Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XXXVIr
Einzelbild herunterladen
 

Areli orelis

FolioXXxI

exalationis inflāmate exeuntis nubem apparens nobisdicitur fulgor. neqꝫ differt a fulmine niſi ẜm multum etpaucū. ẜm ꝯtinuū et diſcontinuū. ẜm tardū et velox Exoībꝰ iſtis patet quid ſit tonitruū et choruſcatio ẜm veritatem et falſas opiniones antiquorū in textu recitatas.et ibidem reprobatasQꝭ tonitruū magis timēduꝫ QLIAI O.pōt tripliciter cognoſci. Primo ex diſtantia choruſcationis et tonitrui. qꝛ qn̄ choruſcatio ſimul fit tonitruo tūc tonitruū eſt valde timēdūqꝛ tūc ſignū eſt tonitruū multū Diſtat a nobis Exhoc habet̉ fundamētum vetularū que dicūt quando inter choruſcatōem et tonitruū poteſt aliqͥs ꝯplete dicerevnū aue maria. tūc tonitruū eſt timendū. Secūdo p̄tcognoſci ex colore nubis. qꝛ qn̄ nubes ē rubea tūc ē mul timendū quantū ad incenſionē. et ſil̓r multum timē eſt qn̄ ē viridis. qꝛ tūc eſt ſignū exalatio ſit forteset frigiditas magna. qͣre ſeqͥt̉ ꝯſequenter ꝑcuſſio multūviolenta et incenſio magna. Sed qn̄ nubes eſt nigra tūceſt parū timendū quātū ad incenſionē ꝓpter abundātiāvaporū Et qn̄ eſt alba tūc eſt minime timendū. qꝛ tunceſt ſignū debilis exalatōnis Tertio poteſt cognoſci exꝑte ſoni. qꝛ qn̄ ſonus eſt groſſus et continuus. tale tonitruum eſt mediocriter timēdū. ſed qn̄ eſt ſonus interruptus tale tonitruū eſt parū timendū. Sed qn̄ ſonus eſtad modū fractionis papiri. tūc tonirtruū eſt valde timendum ꝓpter magnā violentiam quam facit. Et iſti diuerſi ſoni cauſant̉ ex diuerſa diſpone nubis exalatiōis Etaſſignant̉ ꝯſequenter tres modi ſonorū in tonitruo. vnꝰvocat̉ tumultuans. qn̄ ſcꝫ exalatio mouetur nubeꝫfrangendo ipſam. Alius dicitur diruptus. qn̄ ſcꝫ exalatio mota frangit nubem abſqꝫ frigido impediente. Tertius dicitur ſtridens qn̄ ſcꝫ exalatio frangit nubem. ſicobuiat aliquid frigidum.Illa ſe inuicem ꝑcutiunt diſtant ab inuicemſed exalatio non diſtat a nube īmo eſt ſibi coniuncta. igit̉ ⁊c̄. Dd̓m exalatio exiſtēs in nube diſtātab alia ꝑte nubis. et ideo poteſt moueri in nube cauſareſonū Et qn̄ d̓r. ſonus cauſat̉ ex violenta ꝑcuſſione adcorpora dura. plana. et lenia. ſed talia ſunt in media regione aeris neqꝫ ī nubibꝰ igit̉ ⁊c̄. Qd̓m latera nubisfrigide ſupplent vicē corporū durorū et ſolidorūNulla qualitas ſenſibilis preter tangibilemI . agit actone reali. ſꝫ tonitruū agit actione realiergo tonitruū eſt ſonus ſed potius aliqua qualitatuꝫtangibilium Qinor ꝓbat̉ qꝛ tonitruū diſſipat lapidesedificia Dd̓m ſonus qui eſt tonitruū capitur dupliciter. vno pro ſimplici qualitate ſenſibili inferente auditui paſſionē p̄ſcindendo corpora ſonātia. et hoc modonon agit actione reali. Alio modo capitur illa qualitate implicando corporaſonantia. et hoc modo ſono tonitrui ꝯuenit diſſipare turres et edificia. Et hoc maximefacit cuneus tonitrui. id eſt quidam lapis in anteriorete acutus. qui cauſatur a calido digerente ſiccū cum humido aqueo. ſicut patet in decoctōne laterum. Et quiahumidi eſt fluere vel fugere contrarium. ideo iſte lapisin anteriore parte manet acutus. a quo habet tonitruuꝫ diſſipet edificia arbores plantas Dicunt tamenaliqui talibꝰ effectibꝰ mirabilibus interdum admiſcent̉demones. quibus eſt data poteſtas nocere mari terre arhoribus et viuentibus.

