olio xxiij
telligibilibus reruꝫ materialiū totaliter auertere ſic vt ſuacōtemplatio ſoli lumini agētis intellectus imitatur. a quibuſlibet aūt rerum ſenſibiliū ſpēbus intelligibilibꝰ auertatur ⁊ dutaxat ad intelligētias cōuertat̉. in qua cōuerſione fit qͥdam applicatio lumīs agētis intellectus ipſius anime ad ſincerū lumē intellectuale ipſaꝝ intelligentiaꝝ. in qͣapplicatione ſaltē raptim ad intelligentiaꝝ intuitū euolatdeiformē. Sꝫ in hoc Thomiſte nō ꝯſentiūt Albertiſtis¶ Circa litterā occurrit iſta dubitaSI̓IIIIIVCto. Utrū genus ⁊ differentia inſubſtātijs ſeꝑatis ſumant̉ aliter qͣꝫ in ſubſtātijs cōpoſitis¶ Et videt̉ ꝙ non. nam tā in ſubſtātijs ꝯpoſitis qͣꝫ in intelligentijs neceſſariū eſt ꝙ ſumat̉ genus ab eo quod ſe hꝫ exnatura rei vt potentiale drn̄a vero ab eo quod ſe hꝫ ex natura rei vt formale. Et ſicut in ſubſtantijs ꝯpoſitis materiale ꝑ quod genus deſignat̉ idētificat̉ ẜm rem cū formaliꝑ drn̄aꝫ deſignato. diuerſificat̉ aūt ab eo ẜm rōem. ſic ſil̓irin intelligētijs potentiale deſignatum ꝑipſaꝝ genus ⁊ actuale deſignatū ꝑ ipſaꝝ drn̄am diuerſificat̉ ẜm rōem etiaꝫin natura rei ſtabilitam. gͦ in intelligētijs ſumunt̉ genus ⁊drn̄a pariformiter ſicut in ſubſtātijs cōpoſitis. Aſſumptūpꝫ. qꝛ al̓s deo nō repugnaret reponibilitas in gn̄e ¶ Secūdo nō videt̉ verū ꝙ doctor d̓t ꝙ genus in ſubſtātijs cōpoſitis ſumitur a materia ⁊ drn̄a a forma. nam taꝫ genusqͣꝫ drn̄a in ſubſtātijs ꝯpoſitis ſumunt̉ꝭ ab aliqͦ ꝯplectentetā formā qͣꝫ materia vt patuit ſuꝑius inqͥnta lectione. Inhoꝝ oppoſitū eſt autoritas doctoris in litteraDicendū ꝙ in eēntia ſubſtātiaNlIPU NEE Orum ſeparataꝝ ſunt vtiqꝫ reperibiles ẜm rōem. etiam in natura rei ſtabilitā potētialitasque fundat rōem generis ⁊ actualitas que fundat rōemdrne. Eſt em̄ eēntia intelligētie potētialis reſpectu eē exiſtētie cui ſubſternitur ⁊ eſt actualis ꝓut in ipſa ẜm ſe reꝑiturdeterminatio ad eſſe ſpecificum. vnde genus remotuꝫ qd̓eſt ſubſtātia ſumitur in ipſa intelligētia ꝓut eius eſſentiaeſt ꝑ ſe ſubſtrata ipſi eſſe exiſtētie. ꝓut aūt hec ip̄a eēntia eſtſubſtrata ipſi eē exiſtētie intellectuali ſic ab eaſumitur genus ꝓpinquum Differētia vero ſubalterna ſumitur penesdeterminationē eſſentie ad eē ſubſtātiale intellectuale Differentia vero ſpecialiſſima ſumit̉ penes determinationeꝫeēntie ad determinatū gradum ꝑfectionis intellectualis.huiuſmodi tamē determinatōes eēntie non fiunt ꝑ diuerſos gradus formaꝝ virtuales quēadmodū in homine determinatio nature corꝑalis fit ꝑ gradum vegetatiuū ſenſiItiuū ⁊ intellectiuū. Ubi aduertendū ꝙ qͣꝫuis in homīenon ſit niſi vna forma tamē illa habet quandā expanſionem virtualem ſic ꝙ in ipſa ſunt diuerſi gradus formarūvirtuales quoꝝ prior ſe habet materialiter reſpectu poſterioꝝ. huius aūt ſignum eſt ꝙ in homīe a gradu vegetatiuo profluunt alique potentie naturales realiter cōdiſtincte potentijs naturalibꝰ ꝓfluentibus a graduſenſitiuo etetiam a gradu rōnali. qͥnetiam potentie ꝓfluentes a