Cōcordantiedictorum
uerit tūc erit in eo aīa ſenſibili ꝑ quā d̓r aīal. ⁊ nō erit aīalet hō ſi neqꝫ equꝰ ⁊ aīal. ſed ꝯplemētū erit in vltimo. Etſubdit. aīa cibatiua eſt in ſemine ⁊ ꝯceptū aīaliū qd̓ diuiſūeſt ab eis in potentia. in actu aūt nō anteqͣꝫ veniat cibꝰ ⁊ faciat oꝑatōem aīe. qm̄ in pͥncipio videt̉ ꝙ omne qd̓ eſt ꝯceptum viuat ſicut viuūt aerē. Alia aūt trāſlatio habet ſic.Spermata ⁊ fetus nutritiuā hn̄t aīam. ꝓcedentia aūt ⁊ſenſitiuā ẜᵐ quā fit arbores Nō em̄ ſil̓ fit aīal ⁊ hō. neqꝫaīal ⁊ equus. poſtremo em̄ fit finis. Et ſubdit. virtute qdem oīa ponēda. actu aūt nō pͥuſqͣꝫ trahāt alimentū ⁊ faciant aīe opus. pͥmū qͥdē em̄ oīa viſa ſunt viuere talia plantevita. ⁊ ſcūs Thomas in pͥma ꝑte q̄ſtione cēteſima decimaoctaua. hͦ qd̓ Areſto. d̓t actu aūt nō exponit de actu ſecūdo. dicens ꝙ in materia fetus ſtatim a pͥncipio eſt aīa vegetabilis. nō qͥdē ẜm actū ſecūdū. ſed ẜm actū pͥmū. ſicutaīa ſenſitiua eſt in dormientibꝰ. cū aūt incipit attrahere alimentū tūc iam actu oꝑatur. reꝑit̉ ergo ſcūs Thomas dicere ꝙ ſicut ꝯceptū in aīalibꝰ pͥmo hꝫ formā ſeminis ⁊ poſtea ſanguinis. ſic pͥus hꝫ aīam vegetatiuā qͣꝫ ſenſitiuā. ⁊ſenſitiua pͥus qͣꝫ intellectiuā. ⁊ ſi embrio ante infuſionē aīerōnalis ꝯcedat̉ habere ſaltē ſenſum tactus ⁊ nutritōnemtūc erit ncc̄ariū in embrione an̄ infuſionē aīe rōnalis ponere ſub̓am aīe ſenſitiue. Sed vene. Alber. ponit ꝙ in ſemine eſt pͥncipiū vite. ſicut ad vite organa operās. ⁊ hoc mōquo ars eſt inſtrumentū artis. ⁊ ꝙ verius dicat̉ ꝙ illud qd̓eſt in ſemine eſt aliqͥd aīe ⁊ ⁊ nō aīa. ē em̄ actus aīe. Hācpoſitōem ſcūs Tho. nō oīno abijcit. ſed etiā eam ſuſtineri poſſe dicit Dicit em̄ in qͣſtionibꝰ diſputatis de aīa q̄ſtixi. Quidā dicūt ꝙ in embrione an̄ aīam rōnaleꝫ non eſtalia aīa. ſed ꝟtus q̄dā ꝓcedēs ab aīa parētis. ⁊ ab hmōivirtute ſunt hmōi oꝑatōes q̄ in embrione apparent. q̄ d̓rvirtus formatiua Et aliquibꝰ interpoſitis ſubdit ꝙ hocpoſſet ſuſtineri ⁊ ꝙ p̄dictū pͥncipiū actuū in embrione protāto diceret̉ ꝟtus aīe ⁊ nō aīa. qꝛ nōdum eſt aīa ꝑfecta ſicut nec embrio eſt aīal ꝑfectū. Et rn̄dendo ad illud ph̓i.Embrio pͥus eſt aīal qͣꝫ hō. d̓t ꝙ illa ꝟtus hꝫ rōnem aīe. ⁊ideo ab eo embrio p̄t dici aīal. Et inde ſubdit ꝙ ſicut aīaeſt in embrione in actu ſed imꝑfecte. ita oꝑat̉. ſed oꝑatōesimꝑfectas. Et in eiſdē q̄ſtionibꝰ q̄ſtione ſecūda d̓t ſic Areſto. xvi. de aīalibꝰ d̓t. nō eſt ſimul aīal ⁊ hō. ſed pͥus aīal ⁊poſtea hō. qꝛ in aīali ꝯcepto pͥus apparent oꝑatōes imꝑfecte. ⁊ poſtea apparent magis ꝑfecte. ⁊ ſic oīs generatio eſttranſmutatio de imꝑfecto ad ꝑfectū. Et in ſecūdo ſcriptodiſtinc. xviij. allegādo ꝯmentatoreꝫ d̓t ſic ẜm ꝙ ꝓcedit̉ inꝑfectione organoꝝ ẜm hoc aīa incipit magis ⁊ magis eſſeactu in ſemine. ita ꝙ ꝯceptū pͥmo d̓t viuere vita plante. ⁊ſic deinceps quouſqꝫ ꝑueniat ad cōpletā ſil̓itudinē generantis. Et in ſumma ꝯtra gentiles. libro. ij. capl̓o. lxxxvidicit ꝙ in ꝓceſſu generatōis virtus formatiua oꝑatur formatōem corꝑis ꝓut agit ex vi aīe partis cui attribuit̉ generatio ſicut pͥncipali generāti ⁊ nō attribuit̉ virtuti nutritiue cuius opus eſt aſſimilare nutrimentū nutrito. nō em̄nutritiuū in ꝓceſſu formatōis trahit̉ in ſimilitudinem p̄exiſtentis. ſed ꝑducitur ad ꝑfectiorem formam ⁊ viciniorem ſil̓itudinem patris. Deciſio ergo p̄miſſi dubij depēdet a quodā qd̓ eſt facti. quēadmoduꝫ dicūt iuriſte. ꝙ ex facto oritur ius Si em̄ in embrione an̄ infuſionē rōnalis aīeprimo ſit vera nutritio. ⁊ poſtea aliqua ſenſitiua cognitioſaltem tactiua quod eſt valde veriſimile. tunc oportebit inembrione ponere ſucceſſiue ſubſtantias anime vegetatiue ⁊ ſenſitiue ante infuſionem rōnalis aīe. ſi aūt nō. tūc eaque fiunt in embrione attribui poterūt ipſi virtuti forma
