Deſomnoet ſomnio
mus aliquid ſic eſt in ſomnijs. preter fantaſmata alia aliquando intelligimus. Uidebituraūt alicui hoc ſi quis adhibeat mētem et tentatmemorare ſurgens. Iam vero quidam viderūt ſomnia huiuſmodi velut qui vidētur ſecundum memoratiuum preceptū ponere que ꝓponūtur. Accidit eī eis aliud qd̓ p̄ter ſomniū ponere ante oculos in loco fantaſma. Quare manifeſtū qm̄ neqꝫ ſomniū omne qd̓ in ſomnijs fātaſma et qm̄ intelligimus que opinione opinabamur¶ Iſtud eſt ſcd̓m capl̓m huius libri in quo ph̓s determinat de ſomnio qd̓ eſt quedā paſſio ꝯtingēs ī ſomno. Etdiuiditur in duas ꝑtes principales. In prima oſtenditcuius ſomnium ſit paſſio In ſecūda inueſtigat quid ſitſomniū. ibi. Quid aūt eſt ſomniū Circa primū duo facitquia primo proponit ſuam intentōem. Secūdo exequit̉ordinem procedendi. ibi Si itaqꝫ. Dicit ergo primo ꝙpoſt hoc querendū eſt ⁊ determinandū eſt de ſomnio etprimo cui ꝑti aīe hec paſſio que ē ſomniū videatur ineēEt ꝯſiderādū eſt etiā. vtrū hec paſſio ſit paſſio ꝑticuleintellectiue aut ſenſitiue. qꝛ ſomniū ē apparitio quedā etꝯgnitio. ſicut poſtea dicetur. ſed ſolū his duobꝰ ſcꝫ ſenſuet intellectu cognoſcimus aliquid. ergo erit neceſſariumꝙ ſomniū ſit paſſio alterius iſtorum Tunc ibi. Siitaqꝫ. Exequitur ꝓpoſitum et primo oſtendit ꝙ ſomniūnō ſit paſſio ſenſus et intēdit talē rōem. Somniū nō eſtpaſſio eius qd̓ in ſomno nihil ꝯprehendit. Nā ſomniuꝫeſt cognitio quedā. eſt em̄ apparitio phātaſtica in ſimpliciter dormiente. vt poſtea dicetur. ſed ſenſus in ſomnonihil ꝑcipiunt. qꝛ ſunt ligati. igit̉ ⁊c̄. Dicit gͦ ꝙ ſi actusviſus ſit viſio et actus auditus audire ⁊ oīno actus ſenſus ſit ſentire ſiue ſenſibilia cōia ſiue propria ⁊ om̄ia aīalia ſunt in potentia claudentia oculos qn̄ dormiūt. ⁊ ſil̓reſt in reliquis ſenſitiuis ſcꝫ ꝙ om̄ia ſint in potentia ſentire dū dormiunt. gͦ manifeſtum eſt ꝙ in ſomno nihil ſentimus. qꝛ tūc ſenſus nihil cōprehendūt. et per ꝯſequensſomniū non eſt paſſio ſenſus. Tūc ibi Atuero neqꝫOſtendit ꝙ ſomniū nō eſt paſſio opinionis ſiue intellectus tali ratōe. qꝛ ſomniū nō eſt paſſio illius qd̓ nō ꝯgnoſcit om̄ia q̄ in ſomno cōprehendunt̉ ſed in ſomnio ꝯgnoſcimus aliqua ſenſibilia quorū non eſt opinio neqꝫ veraneqꝫ falſa ſine ſenſu. qꝛ in ſomnio ꝯgnoſcimus adueniēsnon ſolum eſſe hoīem vel equū ſed etiā albū vel pulchꝝqd̓ adueniēs videmur videre. ergo ſomniū nō eſt paſſioopinionis. Tūc ibi Amplius preter. Reſpondet adrōem ꝑ quā alicui videret̉ ꝙ ſomniū eſſet paſſio intellectus. poſſet em̄ aliqͥs ſic arguere. Somniū eſt paſſio eiꝰquo in ſomno aliquid intelligimus vere aut ꝯponimusaliquid aut vl̓e ꝯprehendimus. ſꝫ iſta ꝑtinent ad intellectum. gͦ ſomniū erit paſſio intellectus Dicit ph̓s ꝙ illudqd̓ amplius preter ſomniū in ſomno intelligimus nō eſtſomniū qꝛ ſicut in ſenſibus qn̄qꝫ aliquid aliud intelligimus ab his que ſentimus. ita ſil̓r in ſomnio aliqͥd aliudꝯprehendimus preter phantaſmata et apparitionē phātaſticam et illa non ſunt ſomnia. qꝛ ſomniū eſt app̄hēſiophantaſmatis ſed illa ſunt vera intelligentia. Et iſtudmanifeſte videtur alicui ſi adhibeat mentē circa ſomnuꝫ
