Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
VIIIv
Einzelbild herunterladen
 

De enteet euentia

mus hoīem eſſe aīal rōnale mortale non ex animali rōnali. ſicut dicimꝰ eſſe ex aīa corpore. ex aīa em̄ corꝑe d̓r homo eſſe ſicut ex duabꝰrebꝰ q̄dā res tercia ꝯſtituta nulla illaꝝ eſt.em̄ nec eſt aīa nec corpus. ſꝫ ſi aliquo ex ratōnali aīali dicat̉ eſſe erit ſicut res aliqͣ terciaex duabꝰ rebꝰ eſt ꝯſtituta. ſꝫ ſicut intellectus tercius ex duobꝰ intellectibus. intellectꝰ em̄ aīaliseſt ſine determinatōne ꝑfectōne ſpecialis forme expͥmens naturā rei ab eo qd̓ eſt materialereſpectu vltime ꝑfectōis. intellectus aūt hmōidrne rōnalis ꝯſiſtit in determinatōe forme ſpecialis: ex qͥbꝰ duobꝰ ꝯſtituit̉ intellectꝰ ſpēi definitōnis. ſicut res ꝯſtituta ex aliqͥbꝰ rebus recipit p̄dicatōem eaꝝ reꝝ ex qͥbꝰ ꝯſtituiturita nec intellectus recipit p̄dicatōem eoꝝ intellectuū ex qͥbꝰ ꝯſtituit̉. em̄ dicimꝰ definitioeſt differentia. Hic oſtendit doctor ſpecies definitio important totum. etiam per modum totius. dicens tam ſpecies qͣꝫ definitio comprehendūt ambas partes. ſcꝫ materialem formalem licet diuerſimode. ſpecies em̄ has partes implicat. definitio vero eas explicat. Ex iſto patet qgenus ſe habet proportionabiliter vt materia. differentia vt forma. ſpecies autem vt compoſitum in natura. nihilominus non ſunt illa. em̄ ex animali rationali homo componi dicitur realiter qualiter ex duabꝰ rebusſtituitur tercia. que tamen non eſt aliqua illarum. quēadmodum homo componitur ex corꝑe ex anima. ſed ſi homo dicatur componi ex animali rationali hoc erit ſicutex duobus intellectibus conſtituitur tercius. per quod innuitur homo non conſtituitur ex animali ex rationaliẜm reperiūtur a parte rei. quia vt ſic ſunt vnum. ſed ẜm ſunt in apprehēſione intellectus ſub qua accipiūtur diuerſimode. vt duo. cuius ſignum eſt. quia vt ſic vnū dicitur genus non differentia. ſcꝫ animal. alterum vero dicitur differentia non genus. ſcilꝫ rationale. Unde ſicutres conſtituta ex aliquibus rebus non predicatur de ip̄isſingulatim. non em̄ homo eſt materia vel forma. nec econtra. ita intellectus differentie non predicatur de intellectudefinitionis. non em̄ dicimus definitio eſt differentia etſimiliter animal rationale ẜm ꝯſiderantur vt due partes non predicantur de homine. quia vt ſic accipiunturut eis attribuūtur intentiones generis differentie. Un̄homo non eſt animalaccipiendo animal ẜm eſt genus.nam ſi ſic tunc hec eſſet bona conſequentia. homo eſt animal aīal eſt genus. ergo eſt genusMIIITIIM. cionacam. vtrū ſi genus diſfePrimo circa lecturā iam ſentenrentia ſpēs definitio deſignēt eandem eſſentiam. verūtamen genus differentia nec recipiūt predicationem proprie nec incluſionem mutuam. Et arguitur primo falſus ſit titulus queſtiōis ſic. ẜm Porphirium ſpeciescomponitur ex genere differētia. ſicut ſtatua componit̉exere figura. ſed figura realiter diſtinguitur ab ere. igit̉differentia diſtinguitur realiter a genere. Secūdo ſic.

