Thome et AlbertiFolio. xxx.
Folio. xxx.
demonſtrandum oportet accipere definitiōem grauis etacuti. nam grauis vox eſt que in multo tempore nata eſtmouere ſenſum. acuta autē que in modico tēpore mouetmodici aūt ad multum eſt ꝓportio numeralis. ergo vocꝭacute ⁊ grauis eſt ꝓportio nūeralis. nec refert ſi aliter definiatur acutum ⁊ graue. oꝑtet em̄ ꝙ in eorū definitiōe poneretur aliquid ad qͣꝫtitatem pertinens. ⁊ ſic neceſſe eritcōcludere in eis ꝓportōem nūeralem Deinde ſcūs Thomas circa hoc ꝙ ph̓s d̓t ꝙ mediū eſt rō primi termini .i.maioris extremitatis Et ſubiūgit ph̓s ſi aūt iterū huiꝰaliud mediū ſit ex reliquis erit rōnibꝰ. exponēdo d̓t ſic. ſioporteat accipere aliqd̓ aliud mediū. hoc aſſumet̉ ex rōnibus reliquis. id eſt ex diffinitōne minoris extremitatꝭet aliarū cauſarū extrinſecaꝝ. cū eī ſubiectū ſit cauſa paſſionis neceſſe eſt ꝙ definitio paſſionis demonſtret̉ ꝑ definitōem ſubiecti. et hoc patet in exemplo ꝓpoſito. qꝛ em̄luna eſt corpus natum ſic moueri neceſſe eſt ꝙ obijciat̉certo tꝑe terra inter ſolem et lunā. Ceterū in ſecūdo poſteriorū venerabilis. Albertus d̓t ſic. definitio paſſionisq̄ non datur niſi ꝑ eēntialia paſſionis eſt demoſtrabilisſicut ip̄a paſſio. Eſt aūt alia definitio paſſionis que d̓tqͥd et ꝓpter qͥd. q̄ formalibꝰ ⁊ eſſentialibus paſſionis cōiungit ſubiectū. Et aliqͥbꝰ interpoſitis ſubdit qͣꝫuis ſubiectū ſit cā paſſionis. nō tn̄ ẜm totum eſt cauſa. qꝛ aliqͥdpaſſionis eſt ex rebus ſui generis cauſatuꝫ ſicut ens cōſtitutum in genere accidentis. ⁊ tunt oportet cognoſcere in medio ꝙ paſſio ſit ex illis. et ſic oportet ꝙ definitiopaſſionis ſit mediū. et ideo oportet ꝙ definitio dicat qͥdpaſſionis. et propter qͥd. et ꝯcernat ſubiectū qd̓ eſt cauſapaſſionis. ⁊ talis definitio eſt verū mediū demōſtrationis. Et poſtea d̓t ꝙ definitio q̄ d̓t qͥd ⁊ ꝓpter quid paſſionis ē ex formalibꝰ paſſionis ⁊ ſubiecto. Ex p̄dictis colligit̉ ꝙ ſcūs Thomas ⁊ venerabilis Albertus ꝯueniūtin hoc ꝙ principalitatem. demonſtratiuā ferūt ad ſubiectum ⁊ eiꝰ definitōem Uerū tractatus proſequit̉ ꝯcordiam vlteriorē. vt d̓t ꝙ ſubiectū capit̉ vnoº vt ꝑfectumqͥd intrinſece ꝑ ſua ſubſtātialia ſui generis dūtaxat Aliomō capit̉ vt qͥd ꝑfectū extrinſece ꝑ virtutē cauſaꝝ extrīſecarū ordinantē ip̄ius ſubſtantialia ad actiones ⁊ paſſiones. Et primo definit̉ definitōne dicente qͥdditate eiusabſolutam q̄ reſultat ex vnione potentie ⁊ actus ſui generis. Scd̓o mō definit̉ definitōe dicente ſeu explicāte p̄ter eſſe qͥdditatiuū aptitudines cauſales ẜm exigentiāpaſſionis aut actōis in ordine ad quam definit̉ tanqͣꝫ ꝓpria cauſa. verbi grā. hō qͥdditatiue definit̉ ſic. aīal rōaleſed vt eſt cauſa huius paſſionis riſibile addit̉ p̄dcē definitōni aptum ad potentiam ridendi aūt aptum ad riſumvt talis aptitudo intelligat̉ cauſalis ſeu originalis et nōcauſata ꝑ modū naturalis potentie Et poſtea ſubdit eſtdefinitio paſſionis. ſcꝫ formalis et materialis. Prima eſtoratio indicans quidditatem abſtractā ẜm ꝙ ſpēs ē ſubordinata generi. Secūda ſcꝫ materialis eſt oratio indicans eſſe ꝯpletum paſſionis ꝑ principia illud īmutabiliter cauſantia. et pͥma nō poteſt eſſe mediū demōſtrationis. exquo nō indicat eſſe inherentie ſed eſſentie tm̄ Sꝫſecūda eſt duplex. vna que accipit nomen ſubiecti cū nomine aptitudinis ſibi analoge. vt hec riſibile eſt hō riſuiaptus natus. Alia que accipit definitionē ſubiecti cumtali aptitudine ſibi finaliter proportionata. vt ſi dicatur.riſibile eſt aīal rōnale aptum natū ad ridēdū. prima haꝝdefinitionū materialiū nō poteſt eſſe medium ſepedictedemōſtratōnis. eo ꝙ mediū nō intrahit ꝯcluſionē nec ad
