Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XLVIIv
Einzelbild herunterladen
 

QuartusMetherologorum

adurēte Alia aūt ſunt quaſi lapides aggregati ex pluribus et generantur ex eadem exalatiōe a calido exalantehumidum ſuperfluum. et fortiter terminante humiduꝫcum ſicco Tunc ibi (Exalationes autem) Aſſignatcām eorū que fiunt ab exalatione humida hoc oſtēdit modū generatōis ipſoꝝ Dicens primo illa metallantur .i. habent formā metalli generātur materialiterex vaporoſa exalatione et a frigido ꝯmenſurato coagulante Et iſtorum quedā ſunt fuſibilia quedā ductibilia Fuſibilia ſeu liquabilia ſunt plus accedūt ad naturāhumidi qͣꝫ ſicci. ſicut ſtannū aut plumbū. ſed ductibiliaſunt que habent humidū magis reductū ad mediū perſiccum. puta in quibus eſt bona terminatio ſicci hūidiſicut in auro et ere. aut quecūqꝫ habent humidum viſcoſum bene ſeparabile a ſicco. ſicut ferrū qd̓ calefactumictu mallei extenditur. Tūc ibi (Facit autem) Aſſignat modū et locū generationis. Dicens hmōi generantur ex exalatione vaporoſa incluſa in ꝑtibꝰ terre p̄cipue in lapidibus ꝓpter ſiccitatem lapidū bene coartanteꝫhūidū et vaporoſam exalatōem et etiā ꝓpt̓ coagulationēfactā a frigido cōmēſurato forme metalli ex ꝟtute celeſti dicitur virtus mineralis. Et ab eodē frigido generantur ſupra terram ros et pruina qn̄ a vapore ſegregata ēexalatio calida et ſicca ſurſum mouēs Eſt tamē drn̄a ingeneratione iſtorum. quia in generatione roris prius ſegregatur ſiccitas anteqͣꝫ materia coaguletur et ergo ineis materia eſt liquida. ſed in partibus terre metalla generantur ex eodem vapore ante ſegregationem ſicci etideo ſtꝭ dura Et propter verū eſt dicere metalla ſtꝭaqua ẜm vnū modū ſcꝫ inqͣꝫtum generant̉ ex vapore humido a dominioqui eſt in potentia materia et aqua Etẜm aliū modū ſunt aqua. qꝛ ſcꝫ ſiccū eſt ſegregatūin ſignū cuius talia metalla igniuntur i. ꝯburunt̉ et ī puluerem reducunt̉ et terrā. qd̓ ꝯuenit eis ꝓpter ſiccā exalationē. ſola exurit̉. et ipſa poſt exuſtione reducunt̉ in minorem quātitatem. ꝓpter ſegregationē alicuius groſſi etimpuri excepto ſolo auro qd̓ non fit minus nec minorꝭponderis quādo exurit̉ quia generatur ex ſubtiliſſimisſicco et humido non habētibꝰ aliqͥd īpurū admixtuꝫ qd̓ ignitōem ſegregari poſſit.Cōmuniter qͥdē dictū eſt de oībꝰ his. ſigillatim āt ꝯſiderādū intēdētibꝰ circa vnūqd̓qꝫ genꝰ In iſta tertia et finali ꝑte Areſto. recapitulat Dicēs. cōiter et vl̓ter dictuꝫ eſt de foſſibilibꝰ et metallicis. etqūo generent̉. que ſit eoꝝ drn̄a Sꝫ volens ꝑticulariterde eis intendere ꝯſiderare circa vnūqd̓qꝫ ipſoꝝ ſintꝓpria principia generatōis et drn̄a accidentia ꝯſequentia. hec facere habebit in eo qui de metallis inſcribit̉ et inqͥbuſdā alijs libris circa qͦs Theoraſtus negociatus eſtẜm Alexandrum cōmentatorem Utꝝ ad iſtū librū metherologoꝝ.QIVV tmneat determinare de generatōe mineraliū Dd̓m ſic. qꝛ mineralia gn̄ant̉ infra terrā fiūtex eadem materia ex qua fiunt impreſſiones apparētesſupra terrā. ſcꝫ exalatōne ſicca vaporoſa. etiam in eodem libro determinādū eſt de ipſis. Unde ſepe dictū eſtprius ꝟtute calidi ex terra et aqua ſuꝑerius eleuat̉ duplex ſegregatio. quedam ſicca que eſt principium eorūfiunt inflāmationē et etiam ventorū et hmōi Alia authumida que eſt principiū eorū fiunt ingroſſationem