materiale formale indeterminatuꝫ determinatum potentia actus realiter diſtinguūtur. ſed genus ſe habꝫ addifferentiam vt materiale ad formale. ergo ⁊c̄. Tercioſic. omne participans diſtinguitur a participato etiā tealiter. vt innuit Boetius. ſed ſpēs participat genus. ergo realiter diſtinguitur a genere. Et probatur prima pars aſſumpti. quia idem non participat ſeipſum Quarto ſic.ſpēs addit ſupra genus differentiam. differentia autē ſumitur a forma rei. ergo ſpecies nominat aliquam formaꝫquam non dicit genus Quinto ſic. ſi differentia ſignificaret idem qd̓ ſpecies ſequeretur homo differret abaſino ſpecifice tam per ſuam materiam qͣꝫ per formaꝫ. conſequens eſt abſurdum. quia materia omnium generabitium corruptibilium eſt eiuſdem ſpeciei. Sed ſequela patet. quia homo differt ab aſino per rationale. fi igitur rationale importat totum quod homo tūc includet tam materiam qͣꝫ formam. ſic per vtrūqꝫ homo diſtinguitur abaſino. em̄ homo complectatur materiam ſuperius eſtoſtenſum Sexto ſic. ẜm doctorem in littera genus predicatur de differentia ſimiliter ſicut ſubiectum de paſſione predicatur. conſtat autē paſſio ſubiectum non important idem. igitur nec genus cum differentia deſignāteandem eſſentiam Septimo arguitur ſic. ſi genus differentia ſpecies deſignant eandem eſſentiam penitus tūcſequeretur diſtinctio ipſorum in modo ſignificandi.dicandi. intelligendi non habeat originē ex re ipſa. ſꝫtaxat ſit conficta per intellectum. quod non videtur dicendum Octauo ſic. idem ſemper includit ſeipſum predicatur de ſeipſo etiam in primo modo per ſe. ergo ſi differentia importet idem cum genere. ſequitur ipſa coincludat genus et genus de ipſa predicetur in primo modo dicendi per ſeEſt de intentiōe doctorisPPAIIINLAi ittera. Adhanc qſtionem eſt particulatim reſpondendum. Primo dicendum genus. differentia. ſpecies. definitio ſignificantvnam eandem eſſentiam. quod patet. quia vna eadēres eſt animal homo rationale animal ratiōale. Si em̄genus (exēpli gratia) animal poſſet eſſentialiter de homine predicari. ſed ſolum denominatiue. quēadmodumnon dicitur homo ſit materia vel manus. ſed ſit materiatus vel manuatus. Secūdo dicendum hec quatuor prenominata ſignificant hanc ipſam vnam eſſentiaꝫdiuerſimode. nam genus differentia ex vna parte ſignificant eſſentiam totam. non tamen totaliter. ſed partialiter. quia per modum partis. ſpecies autem definitio ſignificant eam totam totaliter. quia per modum totius.Uerūtamen genus differentia etiam ſignificant diuerſimode. quia genus ſignificat eam per moduꝫ partis materialis. differentia vero per modum partis formalis. Inſuper ſpecies definitio ſignificant diuerſimode. quia ſpecies ſignificat per modum totius in ſe confuſe partes implicantis Definitio vero ſignificat eſſentiam eandem permodum totius dearticulate partes explicantis Qicedum tercio. nec differentia ſaltem diuiſiua eſt de intellectu generis. nec genꝰ eſt de cointellectu differētie viceuerſa. Primum patet. quia ſi vna differentia diuiſiua eſſꝫ decointelligentia generis tunc ratione pari alia differentia eſſet de eius intellectu. ſic genꝰ in ſe coincluderet actualiter oppoſita. quod eſt falſum. genus em̄ apprehenditur vt vnum. cum ſit vniuerſale. Secūdum patꝫ. qꝛ diff