mitti debet nugatio in ꝓceſſu artꝭ qͦꝝ quodlibet accidetex dato. ſecūda eſt verū mediū. Poſſet ſentētia verborūpͥmoꝝ ip̄is tractatꝰ aliter exprimi ⁊ facilius ſic ſcꝫ Definitio ſubiecti accipit̉ vnoº vt exprimēs abſolute qͥd eſt.ſiue principia ipſius ſubiecti. et vt ſic nō eſt mediū demōſtrandi. Alio modo capit̉ vt ꝓpter qͥd ipſius paſſionis ⁊vt quoniā illius eſt cā. ſcꝫ cū habitudine ⁊ ꝯcretione adipſam paſſionē quēadmodū Areſto. in primo phiſicoruꝫꝯſiderat materiā ⁊ formā vt ſunt pͥncipiū ſubſtātie materialis Et in ſcd̓o phiſicorū cōſiderat de eiſdē vt ſuntpͥncipia mobilitatis .ſ. ſub noīe nature que īportat reſpectū ſeu habitudinē ad mobilitatē Et qn̄ ſb̓ectū hꝫ multas qͦdā ordine paſſiones tūc ꝑ hmōi habitudine fit qͣſiq̄dā appropriatio ⁊ adequatio ad vnā paſſionē. qͥnimovltima drn̄a definitōis ſubiecti īportat ſepe ꝯcretionemad pͥmā ip̄ius ſubiecti paſſionē. vt rōnale ad rōnatiuumet ſenſibile ad ſenſitiuū. Et qn̄qꝫ ip̄a paſſio circūloqͥturvltimā drām ſubiecti. et tūc paſſio circūloquēs differentiam implicat habitudinē ad paſſionē acceptā tanqͣꝫ paſſionē. ſed hec habitudo ſeu ꝯcretio definitionis ſubiectiad ipſam paſſionem nō eſt aliquid formale eſſentie ip̄iꝰpaſſionis. ſi em̄ in medio demoſtratōis ꝯtineat̉ aliqͥd formale ipſius eſſentie paſſionis. tunc premiſſe nō ſunt īdemōſtrabiles ⁊ īmediate. et etiam aliqͥd medij intrat concluſionē. et idem denotat̉ eſſe cauſa inherentie ſuijp̄ius q̄non ꝯſonat ꝯditionibꝰ potiſſime demōſtratiōis. vt etiātractatus d̓t. Et qꝛ ꝯcordia quā tractatus ponit nō eſtdoctrine ſancti Thome ꝯtraria ſꝫ ꝯformis. ideo nō ē ame repellenda. Sed ꝯſideret ſtudioſus an ꝯſonet ꝟbisvenerabilis Alberti pallegatisDe̓ IUIVIIELC contrarietatē tractatus po¶Ipſius phiſice Sextamnit eſſe circa ſubiectū ipſiꝰ phiſice ſiue naturalis ſcīe. qͦdſcūs Thomas d̓t eſſe ens mobile. ⁊ venerabilis Albertus corpus mobile. et in huius aſſerte ꝯtrarietatis deciſione vtit̉ tractatus ꝟbis inuectiuis que recitabunt̉ inferius. et tūc p̄cedant primo quedā verba qͦ a diuerſis diuerſis dicūtur in hac materia. Dicit Areſto. ſexto metaphiſice phiſica theorica q̄dā eſt. ſed theorica eſt circa taleens qd̓ eſt poſſibile moueri. Et vndecimo metaphiſiced̓t naturalis ſpeculat̉ entia nō inqͣꝫtum entia. magis aūtinqͣꝫtum motū ꝑticipant. et paucis interpoſitis d̓t. naturalis accidentia et pͥncipia ſpeculat̉ entiū inqͣꝫtū mota. ⁊nō inqͣꝫtum entia. Et venerabilis Albertus in expoſition ꝟboꝝ p̄miſſorū nō mutat ens mobile in corpus mobile. Dicit etiam Areſto. ſexto metaphiſice phifica ē cir.ca talē ſubſtātiam in qua eſt principiū motus et ſtatusin ea. cū gͦ licirca ſit nota obiecti ſiue ſubiecti attributionis. patet ꝙ eſt conforme doctrine Areſto. dicere ꝙ ſubictum phiſice poni poſſet ſubſtantia naturalis. Deindevenerabilis Albertus in principio cōmenti libri phiſicoruꝫ d̓t. corpus naturale in vl̓i ſubiectū ē naturalis ph̓ieet licet om̄e corpus qd̓ eſt in natura mobile ſit. tn̄ cū ponit̉ ſubiectū phiſice oꝑtet ꝙ ſibi addat̉ hͦ qd̓ dico mobileqꝛ aliaʳ ē ꝯſideratio corporū inqͣꝫtum hmōi. et alia eſt cōſideratio mobilis. qͥa non inqͣꝫtum corpus eſt. ſed inquātum corpus mobile ſubijcit̉ ſiue eſt ſubiectū ſcientie naturalis. Et qͣrto metaphiſice dicit. phiſica cōtrahit ensad corpus mobile. aliqui libri habet ad ens mobile. ethoc magis conuenit illi quod ſtatim ſubdit. ſcꝫ et illiusaccidentia ꝑ principia ꝓpria ipſius entis mobilis ſpecu-