F Tonitruū eſt effectus naturalis. eoNI A eius conſideratio ſpectet ad naturalem. ergo fit a cauſis naturalibꝰ. et ꝯſequens cauſatur ex violenta ꝑcuſſione Qd̓m effectui naturalibene poteſt annecti aliqua violentia. Et qn̄ dicit̉. tonitruū eſt ſonus factus in nubibus propter extinctōemignis. ergo fit ex violenta ꝑcuſſionē Qd̓m ſi illaſit definitio tonitrui tunc datur ẜm opinioneꝫ Anaxagore que fuit ſuperius reprobata Sequitur tertius liber.reliduis auteꝫdicamus operibus ſegregatōnishuius preinducto iaꝫ dicētes.Poſtqͣꝫ ph̓s determinauit de tonitruoet choruſcatōne in fine precedentis libriHic conſequēter in principio iſtius tertij intendit determinare de alijs generant̉ ex eadē exalatione extruſa a nube puta de etnephia. typhone et huiuſmodi Diuiditur aūt iſte liber in tres tractatus principales. in primo determinat de īmediate dictis. et hocde incenſione et fulmine In ſcd̓o agit de halo. de vride.de virgis et parelijs ibi (de halo aūt et de vride) In tertio breuiter determīat de his q̄generant̉ in ꝓfundo ip̄iꝰterre alteratōem ibi (quecūqꝫ aūt) Primus tractatushabet vnū capl̓m. et diuiditur in quatuor partes ẜmde quatuor paſſionibꝰ determinat ſcꝫ de etnephia. typhone. incenſione. et fulmine Circa primā ꝑtem. primo premittit ſuā intentōem Dicens poſtqͣꝫ determinatū eſtde tonitruo et choruſcatōe. cōſequenter dd̓m eſt de reſiduis effectibꝰ ſiue paſſionibꝰ .ſ. de etnephia. typhone. incenſione. et fulmine ẜm modū prius introductū accipiēdo ſcꝫ principio. duplex fit exalatio ex terra vna humida. et alia ficca. vtrū ſcꝫ illa ſit principiū horū et vndeſit in ipſis pͥncipiū motus et generationisSpūs em̄ hic ſegregatꝰ modica qͥdē ſparſim diffuſus et ſepe factus et ꝑflans ſubtilioꝝpartiū exiſtēs tonitrua facit et choruſcatōnes.Si āt multꝰ ſil̓ et ſpiſſior minꝰ āt ſegreget̉ ſubtilis Etnephias ventus fit. ꝓpter qd̓ et violētꝰCeleritas ſegregatiōis facit valitudinē. Quādo qͥdem igit̉ aſſequat̉ multa cōtinua ſegregatio eodem fit modo. quēadmodum cum iteꝝ incōtrariū moueat̉. tūc em̄ pluuia et aque fit multitudo. exiſtūt qͥdē igitur ambo hec potētia ẜmmateriā āt prīcipiū factū fuerit pon̄a cuiuſcūqꝫ ꝯſeqͥt̉ cōcretū ex materia Cuiuſcūqꝫ āt fuerit multitudo exiſtēs āplior. ampliꝰ et fit hocdemymber hoc āt alteriꝰ exalatōis etnephiasHic ꝯn̄r ꝓſequit̉ intentū Et pͥmo determinat de etnephia quo ad principiū generatōis eius Dicēs ſpūsiſte exalatio ſicca d̓r hn̄s ꝑtes ſubtiliores fluens ex ip̄anube interpolatōem et diſperſus in multa loca eſt principiuꝫ tonitrui et choruſcatōnis ſicut prius dictum eſt.Sꝫ ſi eadē exalatio ſpiſſior .i. minus ſubtil̓ ſegreget̉ ex nube multa ſil̓ abſqꝫ interpolatiōe et ferat̉ deorſum velociter