Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XXIIv
Einzelbild herunterladen
 

Ax eſttegSetelieritiā1

teriam ſignatā. hoc ẜm rōem vel aliter realius. qꝛ ip̄arum eſſe prius recipit̉ in formā. forma vlterius in materiam. ſub̓e materiales dicunt̉ finite ſuꝑius qͣꝫ inferiꝰſcꝫ tam penes qͣꝫ penes eſſentiam vel formā. verū tn̄ penes materiaꝫ dici poſſent quodāmō infinite. Et ſubiūgitdoctor in ſubſtātijs materialibꝰ ꝓpter diuiſionē materieſignate poſſibilis eſt plurificatio indiuiduoꝝ ſub vna ſpē.qualiter aut ſe habeat eſſentia ſubſtantiaꝝ cōpoſitaꝝ adintentōes logicas eſt ſuꝑius poſtenſum.x Circa litterā p̄expoſitā. Utꝝ necꝘIIIEVAAL poſſit rōnalis anuns ex ſua naturali facultate drn̄as intelligentiaꝝ ꝓprias nec genus earūproximū cognoſcere. Prenotandū ſubſtātia eſt genꝰgeneraliſſimū eſt remotuꝫ genus ipſaꝝ intelligentiaꝝ. Genus aūt earum proximū circunloqͥmur ſubſtantia incorporeā vel immaterialē. Et circa iſtud genus ꝓximū quelibet intelligētia habet aliquā drn̄am ſibi ꝓpriam nobis ignotam penitus. Conſiderandū ſecūdo. ficet rōnalisanima ipſis intelligētijs quodāmodo ſit cōgenia. tamē ipſa nec eſt eiuſdē ſpei nec ꝓprie eiuſdem generis ꝓximi cumipſis intelligentijs cum ip̄a naturaliter ſit forma corporisp̄ter naturā a corpore ſeꝑabilis. Unde ip̄a eſt naturaliterꝑs ſpēi non ſe ꝯpleta ſpēs qͣre debet poni eiuſdē generis ꝓximi ſubſtātijs ſeꝑatis. Huius aut oppoſituꝫbuſdā fuit erroris occaſio. dicebant em̄ qͥdā aīam rōnaleꝫeiuſdē generis ꝓximi cuꝫ intelligētijs ꝯn̄ter ꝯcedebantd aīa rōnalis intelligēdo ſeip̄am ꝯgnoſceret ſil̓r genusximū in intelligētijs. qͥdam etiā dicentes rōnalem animāſeu intellectū agentē eſſe eiuſdē ſpēi cuꝫ intelligētijs concedebant ipſa rōnalis anima ſeu intellectus agens completā ſui ip̄ius intellectionē poteſt aſſurgere in comp̄henſionem quidditatis ipſarum intelligentiaꝝ etiam quo ad differentias ſpecialiſſimasō Igit̉ rn̄dendumAAdubitaltor. Apamno o cia ionalis remotū genus intelligentiaꝝ p̄t ꝯphendere. ſꝫ earigenus ꝓximū dutaxat intelligit quada circulocutōe. patꝫnam ſpes intelligibiles reꝝ materialiū ſunt pͥncipia cognoſcēdi ſub̓am in ꝯueniūt intelligētie rebꝰ materialibꝰabnegatōeꝫ aūt materie ꝓprietatū reꝝ materialiū circūloqͥmur genus intelligētiaꝝ ꝓximuꝫ negatiue nūcupātesintelligētias ſub̓as īmateriales incorporeas. veꝝ etiamrōnalis aīa cognitōem reꝝ materialiū potiſſime cognitionē ſuijpius ſui agētis intellectus eſt q̄dam ꝑticipatio lumīs ſeꝑati aſſurgere p̄t in qͣndā affirmatiuā circūlocutōnem generis ꝓximi intelligētijs ꝓut ſcꝫ ꝑfectionesqͣs aīa recipit in ſeip̄a ſuꝑeminētius attribuit intelligētijsvn̄ vocat eas ſub̓as intellectuales. Uerūtn̄ hmōi locutiofulcit̉ in negatōne. dicunt̉ em̄ intellectuales qͣſi ſine diſcurſu intelligētes. Scd̓o dd̓m requaqͣꝫ p̄t ꝯp̄henderenalis aīa drn̄as intelligetiaꝝ ꝓprias ex ſua facultare ꝓpriaptꝫ. em̄ p̄t alicuius intelligētie drām ꝯcipere ꝓpria ꝯgnitōe negatiua. cognitio ꝓpria negatiua vnius drn̄e exgit aliqͣlem cognitōeꝫ affirmatiuā oppoſite drn̄e. Qꝭ etiānec poſſit intelligere drn̄as intelligentiaꝝ penes eaꝝ proprias paſſiones vel penes ſeip̄as ptꝫ. cognitio ẜm intentionē ſue vltime dr̄ne reqͥrit in intelligēte aliquā ſil̓itudinēꝓpriā ip̄ius rei intellecte. rōnalis aīa nequeat cōquirere ex facultate ſua naturali ſil̓itudinē ꝓpriā alicuius intelligētie ſeqͥtur ꝓpoſitū. nihilominus negat̉ qͥn ratōnalisaīa habeat potentiā obedientialē ad recipiendū influxum a

