Folio xxxiiij

Tredecimā contrarietatem ponit tractatus circa hoc.Utrum intellectus humanus poſſet aliquid ſine phantaſmate intelligere. ſed oſtendēt dicenda ꝙ circa hͦ interſanctum Thomam et venerabilem Albertum nō ſit diſcrepantia. Et premittantur verba doctoris in hac materia Dicit Areſto. tertio de aīa. ꝙ paſſiuus intellectꝰ corruptibilis eſt. et ſine hoc nihil intelligit. et ꝙ nequaqͣꝫ ſine fantaſmate intelligit anima. et ꝙ ſpecies intellectiuuꝫin phantaſmatibus intelligit. et ꝙ cū anima ſpeculat̉ neceſſe eſt ſimul phantaſma aliquod ſpeculari. Et in librode memoria et reminiſcentia dicit. ꝙ intellectus non eſtſine phantaſmate Et ſubdit ꝙ memoria ⁊ q̄ eſt intelligibilium nō ſine phantaſmate eſt. Et ſanctus Thomasin ſumma contra gentiles libro ſecūdo. capl̓o ſcd̓o. intellectus poſſibilis ſicut et quelibet ſubantia operatur ẜmmodū ſue nature ẜm autem ſuam naturā eſt forma corporis. Unde intelligit quidē īmaterialia. ſed inſpicit eain aliquo materiali. cuius ſignū eſt ꝙ in doctrinis vniuerſalibꝰ exempla ꝑticularia ponūtur in quibꝰ qd̓ dicit̉ inſpiciatur Alio ergo modo ſe habet intellecus. poſſibilis adphantaſma quo indiget ante ſpēm intelligibilem. et aliomodo poſtqͣꝫ recepit ſpēm intelligibileꝫ ante em̄ indigeteo vt ab eo accipiat ſpeciem intelligibilem. vnde ſe habetad intellectum poſſibilem vt obiectum mouēs. ſed poſtſpēm in eo receptaꝫ indiget eo quaſi inſtrumēto ſiue fundamento ſue ſpēi. vnde ſe habet ad phantaſma. ſicut cauſa efficiens. ẜm em̄ imperiū intellectus formatus in imaginatione phantaſma cōueniens tali ſpēi intelligibili inquo reſplendet ſpēs intelligibilis. vt exemplar in exemplato. ſiue in imaginato Et ſubdit ī poteſtate noſtraeſt formare phantaſmata accōmoda cōſiderationi quaꝫvolumus. niſi forte eſſet impedimētuꝫ ex ꝑte organi Etpͥma ꝑte q̄ſti. octuageſima quarta. articulo ſeptimo. d̓t.ꝙ impoſſibile eſt intellectum noſtrū ẜm ſtatum vite preſentis qͦ paſſibili corꝑi cōiungit̉ aliqͥd intelligere in actunō conuertendo ſe ad phantaſmata Et ſubdit ꝙ quando aliquis conat̉ aliqͥd intelligere format ſibi aliqͣ phanraſmata per modū exemploꝝ in quibꝰ quaſi inſpiciat qͦdintelligere ſtudet. Et quando aliū volumus facere aliquid intelligere ꝓponimus ei exempla ex quibꝰ ſibi phātaſmata formare poſſet Et deinde ſubdit ꝙ incorporeaquorum non ſunt phantaſmata cognoſcūtur a nobis ꝑcōparationem ad corpora ſenſibilia. quorū ſunt phantaſmata. ſicut veritatē intelligimus ex cōſideratione reicirca quā veritateꝫ ſpeculamur deū autē (vt Dionyſiusdicit) cognoſcimus vt cām. et ꝑ exeſſum et ꝑ remotiōeꝫalias etiā ſubſtantias incorporeas in ſtatu preſentis vite cognoſcere nō poſſumus niſi per remotionem vel aliquam cōparatōnem ad corporalia Et ideo cū de huluſmodi aliquid intelligimus neceſſe habemus nos conuertere ad phantaſmata corporū. licet ipſoꝝ nō ſint phātaſmata. Et parte prima. queſtione centeſima vndecima. articulo decimo dicit. Intellectus humanus non p̄tipſam intelligibilē ꝟitateꝫ nudam capere. qꝛ cōnaturaleeſt ei vt intelligat per conuerſionem ad phantaſmata. etideo intelligibilem veritatem ꝓponūt angeli ſub ſimilitudinibus ſenſibiliū ẜm ꝙ dicit Dionyſius capl̓o primoceleſtis hyerachie. ꝙ impoſſibile eſt nobis aliter lucerediuinū radium niſi varietate ſacroꝝ velaminū circūuelatum. Et ſubdit ꝙ intellectus humanus tanqͣꝫ inferiorcōfortatur ꝑ actōnem intellectus angelici Deinde venerabilis Albertus capl̓o pͥmo celeſtis hyerarchie dicit lu

