QueſtioXXI I II

cia qua grauium damnorum metus contemnunt alienorum. ⁊ auarorum temperantia qua luxurie que ſumptuoſa eſt. cohibent appetitum. ⁊ auarorum fortitudo qua vtait Horatius. Per mare pauperieꝫ fugiūt ꝑ ſaxa. ꝑ ignesvt Augꝰ dicit in. iiij. li. ꝯtra Iulianū. Si ꝟo illud bonuꝫꝑticulare ſit verū bonū. puta ꝯſeruatio ciuitatis vel aliqͦdhmōi. erit quidem virtus vera ſed imꝑfecta niſi ferat̉ adfinale ⁊ ꝑfectum bonum. ⁊ ẜm hoc ſimpl̓r vera virtus ſinecharitate eſſe nō pōt. ¶ Ad primum ergo dicendū ꝙ actus alicuius charitate carentis pōt eſſe duplex. Unus qͥdem ẜm hoc ꝙ charitate caret. vtpote cum facit aliquid inordine ad id ꝑ quod caret charitate. ⁊ talis actus ſꝑ ē malus. ſicut Augꝰ dicit in. iiij. ꝯtra Iulianū. ꝙ actus infidelis inqͣꝫtum eſt infidelis ſꝑ eſt pctm̄ etiam ſi nudum oꝑiat. vel quicquid aliud hmōi faciat ordinans ad finē ſue īfidelitatis. Alius aūt poteſt eſſe actus charitate carentisnon ẜm id qḋ charitate caret. ſed ẜm ꝙ habet aliquod aliud donum dei vel fidem vel ſpem. vel etiā vere bonū qd̓non totum ꝑ pct̄m tollit̉. vt ſupra dictum eſt. ⁊ ẜm hoc ſine charitate. pōt quidem eſſe aliquis actus bonus ex ſuogenere. non tn̄ perfecte bonus. qꝛ deeſt debita ordinatō advltimū finem. ¶ Ad ſcd̓m dicendū ꝙ cum finis ſe habeat in agibilibus ſicut principiū in ſpeculabilibꝰ. ſicut nonpōt eſſe ſimpl̓r vera ſcīa ſi deſit recta eſtimatio de primo⁊ in demonſtrabili principio. ita nō pōt eſſe ſimpl̓r veraiuſticia aut vera caſtitas ſi deſit ordinatō debita ad finē q̄eſt ꝑ charitatem. quantumcūqꝫ aliquis ſe recte circa aliahabeat. ¶ Ad tertiū dicendū ꝙ ſcīa ⁊ ars de ſui rōne īporitantordinē ad aliquod particulare bonum. non aūt vltimum finem humane vite. ſicut virtutes morales. q̄ ſimpliciter faciunt hoīem bonum. vt ſupra dictum eſt ⁊ ideonon eſt ſimilis ratio.Ad octauum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ charitas nō ſit forma virtutū. Forma enī alicūius rei. vel eſt exemplaris vel eſſentialis. ſed charitas nōeſt forma exemplaris aliarum virtutū. qꝛ ſic oporteret ꝙalie virtutes eſſent eiuſdē ſpēi cum ipſa. ſimiliter etiā nōeſt forma eſſentialis aliaꝝ virtutum. qꝛ non diſtingueretur ab alijs. ergo nullo modo eſt forma virtutū. ¶ Preterea charitas ꝯꝑat̉ ad alias ꝟtutes vt radix ⁊ fūdamētū.ẜm illud. Ephe. iij. In charitate radicati ⁊ fundati. radix aūt vel fundamentū non hꝫ rōnem forme. ſed magisrōnem materie. qꝛ eſt prima pars ī generatione. ergo charitas non eſt forma virtutū. ¶ Preterea forma ⁊ finis ⁊efficiēs non cōincidunt in idem numero. vt ptꝫ in. ij. phiſicoꝝ. ſed charitas dicit̉ finis ⁊ mater virtutum. ergo nōdebet dici forma virtutum. ¶ Sed contra eſt ꝙ Ambrodicit charitatem eſſe formam virtutum. ¶ Rn̄ſio dicendum ꝙ in moralibꝰ forma actus attendit̉ principaliter exparte finis. Cuius ratio eſt. qꝛ principium moralium actuum eſt voluntas cuius obiectum et quaſi forma eſt finis. ſemꝑ aūt forma actus conſequitur formam agentis.vnde oportet ꝙ in moralibus id quod dat actui ordinemad finem det ei ⁊ formam. Manifeſtum eſt aūt ẜm predicta ꝙ ꝑ charitatem ordinant̉ actus oīm aliarum virtutūad vltimum finem. ⁊ ẜm hoc ipſa dat formam actibꝰ omnium aliarum virtutum. ⁊ ꝓ tanto dicit̉ eſſe forma virtutum. nam ⁊ ipſe virtutes dicunt̉ in ordine ad actus formatos. ¶ Ad primū ergo dicendum ꝙ charitas dicit̉ eſſeforma aliarum virtutū. non quidem exemplariter aūt eſſentialiter. ſed magis effectiue inqͣꝫtum ſcꝫ oībus formaꝫ