Cſuꝑioribus quodāmō ſicut materia pͥma hꝫ potentiā oſdientialē ad receptionē aīe rōnalis ſibi forinſecus influiiet ip̄a non educit̉. vtꝝ aūt hmōi influxū aīa rōnalis ſeꝑata poſſet ꝑficere incōpletā cognitōem generis ꝓximi ipſaꝝintelligentiaꝝ tandē poſſet aſſurgere in ꝯp̄henſionē differentiaꝝ vltimā earundē eſt q̄ſtio curioſa. Uidet̉ aūt aſſerendū qꝛ facultas aīe naturalis non eſt ꝓportionata huiuſmodi influxui. ip̄a hunc influxū nequaqͣꝫ p̄t ꝑfeciꝯp̄hendere intelligentiaꝝ qͥdditates. ſed dutaxat eas apihedere ſpeculariter et confuſe. ſi em̄ ſuperioꝝ illuſtratio eſideret̉ in ſua ſimplicitate tunc eſt improportionata natirali facultati aīme cognoſcentis. ſi aūt conſideret̉ vt ꝯteperata naturali facultati anime. tunc eius rep̄ſentatio evmbroſa non ꝓportionata ꝯp̄henſiōi intelligentie ẜm eiꝰqͥdditatē. Patet ꝯcluſius aīma tōnalis nec ꝯuerſicnem ad ſpēs intelligibiles reꝝ materialiū nec ꝯuerſioniꝯguituiā ſuij p̄ius ſui lumīs intelligibilis qd̓ eſt intellectus agens nec etiā influentiā a ſuꝑioribꝰ ꝓportionatamſue naturali facultati p̄t aſſurgere in ꝯp̄hēſionē quidditatis intelligentiaꝝ. etiā qͣꝫ tumcūqꝫ intellectꝰ poſſibilis fuerit lumen intellectus agētis ꝯphenſus. Sed oībus modis an̄dictis ꝯgnitio aīme manet ſpecularis enigmaticaet qͥdditatis intelligentiaꝝ ꝯp̄henſiua. Etiā ſi aīa ſutſeꝑata veruꝫ tn̄ gradatim cognitio vnius modi eſt limpidior qͣꝫ cognitio ẜm modū aliū ẜm eſt huiculētior relucētia intelligentiaꝝ in vno qͣꝫ in reliquo. Quintiā ſeꝑatō aīe a corꝑe limpiditas ſue cognitōis ſpecularꝭ reſpectuintelligentiaꝝ fit amplior intenſior. qꝛ qͣꝫto ſpeculū eſt politius tanto in ipſo eſt exp̄ſſior imaginis reſplendētia. qͣꝫtoqꝫ obiectū eſt ẜm ſitum ꝓpius tāto imago eſt extenſior ſeuamplior. ſed ſi libeat vti metaphora aīa ſeꝑata a rubiginecorꝑis eſt politior qͣꝫ ꝯiuncta. eſt etiā intelligētia ꝓpior anime ſeꝑate qͣꝫ cōiuncte. naꝫ ordo in ſpūalibꝰ equalet ſitui incorporalibꝰ. Cōſtat aūt aīa ſeꝑata ſubordinat̉ erectiuset indiſtantius coordinat̉ ip̄is intelligētijs qͣꝫ aīa cōiunctacorꝑi. ⁊c̄. Preterea aīa ſeꝑata ꝑfectius ſe intelligit qͣꝫcōiuncta. ſeꝑata em̄ ſe intelligit ſeip̄am. ꝯiuncta autē ſeintelligit alia Preterea intellectus agens ſeꝑatus illuſtrat liberius intellectū poſſibilē qͣꝫ vnitus corꝑi. in corpore etiā conuertit̉ ad phātaſmata Preterea intellectꝰpoſſibilis ꝑſegationem recipit habundā influentiā a ſuperioribus qua ad cognitione ſuperiorum vigoratur. Sedquia rationalis anima ſe non habet cōpletam ſpecificamſubſiſtentiā nec cognitōem dearticulataꝫ. ideo appetit ſuocorpori aliter tamen diſpoſito reuniri. Ex dictis pꝫ qͣꝫ multum rōnalis anima ſeꝑata teneatur regratiari ſuo cōditori eam tam mirifice ſuꝑnaturaliter eleuat ad cognitionem matutinā beatifice viſionis. Supradictis aūt meo iudicio fere conſentiunt ip̄i Albertiſte. dicunt em̄ ip̄i intellectus poſſibilis etiam formaliter comp̄henſus per agentēintellectum intueri poteſt dūtaxat intelligentias quodāamplexū apprehenſiuo attaactiuo. non comp̄henſiuo ſuorum eſſentialiū terminorum qui ſunt differētie earum proprie. Unde dicunt intellectus humanus cognoſcere poteſt. quia intelligentie ſūt. hoc ſigna ſuorum effectuuꝫ.etiam quid ſint diſcernit determinate quid aūt ſintdijudicat niſi infinite. ſicut viſus corporalis infinite diffunditur ſuꝑ pelagus litoribus non incluſuꝫ. Opinant̉ tamēAlbertiſte anima ratōnalis adhuc vnita corpori poſſetetiam naturaliter raptuꝫ extatice obdormitionis ſeu foporis ſomnialis vel cōſimilis alienationis ſuū intellectualem intuitum ab enigmatibus phātaſticis ſpeciebus in