men intellectus agentis nō facit in nobis diſtinctam cognitionem alicuius intelligibilis. ſicut nec lux ſolis alicuius corporis. Intellectus aūt poſſibilis nō recipit ſpeciem niſi a phantaſmatibus que ſe habent ad ipſum ſicutcolor ad viſum. et ideo acceptio per corporalia eſt nobisꝯnaturalis. Et capl̓o ſcd̓o oportet ꝙ intellectus noſterper phantaſma quod eſt rerum corporalium ducatur inintellectum quorūcūqꝫ. et ꝙ de angelis ꝯgnitōem ſuſcipere non poſſumus niſi per ſenſibilia. Et ꝙ ſi intellectus noſter ſimplicitatem alicuius ſubſtātie debeat accipere aſſimilat eam pūcto qd̓ in cōtinuo accipit. Et ꝙ aſubſtantijs ſpūalibus nō pōt intellectus noſter acciperealiquā ſpēm qua informetur. q̄ facit phantaſiā ſubſtātieeius. Unde cū non poſſit ſine phantaſmate ẜm conditionem huius vite intelligere niſi ea que ſunt per eſſentiāin ipſo. vt deum et ſe oportet in eius cognitiōem deuenire per effecttum vt per motum ⁊ per ſimbola que ſibifaciant phantaſiam. Sꝫ verū eſt ꝙ ſecūdo capl̓o miſticetheologie dicit venerabilis Albertus ſic ẜm Auguſti.nobiliſſimo modo videntur ea q̄ ſunt in aliquo ꝑ eſſentiāinter que eſt deus. ſꝫ dcm̄ Auguſtini hꝫ calūniaꝫ. nō em̄ſufficit aliqͥd eſſe in intellectu poſſibili ad hoc ꝙ ꝯgnoſcatur niſi informetur forma eius. et ſic fiat actu ſicut materia actu fit per formam agentis in ipſam. ⁊ non per eſſentiam ipſius. etiam ſi in ea eſſet. Unde dicit ph̓s ꝙ intelligit ſe ſicut alia Et tertio capl̓o celeſtis hyerarchie dicitillud qd̓ ſe hābet ad modū determinātis in illuminatōnequa angeli illumināt nos ſunt ſunt ſpecies accepte a phātaſmatibꝰ quarū diuerſe ꝯpoſitiones et diuiſiones fiuntetiam per lumen intellectus agentis. ſed ad formandascōpoſitiones vel diuiſiones ad quas non eſt proportionatum lumen intellectus agentis exigitur ſuperius lumen vt angelicum. et ſic lumē eius habet in ſe rōe agentis vniuerſaliter. ſi autem nō eſſent forme in phantaſmatibus oporteret eas cauſati a deo Unde in ſecūda ꝑte ſueſumme dicit. ſi angelus formas intelligibiles īmitteretoporteret ꝙ faceret eas. et ſic eſſet creator formarum qd̓eſt falſum. Et quarto capl̓a de diuinis nominibꝰ dicit:angelorū noticiam nō poſſumus percipere ꝑ ſubſtātiaseorū. ſꝫ tm̄ ꝑ acctus eorum. qn̄cunqꝫ em̄ ſubſtantia aliqͣnō cadit in ſenſum aliquē per ſimilitudineꝫ propriā oportet in ip̄am deuenire ꝑ ſpem ſui motus vel actus. vel eiꝰin quod agit. cū etiam cognitio noſtra ortuꝫ habeat a ſenſu. Et in eodē capl̓o qͣꝫtum ad dona ꝑticipata poteſt aīaeſſe equalis angelo. ſed qͣꝫtum ad modū ꝑticipandi nunqͣꝫ ẜm ſtatum vie. qͥa anima accipit in ſpeculo ⁊ enigmate. ⁊ ſub continuo et tempore angelus aūt non Et in dequatuor coequeuis q̄ſti. vij. ar. ix. dicit ſic ſicut dicit ph̓stertio de anima ꝙ non ꝯtingit intelligere ſine phantaſmate. et ideo cum Dionyſius loquitur ad intellectū noſtrum oportuit ꝙ proprietates ſpūales que phantaſmata nō faciunt in nobis exprimere ꝑ proprietates corporum phantaſias facientium. Et in de hoīe q̄ſti. xxij. dicitꝙ in veritate hoc verū eſt ꝙ nullam habemus ſcientiaꝫẜm naturam de eo qd̓ nullo modo eſt in ſenſu. Et ſubdir. ſunt tamē quidaꝫ qui dicūt ꝙ nō omnis noſtra ſcientia oritur a ſenſu. et dicunt ꝙ anima potius impeditur aſenſu in nobiliſſimo modo ſciendi. ſed hoc eſt cōtrariumph̓ie Areſto. Et primo capl̓o miſtice theologie d̓t. in raptu fit abſtactio ab vſu inferiorum potentiarū. quia ẜmnihil vtit̉ eis. ſꝫ in diuina cōtemplatione cōmuniter nonfit abſtractio ab vſu ip̄aꝝ. Et in ſcd̓a ꝑte ſue ſumme d̓s

f iiij