Areſtotelis

Folioxiiij

anime aut corꝑis ⁊ tūc ſomniet. vt ſi colericus ſomniet ſeeſſe in igne. ⁊ ſic de alijs. Ex talibꝰ p̄t p̄uideri de futuris.Et ideo ſapientes medici iubent oſtendere ſomnia. ſed inſomnijs que ſunt accn̄tia nō ꝯtingit p̄uidere futura quiahmōi ſomnia habent ſe ꝑ accn̄s ad futuroꝝ euentus. vt inquit doctor. ⁊ ſi quādoqꝫ ſimul ꝯcurrant hoc erit caſuale.Et qꝛ ſomnia vt in pluribꝰ ſunt accn̄tia. ideo vt in pluribus fallūt. Alia ſunt ſomnia que accipiūt originē ex influentia ⁊ habitudine celeſti que ad nos defertur nō immediate. ſed ꝑ lumen vel aliquod corporale vehiculum qd̓ alterat corpus noſtrū. quo alterato alteratur phantaſia ⁊ excitatur. ⁊ tūc format phantaſma ſimile huic influentie. ex qͦphantaſmate fit ſomniū. Et d̓t ph̓s ꝙ ille qui ſcit ꝯſiderare in quam influentiā talis ſimilitudo ducit ⁊ que ꝯſtellatio ⁊ quē effectū nata ſit ꝓducere. talis eſt bonus interpres ſomnioꝝ de futuris ꝑ talia ſomniaF Uidet̉ ꝙ cognitio futuroꝝ ſit nobis a deo imP L. miſſa. qꝛ hoc ſonat vocabulum. dicit̉ em̄ diuinatio. quaſi diuinitus ſiue a deo data. Etiam d̓t Auicennaꝙ interpres ſomnioruꝫ ſit homo diuinus maxime a curishumanis abſtractus ¶ Dicendū ꝙ illa p̄uiſio futurorum non d̓r diuinatio quaſi ſit ẜm veritatem ⁊ neceſſario.vel ſemꝑ immediate a deo data. ſed quia plures ph̓orumdixerūt eam ſic eſſe datam ab aliqua ſubſtantia diuina velqꝛ maxime datur hominibꝰ diuinis. ſed iſti errauerunt avia Areſtotelis. Et d̓r notāter. neceſſario vel ſemꝑ. quiaẜm theologos nō negat̉ qͥn cā diuinatōis ſit quādoqꝫ adeo qͥ qn̄qꝫ miniſterio angeloruꝫ hominibꝰ aliqua reuelatin ſomnijs. Hoc etiam apparitiōe demonū fieri p̄t his qcum eis habent pacta illicita vt d̓t ſanctus Thomas clare in ſecūda ſecūde.Nullum agens imprimit in aliquo paſſo ſuamI . formā. niſi cōmunicet cum eo in materia. ſicutpatꝫ in pͥmo de generatōe. ſed anima humana nō ꝯmuncat cum corpore celeſti in materia. cum ipſa ſit immaterialis. ergo ⁊c̄. ¶ Dicendum ꝙ maior eſt vera loquēdode forma ẜᵐ illud eſſe qd̓ habet in agente. ſed influentia coleſtis non habet idem eſſe in celo ⁊ in iſtis inferioribꝰ. Eideo ad hoc ꝙ celum influat iſtis inferioribus non oportꝫꝙ cū eis vl̓iter cōmunicet in materia ſaltem eiuſdē rōnisDiuinatio que fit ꝑ ſomnia videt̉ eſſe illicita ⁊ inV ſacra ſcriptura ꝓhibita. ẜm ꝙ d̓r Deutronomijdecimooctauo. Nō inueniatur in te qui obſeruat ſomniaigitur ⁊c̄ ¶ Dd̓m ẜm doc. ſanctum ꝙ ſi quis vtaturſomnijs ad p̄cognoſcendū futura ẜm ꝙ procedūt ex reuelatione diuina. vel ex cauſa naturali ſiue intrinſeca ſiue extrinſeca ad qͣꝫtū virtus talis ſe poteſt extendere. tūc talisdiuinatio nō erit illicita. Si āt huiuſmodi diuinatio carſetur ex reuelatiōe demonum cum quibꝰ pacta habent̉ expreſſa. qꝛ ad hoc inuocantur. vel tacita. qꝛ huiuſmodi diuinatio extenditur ad quod nō poteſt ſe extendere ⁊ eſt illicita ⁊ ſuperſticioſa. a qua ſuperſtitione diuinatiua preſeruet nos om̄ipotens deus qui ꝓhibet cōſulere phitōnes ⁊diuina ſuſcipientes in ſecula ſeculoꝝ benedictꝰ Amen.Finitur liber de ſomno et vigilia.U. .E.Sequiturliber de longitudine ⁊ breuitate vite.