a frigido. Et eodem modo in ꝑtibus terre fit duplex ſegregatio. vna quidem ſicca exqua fiuut generant̉ a calido exiccante ſeu adurente. alia humida ex qua generant̉quedam per coagulationem a frigido. vt patuit ſuperius circa textum. Qꝭ mineraliū generatorū in V LALIO fra terrā in ꝯmuni ſunt due ſpecies. quia quedā ſunt foſſibilia quorū materia eſt exalatio fumoſa et illa ſunt de natura terreſtri. Alia ſunt metallica quorum materia eſt exalatio vaporoſa. et illa ſunt:aquoſa a dominio. quare quaſi om̄ia ſunt liq̄factibiliaet fluxibilia ꝓpter abūdantiam humidorū excepto auroqd̓ propter optimā cōmixtiōem vaporū exalatiōeeſt ab igne liquefactibile. niſi forte eſſet in fortiſſimo igneet magnū tēpus. Et qd̓libet illorū adhuc duplex eſt vtpatuit clare in expoſitione littere. De mineralibꝰ agitur in vno ſpecialiNL AQ libro naturalis ph̓ie. vt pꝫ ex numeroet ordine librorū ph̓ie natural̓. videt̉ eorū ꝯſideratōin preſenti libro ſit imꝑtinēs et ſuꝑflua Dd̓m mineralia poſſunt dupliciter cōſiderari. vno modo in cōmuniet ſic de eis determinatur in ꝓpoſito ꝓpter cauſaꝫ ſtatimdictam. Alio modo capiunt̉ in ſpeciali ꝑticulariter. etſic de eis determinādum eſt in quodaꝫ alio libro qui demineralibus aut metallicis intitulatur. licet ſit tranſlatus de greco in latinum. Incipit quartus liber.Uomia aut quatuor cauſe determinate ſunt elemētorū. Harū aūt ẜm ꝯiugationeꝫ etelemēta quatuor accidit eſſe. quorum duo qͥdem factiua calidum et frigidū. duoaūt paſſiua ſiccum et humidum Fides autemhorū ex inductione. videt̉ em̄ in om̄ibus caliditas qͥdem et frigiditas terminantes et cōpulātes. et permutantes. et homogenea et non homogenea: et humectantes et exiccantes indurantes et mollificantes Sicca aūt et humidaterminata et alias dictas paſſiones patientiaipſa ẜm ſe et quecūqꝫ cōmunia ex ambobuscorpora conſtant. Adhuc aūt ex rationibꝰ palam qͥbꝰ determinamus naturas ipſorū. Calidum qͥdē em̄ et frigidū vt factiua dicimus concretiuū em̄ ſicut factiuū aliqͥd eſt. Humidumaūt et ſiccū paſſiua. facile terminabile em̄ difcile ī pati aliqͥd naturā ip̄oꝝ d̓r Qꝭ qͥdē igit̉ hecqͥdē factiua hec aūt paſſiua manifeſtū eſt. Iſte eſt quartus liber metherologorum Areſto. inquo ph̓us docet operationes qualitatū primarū actiuarum in mixtis et etiā paſſiones paſſiuarū. Et ꝯuenientiordine ſequit̉ tertiū. qꝛ in fine tertij determīatū eſt de mineralibꝰ ſꝫ ſcīa iſtiꝰ libri ml̓tū valet ad ſcīam de mīeralibꝰ