mponit ẜm modum predictum. ¶ Ad ſcd̓m dicendum ꝙcharitas comꝑat̉ fundamento ⁊ radici inqͣꝫtum ex ea luſtetant̉ ⁊ nutriunt̉ oēs alie virtutes. ⁊ non ẜm rōnem qua fūdamentū ⁊ radix hn̄t rationē cauſe materialis. ¶ Ad tertiū dicendū ꝙ charitas dicit̉ finis aliaꝝ virtutū. qꝛ om̄esalias virtutes ordinat ad finē ſuum. ⁊ qꝛ mater eſt. qꝛ inſe concipit ex alio. Ex hac aūt rōne dicit̉ mater aliaꝝ virtutum. qꝛ ex appetitu finis vltimi concipit actus aliarū virtutū imperando ipſis. ¶ Queſtio. XXIIII.Einde cōſiderandūIeſt de charitate in comꝑatione ad ſubiectum.Et circa hoc querunt̉ duodecim. primo vtruꝫcharitas ſit in voluntate tanqͣꝫ in ſubiecto. ſcd̓o vtꝝ charitas cauſet̉ in hoīe ex actibꝰ precedentibꝰ. vel ex infuſiōediuina. tertio vtrū infundatur ẜm capacitatē naturaliū. qͣrto vtrū augeatur in hn̄te ipſam. quinto vtrū augeatur ꝑadditionē. ſexto vtrū quolibet actu augeatur. ſeptimo vtꝝaugeatur in infinitū. octauo vtꝝ charitas vie poſſit eſſe ꝑfecta. nono de diuerſis gradibꝰ charitatis. x. vtrū charitaspoſſit diminui. vndecīo vtꝝ charitas ſemel habita poſſitamitti. duodecimo vtrū amittatur ꝑ vnum actuꝫ peccatimortalis.Ad primum ſic procedit̉Uidetur ꝙ voluntas non ſit ſubiectū chatitatis. Charitas enī amor quidā eſt. ſed amor ẜm philo. eſt in ꝯcupiſcibili. ergo ⁊ charitas eſt in concupiſcibili ⁊ non in voluntate. ¶ Preterea charitas eſt principaliſſima virtutū. vtſupra dictū eſt. ſed ſubiectū virtutis eſt rō ergo videturꝙ charitas ſit in rōne ⁊ nō in voluntate. ¶ Preterea charitas ſe extendit ad oēs actus humanos. ſꝫm illud. i. adCoꝝ. vl. Oīa veſtra in charitate fiant. ſed principiū humanoꝝ actuum eſt liberum arbitriū. ergo videt̉ ꝙ charitas maxime ſit in libero arbitrio ſicut in ſubiecto. ⁊ non involuntate. ¶ Sed contra eſt ꝙ obiectū charitatis eſt bonum. qd̓ etiam eſt obiectū voluntatis. ergo charitas eſt involuntate ſicut in ſubiecto. ¶ Rn̄ſio dicendū ꝙ cum duplex ſit apperitus .ſ. ſenſitiuus ⁊ intellectiuus. qui d̓r voluntas. vt in primo habitū eſt. vtriuſqꝫ obiectū eſt bonuꝫſed diuerſimode. nā obiectū appetitus ſenſitiui eſt bonuꝫꝑſenſum apprehenſū. obiectū ꝟo appetitus intellctiui vl̓voluntatis eſt bonum ſub cōmuui rōne boni prout eſt apprehenſibile ab intellectu. charitatis autem obiectuꝫ nōeſt aliqd̓ bonū ſenſibi le. ſed bonū diuinū. qd̓ ſolo intellectu cognoſcitur. ⁊ ideo charitatis ſubiectu nō ē appetituſſenſitiuus. ſed appetitus intellectiuus .i. volūtas. ¶ Adprimū ergo dicendū ꝙ concupiſcibilis eſt pars appetitꝰſenſitiui. nō aūt appetitus intellectiui. vt in primo on̄ſuꝫeſt. vn̄ amor qui ē in concupiſcibili ē amor ſenſitiui boni.ad bonum aūt diuinum qd̓ eſt intelligibile. concupiſcibilis ſe extendere non poteſt ſed ſola voluntas. ⁊ ideo concupiſcibilis ſubiectum charitatis eſſe non poteſt. ¶ Adſcd̓m dicendum ꝙ voluntas etiam ſꝫm philoſophū in. iij.de anima. in rōne eſt. ⁊ ideo ꝑ hoc ꝙ charitas eſt in volūtate non eſt aliena a ratione. tamen rō non eſt regula charitatis ſicut humanarum virtutum. ſed regulatur a dei ſapientia ⁊ excedit regulam rōnis hūane. ſꝫm illud Ephe.iij. Suꝑeminentem ſciētie charitatem xp̄i. vnde non eſtin ratione ſicut in ſubiecto. ſicut prudentia. neqꝫ ſicut ī regulante. ſicut iuſticia vel temperātia. ſed ſolum per quādam affinitatem voluntatis ad rationem. ¶ Ad tertium