Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XXXVv
Einzelbild herunterladen
 

Concordātiedictorum

nium. et tunc citra primum eſt omne id quod eſt in actucauſe ſecunde. et hoc ponunt actum prime et ſecūde cauſe. Et dicit illud Boetij habere aliquid poteſt quodeſt preter illud quod eſt. eſſe varo nihil habet admixtumhabet etiam duos intellectus Primus eſt. eſt ponatſuppoſitum. et id poteſt eſſe ſubiectum accidentis. ſꝫ eſſequod d̓t actum eius qd̓ eſt non miſcetur accidēti. qꝛhabet rōem ſubſtandi. ſed potius ip̄m determinat̉ ineſſe. licet alio modo qͣꝫ accidens. Qam eſſe ineſt ſuppoſito. ſed ſuppoſitum poteſt in actu ſine ipſo. Alius ēſenſus eſt d̓r eſſe id quod eſt actum ſecūde cauſe. etiſtud poteſt aliquid habere. qꝛ drām ſequētis cauſe ſicutviuum habet ſenſibile. ſenſibile rōnale. ab alia aliaꝟtute. et ꝓpter hoc d̓r aliud ab eo qd̓ eſt. eſſe vero eſt actus prime cauſe. et hoc eſt indiſtinctum in qͦlibet ſecūdorum Si em̄ diſtinguit̉ oꝑtet diſtinguēs eſſet enshoc eſt impoſſibile. et propter hoc nihil a ſe hꝫ admixtuꝫſibi. d̓t in prima parte ſumme ſue licet eſſe nihil habeat admixtū ex quo fit. tn̄ miſcet̉ ei cui ꝯponit̉ ei ī quoeſt Et in de quatuor coequeuis d̓t ex illo Boetij om̄equod eſt participat eo qd̓ eſt eſſe vt ſit eſſe vero participat alio quolibet. habetur āgelus ab alio habet eſſe.et ab alio ſit aliqͥd. Unde ẜm vnū intellectū tūc participat actu prime cauſe vt ſit. actu vero ſecūde cauſe vt ſitaliquid determinatum in ſpēbꝰ entis. Et in bono dicitBoetius in om̄i ꝯpoſito aliud eſt eſſe. et aliud id qd̓ eſtvocat eſſe ſimplex illud qd̓ ẜcat̉ in intentōne entis Illudautē qd̓ eſt vocat eſſe determinatum in ſuppoſito in hocvel illud in numero ſpecie vel genere ꝓpter articulatōemet determinatōem que importat̉ ex pronomine id. et nomine quod His ꝯformiter dicens Ulricus libro ſecundo tractatu ſecūdo. capl̓o tertio d̓t ſic. neceſſario differant participans et participatuꝫ oportet eſſe differre abeo cuius eſt. et ideo eſt ip̄m ſed actus eius Et ſubditaliquid addit ſuper ens rōem alicuius determinationisad ſpeciale ens naturam extraneam enti. Unde Boetius d̓t. om̄e quod eſt citra primuꝫ ab alio habet eſtet ab alio aliquid eſt. Eſſe ergo diuinum non eſt aliquid. id eſt eſt per aliquam realem differentiam ſpecificatam Et quarto capl̓o d̓t ſic. verum eſt. illud ſolumquod ſimplex eſt ac hoc nulla extranea natura determinante ꝑmixtum eſt. Et in eodem cap. d̓t ſic. om̄is creatura neceſſarium ſit ſpeciale ens differns ab alijs habet preter eſſe qd̓ eſt oībus cōe aliud incidens in naturāentis vt determinatio in determinatum qd̓ ip̄m ſpecificat et diſtinguit ab alijs. qꝛ non poteſt idem eſſe ratiouenientie et drn̄tie Deinde in eodem capi. d̓t eſſe creatum habet tres conditiones accidentis. et in tertia conditione d̓t ſic. eſſe creatum cōmune omnibꝰ entibus ē natura differens a natura cōtrahente hoc cōmune ad eſſeſpeciale. ſed eſſe primū eſt quicquid habet Et libro quarto tractatu pͥmo capl̓o primo d̓t. oꝑtet in pͥmo ſuūſit ip̄m qd̓ eſt ſiue ipſa ſua quidditas. q̄libet res qͥdditatem ſuā habet a ſe. et hec homo eſt homo eſt vera ſiuehomo ſit ſiue ſit ex eo ibi dicit̉ id quod eſt de eo qͦdeſt. et ſic quod eſt ſeip̄m refertur ad ſeipſum et peraliquod aliud qd̓ influat ſuꝑ ipſum Unde om̄e qd̓ eſt hꝫa ſeipſo id quod eſt. eſſe aūt ſuum ncc̄ario habet ab alio ſit ex nihilo. Et ex hoc ſequitur ome tale differtab eo quod eſt eſſe ſuum non ſit ei ſubſtantiale ſicuteſſe primū qd̓ eſt ipſum quod eſt. ſed eſt ei accidētale ẜm accidentale d̓r eſſe quod cōuenit alicui per ſe. id eſt

