De enteet eſſentia

hoc de neceſſitate eēt accidēs vel extraneum are: nec ꝑ eā res cognoſceretur. que om̄ia eēntiecōueniūt. ꝑ formam em̄ q̄ eſt actus materie materia efficitur ens actu ⁊ hoc aliquid. Unde illud quod ſuꝑuenit nō dat eſſe actu ſimpl̓r materie. ſed eſſe actu tale. ſicut etiam accidētia faciunt. vt albedo facit actu album. vnde cuꝫ talisforma acquiritur nō dicitur generari aliqͥd ſimpliciter ſed ẜm quid. Relinquitur ergo ꝙ nomē eſſentie in ſubſtantijs compoſitis ſignificetillud quod eſt compoſitum ex materia ⁊ formaHuic conſonat verbum Boetij in cōmento ſuper librum predicamētorū: vbi d̓t ꝙ vſya ẜcatcompoſitum. vſya em̄ apud grecos idem eſt ꝙeſſentia apud nos. vt ipſemet d̓t in libro de duabus naturis. Auicēna etiam dicit ꝙ quidditas ſubſtantiarum compoſitarum eſt ipſa compoſitio forme ⁊ materie. Cōmentator etiam d̓tſupra ſeptimū metaphyſice. natura quam habet ſpecies in rebus generabilibus eſt aliquodmedium. id eſt compoſitum ex materia ⁊ forma. Huic etiam cōcordat ratio. quia eē ſubſtantie cōpoſite non eſt eſſe tm̄ forme nec eē tm̄materie. ſed ipſius compoſiti. eſſentia auteꝫ eſtẜm quā res eē dicitur. vnde oportet ꝙ eēntia qͣres denoīatur ens nō tm̄ ſit forma nec tm̄ materia. ſed vtrūqꝫ. qͣꝫuis huiuſmodi eſſe ſiue eēntie ſuo modo ſola forma ſit cauſa. Sic etiaꝫ videmus in alijs que ex pluribus principijs ꝯſtituūtur ꝙ res nō denominatur ab altero illoruꝫpͥncipiorum tm̄. ſed ab eo quod vtrūqꝫ complectitur. vt patet in ſaporibus: quia ex actione calidi digerētis humidū cauſatur dulcedo. ⁊ qͣꝫuis hoc modo calor ſit cauſa dulcedinis nō tn̄corpꝰ denoīat̉ dulce a calore. ſꝫ a ſapore qͥ calidum ⁊ humidum complectitur¶ In hac parte ſequitur doctor ſanctus ſecūdum principale. quomodo ſcꝫ eſſentia in diuerſis reperiatur diuerſimode. Et aſſignat pͥmo ꝯparatōem ſubſtantiarum etaccidentiū penes participatōem eēntie. Secūdo ponit cōſimilem ꝯparatōem ſubſtātiarū ſimpliciū ⁊ materialiumibi. Subſtantiaꝝ vero quedā ⁊c̄. Tercio ꝓſequit̉ de eſſentijs ſubſtantiarū materialium aſſignādo cauſam ordinisſue determinatōis. ibi. Sed qꝛ illarū ſubſtantiarū ⁊c̄. Inpͥma igitur parte Doctor talē inſinuat rōnem. Sicut ensſe habet ad ſubſtantiā ⁊ accn̄s. ita ſe habet eſſentia ad eentiam ſubſtantie. ⁊ ad eſſentiam accn̄tis. ſed ens vere ⁊ ꝓprie reperitur in ſubſtātijs. ⁊ quodāmodo ẜm quid reperitur in accidentibꝰ. igitur eſſentia vere ⁊ ꝓprie inuenitur inſubſtantijs. in accidentibꝰ auteꝫ quodāmodo reꝑitur ẜmquid. Huius rationis nec maiorem nec eius probationēponit. Uerum tamen eius probatio ſumitur ex ſupra dicSe46

tis. Dicebatur em̄ ſuperius ꝙ eſſentia ſumit̉ ab ente qd̓diuiditur in ſubſtantiā ⁊ in accidens. Minor etiam nonponitur in littera. ſed eius probatio que talis eſt. Ens abſolute ⁊ per pͥus dicitur de ſubſtātijs. ⁊ per poſterius ⁊ qſi ſecūdario dicitur de accidentibꝰ. igitur vere ⁊ ꝓprie reperitur in ſubſtantijs. in accidētibꝰ aūt reperitur improprieet ẜm quid Deinde ibi. Subſtantiarū vero quedamHic doctor ſanctus comparat eſſentias ſubſtantiaruꝫ adinuicem. ⁊ innuit