Icutdicitph̓us in vltimo capitulo in libro de partibusanimaliū. ſubſtantiarūquecūqꝫ natura ꝯſtāthe quidem permanenteedē numero toto et̓nohe auteꝫ non ſunt eedēnumero toto eterno ꝑmanentes. Eedem numero toto eterno remanentes ſunt ille que nōhabent materiam que ſit in potentia ad eſſe ⁊ non eſſe. ſicut ſunt res ingenerabiles ⁊ incorruptibiles. Sed toto tēpore infinito nō remanentes eedem ſunt iſte que talem habent materiam. cuiuſmodi ſunt ſubſtantie generabiles etcorruptibiles. Et quia vita generabilium ⁊ corruptibilium menſuratur certa periodo. vt dicitur ſecūdo de generatione. nec ē eadeꝫ periodus omnibꝰ iſtis. ſed quibuſdammaior. alijs vero minor. Nam (vt ad ſenſum patꝫ) quedam animalia ſunt lōgioris vite qͣꝫ alia. alia aūt breuiorisſunt. ſicut homo eſt longe vite reſpectu equi. ⁊ equus reſpectu canis. Ideo neceſſe eſt eſſe quādam ſcientiaꝫ que vnicuiqꝫ tribueret certam periodum vite quam ph̓us tradidit in hoc libro. Eſt em̄ intentio ph̓i in hac ſcientia determinare de longitudine ⁊ breuitate vite. ⁊ de cauſis illaruꝫ¶ Pro cuius faciliori introductione Queritur vtrumde longitudine ⁊ breuitate vite ſit ſcīa naturalis ab alijsdiſtincta. et precipue ab hiſtoria de anima ¶ Qd̓m adprimum ꝙ ſic. qꝛ longitudo ⁊ breuitas vite ſunt quidameffectus ad ſenſum manifeſti quorum cauſe ſunt ex iſto libro manifeſte. ⁊ ergo poſſunt accipi ad demonſtrandumillos effectus. qua quidem demonſtratione in nobis generatur ſcientia ẜm ꝙ dicitur primo poſteriorum. ſcire eſt ꝑdemouſtrationem intelligere ¶ Ad ſecūdum dicendumꝙ ad naturalem pertinet conſiderare de cauſis longitudinis ⁊ breuitatis vite. cuꝫ ille ſint naturales. quia ẜm Cōmentatorem longitudinis ⁊ breuitatis mortis ⁊ vite ſomni ⁊ vigilie non ſunt alie cauſe qͣꝫ qualitates prime ⁊ earūdiſpoſitiones. ſed ad naturalem pertinet conſiderare huiuſmodi qualitates primas ⁊ earum ꝓportiones. ¶ Adtercium dicitur. ꝙ de longitudine ⁊ breuitate vite debet eēſcientia diſtincta ab hiſtoria de anima. qꝛ in libro de aīa determinatur de anima abſolute. ⁊ de his que ipſam conſequūtur ratione ſuiipſius Sicut ſunt nutrire generate ⁊ reliqua talia. Nam ibi non conſideratur de corpore niſi inqͣꝫtum materia anime. qui em̄ conſiderat formam oportetꝙ conſiderat materiam vſqꝫ ad aliquid. vt d̓r ſecūdo phyſicoꝝ. Sed quia lōgitudo ⁊ breuitas vite ſunt quedamꝓprietates que conſequūtur totum corpus animatum. licet principaliter ratione corporis. quia cauſe illarum proprietatum ſcꝫ qualitates prime tenēt ſe ex parte corporisideo conuenienter iſta ſcientia eſt ab hiſtoria de anima etalijs diſtincta. cū p̄memorate ꝓprietates non ſint in alijspartibꝰ ph̓ie inueſtigate.Scientia eſt de neceſſarijsFIIIII IINL. ve dicitur primo poſterioruꝫſed longitudo ⁊ breuitas vite non ſunt neceſſarie. qꝛ ſuntpaſſiones generabilium ⁊ corruptibilium. ergo ⁊c̄ Di

H i.