit abagendo. ergo nō debet poni vitiū capitale. ¶ Preterea vitiū capitale habet filias ſibi deputatas. aſſignat aūt Gregorius. xxxi. moral̓. ſex filias accidie q̄ ſunt. malicia. rancor. puſillanimitas. deſꝑatio. torpor circa p̄cepta. euagatio mētis circa illicita. q̄ non vident̉ ꝯuenienteroriri ex accidia. nā rancor idē eſſe videt̉ qd̓ odiū quod orit̉ ex īuidiavt ſupra dictū eſt. malitia aūt eſt genus ad oīa vitia. ⁊ ſimiliter euagatio mētis circa illicita. ⁊ in oībꝰ vitijs inueniunt̉. torpor aūt circa p̄cepta idem videt̉ eſſe ꝙ accidia.puſillanimitas aūt ⁊ deſꝑatio ex quibuſcunqꝫ pctīs oriripn̄t. non ergo cōuenienter ponit̉ accidia eſſe vitiū capitale. ¶ Preterea yſidorꝰ in li. de ſūmo bono diſtinguit vitiū accidie a vitio triſticie. dicēs triſticiā eſſe īqͣꝫtū recedita grauiori ⁊ laborioſo ad qd̓ tenetur. accidia aut inqͣꝫtuꝫſe ꝯuertit ad quietē indebitā. ⁊ dicit de triſticia oriri rancorē puſillanimitatē. amaritudinē. deſꝑationē. de accidiavero dicit ortri ſeptē que ſunt. ocioſitas. ſomnolētia. importunitas mētis. inqui etudo corꝑis. inſtabilitas. verboſitas. curioſitas. ergo videt̉ vel ꝙ a Gregꝭ vel ab Iſidoromale aſſigneỉ accidia vitiū capitale cum ſuis filiabꝰ. ¶Sed ꝯtra eſt ꝙ idē Gregꝰ dicit. xxxi. moral̓. accidiā eſſevitiū capitale ⁊ hr̄e p̄dictas filias. ¶ Rn̄ſio dicendū ꝙſicut ſupra dictū eſt. vitiū capitale dicit̉ ex quo ꝓmptū ēvt alia vitia oriant̉ ẜm rōneꝫ cauſe finalis. ſicut aūt homines multa oꝑanỉ ꝓpter delectationē. tum vt ip̄am ꝯſequātur. tum etiā ex eiuis impetu ad aliquid agēdū ꝑmoti. itaetiā ꝓpter triſticiā multa oꝑant̉ vel vt ip̄am euitent. vl̓ eiꝰpondere in aliqua a genda ꝓrumpentes; vn̄ cum accidia
ſit triſticia quedā vt ſupra dictū eſt cōuenienter ponit̉ virium capitale. ¶ Ad primū ergo dicendū ꝙ accidia aggrauando aīuꝫ hoīem impedit ab illis oꝑbꝰ q̄ triſticiā cauſant. ſed tn̄ inducit aīuꝫ ad aliqua agēda vel q̄ ſunt triſticie cōſona ſicut ad plorandū. vel etiā ad aliqua ꝑ que triſticia euitat̉. ¶ Ad ſcd̓m dicendū ꝙ Gregꝰ ꝯuenienteraſſignat filias accidie. qꝛ enī vt phūs dicit in. viij. ethic̄.nullus diu abſqꝫ delectatōe pōt manere cū triſticia neceſſeeſt ꝙ ex triſticia aliqͥd dupl̓r oriat̉. Uno mō vt homo recedat a circūſtantijs. alio mō vt ad alia trāſeat in quibꝰ delectat̉. ſicut illi qui nō pn̄t gaudere ſpūalibꝰ delectationibus trāſferūt ſe ad corꝑales ẜm phm̄ in. viij. ethicoꝝ. Infuga aūt triſticie talis ꝓceſſus attendit̉. qꝛ primo hō fugitꝯtriſtātia. ſcd̓o etiā impugnat ea q̄ triſticiā ingerūt. ſpūalia aūt bona de quibus triſtat̉ accidia ſunt ⁊ finis ⁊ id qd̓ ēad finē. fuga aūt finis fit ꝑ deſꝑationē. fuga aūt bonoruꝫque ſunt ad finē qͣꝫtū ad ardua que ſubſunt conſilijs fit ꝑpuſillanimitatē. qͣꝫtū aūt ad ea q̄ ꝑtinent ad cōmunē iuſticiā ſit ꝑ torporē circa p̄cepta. impugnatio aūt ꝯtriſtantiūbonoꝝ ſpūaliū qn̄qꝫ quidē eſt circa hoīes qͥ ad bona ſpūalia inducunt̉ ⁊ hoc eſt rancor. qn̄qꝫ ꝟo ſe extēdit ad ip̄a ſpiri tualia bona in quoꝝ deteſtatione aliquis adducit̉ ⁊ hocꝓprie eſt malitia. inqͣꝫtū aūt ꝓpter triſticiā a ſpūalibꝰ aliqͥstranſfert ſe ad delectabilia exteriora. ponit̉ filia accidie euagatio circa illicita. ꝑ qd̓ patet rn̄ſio ad ea que circa ſingulas filias obijciebant̉. nam malitia non accipit̉ hic ẜm ꝙeſt genus vitioꝝ ſed ſicut dictū eſt. rancor etiā nō accipit̉hic cōmuniter ꝓ odio. ſed ꝓ quadā indignatōe ſicut dictūeſt. ⁊ idem dicendū eſt de alijs. ¶ Ad tertiū dicendū ꝙetiā caſſianus in li. de inſtitutis cenobioꝝ diſtinguit triſticiā ab accidia. ſed cōuenientius Gregꝰ accidiā triſticiamnominat. qꝛ ſicut ſupra dictū eſt. triſticia non eſt vitiū abalijs diſtinctū ẜm ꝙ aliquis recedit a graui ⁊ laborioſo oꝑe. vel ẜm quaſcunqꝫ alias cauſas aliquis triſtet̉. ſed ſolūẜm ꝙ ꝯtriſtat̉ de bono diuino qd̓ ꝑtinet ad rōneꝫ inuidie.que intantū conuertit ad quietā indebitā inqͣꝫtum aſꝑnatur bonū diuinū. illa aūt que Iſidorus ponit oriri ex accidia ⁊ triſticia reducunt̉ ad ea que Gregꝰ ponit. nā amaritudo quā Iſidorus ponitoriri ex triſticia eſt quidē effectꝰrancoris. ocioſitas aūt ⁊ ſomnolētia reducunt̉ ad torporē circa precepta circa que eſt aliquis ocioſus oīno ea p̄termittens ⁊ ſomnolentus ea negligenter implens. om̄iaaūt alia quinqꝫ que ponit ex accidia oriri ꝑtinēt ad euagationē mētis circa illicita. que quidē ẜm ꝙ in ipſa arce mētis reſidet volētis importune ad diuerſa ſeſe diffundere.vocat̉ īportunitas mentis ſcd̓m aūt ꝙ ꝑtinet ad cognitionē dicit̉ curioſitas qͣꝫtuꝫ aūt ad locutionē dicitur verboſitas quantum autem ad corpus in eodem loco non manens dicit̉ inquietudo corporis. quando ſcꝫ aliquis per inordinatos motus membrorū vagitatē indicat mentis. qͣꝫtū aūt ad diuerſa loca dicitur inſtabilitas. vel pōt accipi īſtabilitas ẜm mutabilitatē ꝓpoſiti ¶ Queſtio XXXVIEinde cōſiderandūeſt de inuidia. Et circa hoc querūt̉ quattuor.primo quid ſit inuidia. ſecundo vtrum ſit peccatum. tertio vtrum ſit peccatum mortale. quarto vtrumſit vitium capitale. ⁊ de filiabus eius.Ad primum ſic ꝓcediturUidetur ꝙ inuidia non ſit triſticia. Obiectū enī triſticieeſt malū. ſed obiectū inuidie eſt bonū. Dicit enī Gregꝭꝰ