et ſurgens temptet memorari de ſomnio tūc̄ eī occurrūtei q̄ dicta ſtꝭ ſcꝫ ꝙ aliqͥd ꝑcipiat qd̓ nō ſit ſomniū Et ſicmanifeſtū eſt ꝙ non ome phantaſma. id eſt om̄is apparitio que eſt in ſomnis eſt ſomnium Etiam manifeſtū eſtꝙ in ſomno aliquid intelligimus ⁊ ad certitudinem illorum attingimus que ſolum opinabamur ante ſomniumvnde dicit Cōmentator de quodam qui ſomniauit vnūſomniū et neſciuit eius expoſitionem et inde verā expoſitionem eius ſomniauit.F Utrum ſomniū ſit paſſio intellectꝰ.QlVLIL. Dd̓m ꝙ non. ꝓbat̉ dupliciter. pͥmo qꝛ ſomniū non eſt paſſio illius cuius ẜm ſe non eſt cognoſcere ſingulare. ſꝫ intellectus ẜm ſe nō eſt ꝯgnoſcereſingulare. igit̉ ⁊c̄. Qaior ꝓbat̉ qꝛ ſomnium eſt apparitio phantaſmatis. ſed phantaſma eſt aliquid ſingulare.Scd̓o ꝓbatur. qꝛ ſomniū eſt paſſio illius cuius ſomnꝰeſt paſſio. ſꝫ ſomnꝰ nō eſt paſſio intellectus. igit̉. Minorꝓbat̉ qꝛ intellectꝰ nō neceſſario ligat̉ in ſomno cū in ſomno multa intelligamꝰ ꝑ actum phantaſie. qd̓ non poſſeteſſe ſi eſſet in ſomno īmobilitatus Eſt tn̄ verū ꝙ intellectus qn̄qꝫ ꝑ accidēs ligat̉ et magis ꝑ accidēs qͣꝫ phātaſiaqꝛ phātaſia eſt virtꝰ organica nō aut intellectus. Indeqn̄ euaporatio multa et corpulenta aſcendit ad cerebruꝫtunc ligant̉ ſenſus exteriores et virtus phantaſtica ſiueimaginatiua et ſic ꝑ accidens ligatur ip̄e intellectus qͥ inſua operatione dependet ab illa. ſꝫ tn̄ in fine digeſtionisꝯtingit phantaſiam ſolui ſenſibꝰ exterioribꝰ adhuc ligatis ⁊ tūc̄ intellectus p̄t ire in actum.Somnium eſt paſſio eius cui cōuenit cōpo¶ ¶ L. nere et diuidere. quia iſta ꝯtingunt in ſomnioſed illud eſt ipſius intellectus facere. igit̉ ⁊c̄. Et ꝯfirmatur. qꝛ ſomniū eſt illius paſſio cui ꝯuenit cognoſcere vniuerſale. qꝛ tale in ſomnio ꝯp̄hendimus. ſꝫ hoc facit intellectus. igit̉ ⁊c̄. Qd̓m ad ambo ſil̓ ꝙ licꝫ iſta om̄ia inſomnio fiant. hoc tamen non eſt ſomniū ſed vera intelligentia. vt patet ex dictis. Eſt tn̄ conſiderandū ꝙ ꝯpoſitio intentionū vl̓lum ꝑtinet ad intellectū ſed compoſitiointentionū ſingularium ꝑtinet ad ſenſum cōem ſicut collatio intentionū ꝑtinet ad cogitationemF¶ Dicitur primo poſteriorū ꝙ deficien¶L Ate ſenſu neceſſe eſt deficere ſcīam ⁊ cognitionem intellectiuam ẜm illum ſenſum ſed in ſomnodeficiunt omnes ſenſus et ſunt impotentes. ergo oportꝫꝯgnitionem intellectiuam deficere et per ꝯſequēs intelfectus ſemꝑ ligatur in ſomno. Dd̓m ꝙ deficiente aliquo ſenſu a natiuitate vel ita ꝙ nunqͣꝫ eius habuit vſumneceſſe eſt deficere ſcientiam ẜm illum ſenſum ſic autemnon deficiunt ſenſus in ſomno. vt patet ex dictis ſed quare intellectus poſſet exire in actum non obſtante illa impotentia ſenſuum exteriorū ſuperius eſt dictumA2. Quando aliqua ſe habent ẜm ordinem prioy ris et poſterioris tūc ligato priori neceſſe eſt ligari poſterius. ſed ſenſus ſe habent ad intellectum ſicutprius et poſterius. ergo ligatis ſenſibus oportet intellectum ligari. Qd̓m ꝙ ſenſus exteriores comparanturad ītellectum ſicut prius ad poſterius quo ad primamacceptionem ſpecierum ſenſibilium. et ergo ligato ſenſu a natiuitate non poteſt intellectus intelligere ſed poſtprimam acceptionē ſpērum ſenſibilium quando ſpecies.ſunt reſeruate a ſenſibꝰ interioribꝰ hoc nō oportet.