priorigradu hn̄t ſeetiā ẜm reꝫ materialiter reſpectu potētiaꝝ ꝓfluentiū a gradibus ſuꝑioribus. Sic aūt nec eſt in intelligentijs nec in accidētibus. nam exempli gratia. paſſio ipſius coloris que eſt eē immutatiuum viſus ⁊ paſſio albedinis que eſt eſſe diſgregatiuū viſus nec differūt realiter. necpaſſio coloris ſe habet ẜm rem vt ſtramentū materiale reſpectu paſſionis illius albedinis. ſed differūt ſoſum ẜm rōnem ſuperioris ⁊ inferioris. nec vna eſt realiter ſtramentūA
materiale alterius. ſed ſolū ẜm rōem. ſimiliter ptꝫ de paſſione trianguli ⁊ de paſſione yſochelis. ⁊ ſimiliter eſt coniecturandum in intelligentijsQ Ad primā dicenduꝫqHI ITIIIEOLIcec in illo lit conformitas. tamē in ſubſtantijs cōpoſitis reperitur amplius Nāin ipſis genus reperitur ſumi ab aliqua gradu proportionabili ipſi materie. differētia vero ab aliquo gradu proportionabili ipſi forme. In intelligentijs aūt ſumunt̉ tam genus qͣꝫ differētia penes eundē gradum ſimplicem conſideratum. tamen diuerſimode ſcꝫ potentialiter ⁊ actualit̓ ſeuterminabiliter ⁊ terminatiue. non em̄ in intelligētijs reperitur talis expanſio gradualis qualis in ſubſtantijs compoſitis ¶ Ad ſecundam dicendū ꝙ dictum doctoris non ſiceſt intelligenduꝫ ꝙ genus preciſe ſumatur a materia queeſt ꝑs compoſitionis phyſice. ſed potius ꝙ ſumatur a materiali gradu forme que eſt ꝑs cōpoſitionis metaphyſiceet cōpoſitionis rōcionabilis qͣlis eſt coelemētatio graduūvirtualiū. cuiuſmodi ſunt gradus elementalis mixtionalis vegetatiuus ſenſitiuus ⁊ intellectiuus¶ Tercius tractatus deeſſentijs accidentiumUnc reſtat videre quomodo ſit eēntia in accidētibus. qualiter enim ſitin omnibus ſubſtantijs dictum eſtet quia vt dictuꝫ eſt eſſentia eſt illudquod ꝑ definitionē ſignificat̉. oportet vt eo modo habeant eſſentiā quo habent definitionemdefinitionem autē habent incompletā. quia nōpoſſunt definiri niſi ponat̉ ſubiectum in eoruꝫdefinitione: ⁊ hoc ideo eſt. quia nō habent eſſeꝑ ſe abſolutū ſed a ſubiecto Sed ſicut ex forma ⁊ materia relinqͥtur eſſe ſubſtātiale quandocōponunt̉. ita ex accidēte ⁊ ſubiecto relinqͥtureſſe accidētale quādo accidēs ſubſtantie aduenit. ⁊ ideo nec etiā forma ſubſtātialis completāeēntiam habꝫ ſine materia. quia in definitioneforme ſubſtātialis oportet ꝙ ponat̉ id cuius ēforma. ⁊ ideo definitio eius eſt ꝑ additionē alicuius quod eſt extra genus eius. ſicut ⁊ definitio forme accn̄talis. Un̄ in definitione aīe ponitur corpus a naturali ph̓o qͥ ꝯſiderat animāſolū inqͣꝫtum eſt forma phyſici corporis Sꝫtamen inter formas ſubſtātiales ⁊ accidētaleshoc intereſt. qꝛ ſicut forma ſubſtātialis non hꝫꝑ ſe eſſe abſolutū ſine eo cui aduenit. ita nec illd̓cui aduenit. ſcꝫ materia. Et ideo ex cōiunctiōevtriuſqꝫ relinqͥtur illud eſſe in quo res ꝑ ſe ſubſiſtit. ⁊ ex eis efficitur vnū ꝑ ſe ꝓpter quod ex coniunctōe eoꝝ relinqͥtur eēntia q̄dam. Unde forma qͣꝫuis in ſe cōſiderata nō habeat cōpletā rōnē eēntie. tn̄ eſt ꝑs eēntie ꝯpleꝫ illud cui