ẜm ipſum. ſed per accidens et ab alio. Prelibatacorreſpondent his dicitſanctus Thomas Unde primo ſcripto diſtinctione octaua articulo primo dicit ſic. inomni qd̓ eſt eſt conſiderare quidditatem ſuam per quaꝫſubſiſtit in natura determinata et̄ eſſe ſuum qd̓ diciturde eo ſit actu. In deo āt ip̄m eſſe eſt ſua quidditas.nomen quod ſumitur ab eſſe ꝓprie nominat ipſum. et eſtꝓprium nomen eius. ſicut ꝓprium nomē hoīs eſt quodſumitur a quidditate ſua Et poſtea art. ij. ſubdit eſſe creatum non ē per aliquod aliud. ſi per dicat cauſam formalem intrinſecam. īmo ſeip̄o formaliter eſt creatura. ſi aūtper dicat cauſam formalem exemplarem vel cauſam effectiuam. ſic eſt per diuinum eſſe et non per ſe. Deindeexponendo litteram dicit ſicut ratiōale dicitur animali accidere. ita cuilibet qͥdditati create accidit eſſe. qꝛ noneſt de intellectu quidditatis Et in pͥma ꝑte queſti. xliiij.dicit ſic. licet habitudo ad cām intret definitōem entiquod eſt cauſatum. tamen conſequitur ab ea ſunt de ratione iſtius qꝛ ex hoc aliquid eſt ens per participationem ſequit̉ ſit cauſatum ab aliquo Et in .xxvi. ꝓpoſitione libri cauſaruꝫ dicit. vnūquodqꝫ ꝑticipat eſſe ẜmhabitudine quam habet ad primum eſſendi principiumEt in ſumma contra gentiles libro primo cap. xxvi. d̓tabinuicem non diſtinguuntur ẜm eſſe habēt. qꝛ in hocom̄ia conueniunt. ſed propter hoc habēt diuerſas naturas quibꝰ acqͥritur eſſe diuerſimode. eſſe autē diuinuꝫnon aduenit alij nature. ſed eſt ipſa natura ſeu eſſentia diuina Et libro. ij. ca. li. eſſe inqͣꝫtum eſſe poteſt eſſe diuerſum. poteſt aūt diuerſificari. per aliquod quod eſtter eſſe. ſicut eſſe lapidis eſt aliud ab eſſe hominis. Etca. lij. dicit ſic. omne participans aliquid comparatur adip̄m vt potentia ad actum. id em̄ quod ꝑticipatur fitticipans actuale. ſolus āt deus eſt eſſentialiter ens. aliaaūt oīno participant ipſum eſſe comparatur igitur ſubſtantia hominis creata ad ſuuꝫ eſſe ſicut potentia ad actum. Et in libro de potentia materia. vij. queſtione ij.dicit quelibet forma ſignificata non intelligitur in actuniſi per hoc in eſſe ponitur naͣm humanitas vel igneitas poteſt conſiderari vt in potentia materie exiſtensvel in virtute agētis. aut etiam vt in intellectu. ſed hoc habet eſſe efficitur actu exiſtens. Unde patet per dico eſſe ſignificatur actualitas omniū actuū. et ꝓpterhoc eſt perfectio omniū ꝑfectionū. Et ſubdit ſic determinatur eſſe per alia ſicut potentia actum. ſed magis ſicut actus per potentiam. et in definitōne formarum ponūtur ꝓprie materie loco drn̄tie. ſicut dicitur anima eſt actus corporis organici. et adhūc modumhoc eſſe ab illo diſtinguitur inqͣꝫtum eſt talis vel talis nature Et ꝓpter hoc dicit Dyoniſius. licet viuentia ſintnobiliora qͣꝫ exiſtentia. tamē eſſe nobilius eſt qͣꝫ viuereviuentia em̄ non habent tm̄ vitam. ſꝫ vita habēt ſimulet eſſe. Et ca. v. de di. no. d̓t ſic. Eſſe cōmune ſe aliter habet ad deū qͣꝫ ad alia exiſtentia qͣꝫtum ad tria Primopter hoc alia exiſtentia dependēt ab eſſe cōmuni. nonaūt deus ſꝫ cōe magis dependet a deo Scd̓o quātuꝫad hoc om̄ia exiſtentia cōtinent̉ ab ip̄o eſſe cōmuni.autē deus. ſꝫ magis eſſe cōmune cōtinet̉ ſub eius ꝟtutequia virtus diuina plus extenditur qͣꝫ ipſum eſſe creatuꝫ. Tertio qͣꝫtum ad hoc oīa alia creata exiſtētia ꝑticipant eo qd̓ eſt eſſe non autē deus. ſed magis ipſuꝫ eſſe creatuꝫ eſt qͥdā ꝑticipatio dei ſil̓itudo eiꝰ Et ſubditdiuinū eſt finitum aliquā naturā determinataꝫ ad