tiue que eſt in ſemine pr̄is. Et ita pꝫ ꝙ inter ſanctū Thomā ⁊ venerabilē. Albertū in hac materia nō eſt ſimpl̓r cōtradictōis pertinaciaꝘ potentie ſenſitiue aīalium ſpeciedifferentium ꝯueniant ſpecieDuodecima ꝯtrarietas quam tractatus ponit eſt circa potentias ſenſitiuas auimaliū ſpecie diſtinctoꝝ. quasſanctus Thomas ponit ſpecie ꝯuenire. ſed tractus d̓t ꝙvenerabilis Albertus ſit ꝯtrarie ſententie. ꝯtra quod ꝓducitur illud quod venerabilis Albertus d̓t in de homine. q̄ſtione. xvij. ibi d̓t ſic. olfactus non d̓r equiuoce in olfacienribꝰ diuerſimode etiam diuerſo naſo. Potentie enimſenſuum paſſiue habent definiri per actus ⁊ obiecta. vndecum obiectum ſit vnum. ſcꝫ odor vnius rationis erit olfactus. Et ſicut diuerſitas oculoruꝫ in habentibꝰ duros oculos ⁊ molles. ⁊ habentibus velamen ſuper oculos ⁊ nonhabentibꝰ non facit viſum equocum. ita nec diuerſitas naſi ⁊ habere organum odoratus coopertum ⁊ non coopertum facit odoratum equiuocum. A modo em̄ organi nōdefinitur aliqua potentia ſenſibilis. ſed potius ab obiectoſicut dictum eſt. cum enim potentia ſenſibilis ſit potentiapaſſiua. ⁊ definiri habeat per ſuū actum. actum autē habetab agente quod eſt obiectum. oportꝫ ꝙ ꝑ obiectum definiatur Et aduertendum ꝙ non eſt dubiū qͥn quedā accidentia in ſubiectis differētibꝰ ſpē ſint eiuſdē ſpēi ſpēaliſſime. vt albedo. nigredo rubedo. dulcedo. calor. ⁊c̄. Sꝫ apparet nōnullis ꝙ accn̄tia ꝓpria cuiuſmodi dicūt potentiasſenſſtiuas eſſe poni non poſſunt eiuſdeꝫ ſpēi ſpēaliſſime inſubiectis differētibꝰ ſpē. Quibꝰ dd̓m eſt pͥmo. ꝙ potentiaviſiua ⁊ potentia auditiua nō ſunt accn̄tia ꝓpria. quia pn̄tabeſſe p̄ter ſubiecti corruptōem. Qd̓m eſt eis ſecundo ꝙqn̄ accn̄tia ꝓpria emanāt ex natura generis ſeu ſpēi ſubalterne. tūc poſſunt eſſe eiuſdem ſpēi ſpēaliſſime in ſubiectisdifferentibꝰ ſpē ſpēaliſſima. vt viſiuū. auditiuū. lucidū dyaphanū. opacū. par. impar. lineatū. ſuꝑficiatū. ⁊c̄. Sed preſumit tractatus verificare partē vtrāqꝫ p̄miſſe ꝓtenſe cōtradictiōis dicens ſic. Ex premiſſis ſatis liquet̉ qͣꝫ ꝓpinc̄ſint he poſitiōes ſi bene reſoluantur. ita ꝙ parua aut nullaſtudioſa relinquatur interpreti conttadictionis formido.qꝛ potentie de quibꝰ eſt queſtio vt paſſiue ⁊ notionales diſtinguūtur ꝑ actus ⁊ ꝑ obiecta. ſed vt eſſentiales ⁊ vital̓ractiue per ꝓpria ſua ſubiecta habent ẜm genus ⁊ ſpeciesnumerari. Hec ſunt ipſius tractatus verba. cōtra que ſicopponitur. potentie ſenſitiue ꝯcipiūtur tanqͣꝫ medie interſubiectum ⁊ obiectum. ſi ergo ipſe potentie relate ad ſubiectum eſſent diuerſarum ſpecieruꝫ in drn̄tibꝰ ſpē. ⁊ relatead obiectū eſſent eiuſdem ſpēi. ſequeretur ꝙ ipſe potentiedifferrent a ſeipſis ſpē ſolū ad aliud ⁊ alind relate. qd̓ abſurdum eſt dicere. Non em̄ reſpectus diuerſi poſſunt diuerſificare ſpēm ſeu eēntiaꝫ illius cui iuſunt abſolute. Etpreterea conſiderandum ꝙ potentie dicuntur diſtingui ꝑactus ⁊ obiecta. qꝛ earum differentias ſpecificas circūloquimur per habitudines ad actus ⁊ obiecta. quemadmodum quorūdam aliorum differentias circūloquimur perproprias paſſiones. Et preterea dicit ſanctus Thomasparte tercia. queſtione. xix. arti. ſecūdo. potentie diuerſificāper ꝯparatōem ad obiecta.Qualiter intellectus humanus nōintelligit ſine fantaſmate