talem rōnem. ſicut ſe habent ſubſtantiead ipſum eſſe. ita ſe habent ad eſſentias. ſed ſubſtātie ſimplices ⁊ ſeparate nobilius habent eſſe qͣꝫ ſubſtātie materiales. naturales. ⁊ ꝯpoſite. ergo habent eēntias nobilioreset veriori modo. Maior hic nō ponitur. ſed probat̉. quiaeſſe eſt actualitas eſſentie. actus aūt ⁊ potentia debent ꝓportionari. Minor ponitur ⁊ probatur in littera. qꝛ ſubſtantie ſimplices ſunt cauſe eē ſubſtantiarum cōpoſitarūcauſa aūt nobilior eſt effectu Deinde ibi. Sed quia illarum ſubſtantiarum. Hic doctor ſanctus incipit determinare de eſſentia ſubſtantiarum materialium. ſed primo aſſignat rōnem ordinis ſue determinationis quādam cauillationē repellēdo Dicēs ꝙ licet eſſentia ſit ꝑfectiori modo in ſubſtantijs ſimplicibus qͣꝫ in ſubſtantijs materialibus. quia tamen eēntie ſubſtantiarū materialium ſunt nobis magis note qͣꝫ eſſentie ſubſtantiarum ſimplicium. igit̉pͥmo de eis determinabitur. vt a facilioribꝰ ad difficilioraprocedendo fiat conuenientior diſciplina. Deinde ibi.In ſubſtantijs igitur compoſitis. Doctor ſanctus exeqͥtur de eſſentia materialiū ſubſtantiarū Dicens ꝙ in ſubſtantijs compoſitis eſſentia nec eſt materia tm̄ nec formatm̄. nec eſt relatio eiſdem ſuꝑaddita. ſed eſt materia ⁊ fornīa ſimul vnite. ſed accepte ꝯmuniter. Et probat primo(ꝙ eſſentia ſubſtantie compoſite non eſt materia tm̄ ſic.) ꝑillud quod eſt eſſentia rei res eſt cognoſcibilis ⁊ in genere ⁊ in ſpecie collocabilis. ſed per materiam ſolam res neceſt cognoſcibilis nec ad genus vel ſpeciem determinataꝫcontrahibilis. igitur ⁊cͣ. Maior eſt de ſe nota Sed minorpatet. quia ſola materia eſt pura potentia non intelligibilis niſi per analogiam ad ipſam formam. igitur ipſa ſolamateria non poteſt eſſe principium cognitionis rei Et iterum materia eſt indifferens ad plures formas. ⁊ indeterminata ẜm ſe. igitur ipſa non poteſt eſſe principium collocans aliquod in genere vel in ſpecie. Deinde oſtenditꝙ eſſentia ſubſtantie compoſite non ſit forma tm̄ tali ratione. Illud eſt eſſentia alicuius rei quod per eius definitionem importatur. ſed definitio ſubſtantiarum materialium nedum continet formam. ſed etiaꝫ coincludit materiāigitur ⁊c̄. Maior patꝫ. qꝛ definitio indicat quid eſt eſſe reiMinor patꝫ. qꝛ al̓s definitiones phyſice ⁊ mathematicenō differrent. Mathematice em̄ aſſignātur ꝑ ſolam formā Deinde ibi. Nec poteſt dici. Hic mouet quādamcauillatōem que poſſet fieri. poſſet em̄ quis dicere licet materia ingrediatur definitionem materialis ſubſtantie. nontamen eſt pars eſſentie. ſed ingreditur per modum adtamenti. Dicit doctor ꝙ modus definiendi per addtamentum eſt proprius accidentibus. Non autem conuenit ſubſtantijs ſaltem compoſitis. quod notanter dicoquia forma partis etiam per additamentum definitur licet ſui generis. Deinde ibi. Nō aūt poteſt dici. probatꝙ eſſentia ſubſtantie materialis nō ſit relatio inter materiam ⁊ formam eiſdem ſuperaddita tali ratione. Illud qd̓eſt rei extraneum ⁊ ſibi accidentale non eſt eius eſſentiaſed relatio talis eſſet huiuſmodi. igit̉ ⁊c̄. Minor pati9