AreſtotelisFolioxxxjx

xxxjx

citer ⁊ abſolute dicemus vnuꝫ eſſe duo. Ratio ſecūdi. quare ſcꝫ deceptio circa ſenſibilia aliquando latet in qua contingit mendacium eſt. quia non ſoluꝫ quādo ſenſibile mouetur apparet videri quelibet ⁊ ipſum ſenſum decipi. ſedetiam decipitur cum ipſe ſenſus mouetur ſicut ſenſibile. ſicut nauigantibꝰ apparet ꝙ terra moueatur. quia ipſe viſusmouetur ab alio. ¶ Ex om̄ibꝰ his poteſt accipi talis cauſa. quia quando omnes virtutes ſuperiores ⁊ inferioresſunt ligati propter paſſionem. tūc latet deceptio. ſed quādo inferiores detinentur a paſſione ⁊ ſuperiores non tuncdeceptio in eo latetEx his itaqꝫ manifeſtum quoniā non ſolumin vigilando motus a ſimulachris fiunt et queextrinſecus et que incorporee. ſunt ſed etiā quādofit paſſio hec que vocatur ſomnus et magis tunc apparent ſub die enim repelluntur dūoperantur ſenſus ⁊ intelligentia exterminanturquēadmodum iuxta magnum ignem minor ⁊triſticie ⁊ delectationes parue ſecus magnas.duꝫ vero quieſcunt ſupernatant ⁊ parua ſimulachra. nocte vero propter vacationem particularium ſenſuum ⁊ impotētiam agendi. eo ꝙ abexterioribꝰ ad id qd̓ intrinſecus eſt fiet calorisreflexio ad principium ſenſus referūtur ⁊ fiūtmanifeſta ſedata turbatione.¶ Hic conſequēter accedit ad declarandum ꝙ quideſt ⁊ definitōem ipſius ſomnij. Et duo facit. quia primoph̓us manifeſtat particulas definitionis. Secūdo ex eisconcludit definitionem. ibi. ( Q autem vero dicimus.Circa primū primo oſtendit ꝙ apparitio phantaſmatisꝯtingit in dormiente Dicens ꝙ manifeſtum eſt ex his q̄dicentur. ꝙ non ſolū in vigilia fiunt motus a ſimulachriset apparitionibꝰ phantaſmatum ſiue ſint in ſenſibꝰ exterioribꝰ ſiue interioribꝰ. ſꝫ etiā fit apparitio fantaſmatꝭ in ſomno. īmo magis fit ī ſomno qͣꝫ in vigilia. et qꝛ ī vigilia ī dieſunt maiores motus qͣꝫ ſint motus phantaſiuatum. ſcilꝫmotus ſenſibilis exterioris in ſenſum particularem. ⁊ vlterius in ſenſum ꝯmunem. ⁊ ſimiliter operatio intellectꝰfortior eſt in vigilia qͣꝫ operationes illorum phantaſmatūſed motus maiores repellunt minores ab anima. vt dicitur in libro de ſenſu ⁊ ſenſato. et ergo motus phantaſmatum de die repellūtur ⁊ exterminantur dum operātur ſenſus ⁊ intelligentia. ſicut paruus ignis non apparet iuxtamagnum. ⁊ parue delectationes ⁊ triſticie ſecus magnasnon apparent. quia maius impedit perceptiōem minorisSed quādo ipſi ſenſus quieſcūt. tūc ſupernatant paruaſimulachra ⁊ mouētur ex ipſa phantaſia ad ſenſum communē ꝑ quandā ſubtilem euaporatiōem. ⁊ tūc manifeſteapparent ſicut accidit de nocte ꝓpter vacatōem ſenſuumparticularium ⁊ ipſorum impotentiā agendi. que quideꝫimpotentia accidit eo ꝙ ſit reflexio caloris ab exterioribꝰad interiora¶ Oportꝫ auteꝫ opinari tanquam modicasvertigines que in fluminibꝰ referūtur. ſic motūvnicuiqꝫ fieri continue ſepe quidem ſimiles. ſepe vere diſſolutas in alias figuras propter re-

pulſionem. ideo ⁊ propter repulſioneꝫ. Ideoet poſt nutrimētum ⁊ omnino teneris exiſtentibus veluti pueris non fiunt ſomnia. Multusem̄ motus eſt propter eā que ex nutrimento eſtcaliditatem. vt quēadmodum in humido ſi vehementer moueat quis quādoqꝫ nullum apparet idolum. Quādoqꝫ vero apparet quideꝫ diſtortum aut omnino vt appareat alterius modiqͣꝫ ſit qd̓ ſi quieſcat pura ⁊ manifeſta idola ſic ⁊in dormiendo phantaſmata ⁊ reliqui motus qͥproueniūt a ſimulachris interdum quidem cuꝫvehementior ſit qui dictus eſt motus exterminatur omnino. Interdum vero conturbate apparent viſiones ⁊ monſtruoſe ⁊ deteriora ſomnia. velut melancholicis ⁊ febricitantibus etvinolentis. Omnes enim huiuſmodi paſſiones cum ſpūmoſe ſint multum faciūt motum ⁊turbationem. Sedato auteꝫ ⁊ diſcreto ſanguine in habentibus ſanguinem cōſeruatur ſimulachrorum motus ab vnoquoqꝫ ſenſuū validafacit ſomnia ⁊ apparere ⁊ videre propterea qͥdem que a viſu deferūtur videre. propterea queab auditu audire. ſimiliter autem ab alijs ſenſitiuis Ex em̄ eo ꝙ inde progredit̉ motꝰ ad pͥncipium putatur videre et audire et ſentireHic cōſequenter declarat modum ẜm quē huiuſmodi apparitio ſimulachri ⁊ phantaſmatis fiat. Dicens ꝙoportꝫ imaginari de motu phantaſmatum ad ſenſum cōmunem. ſicut fiūt vertigines ⁊ circulationes in fluminibus. quia ille quandoqꝫ redeunt ad locum vbi fuit lapisproiectus ſub eadem figura. aliquando vero non redeūtſub eadem figura. ſed diſtorte. aliquando etiam non redeunt. Sic etiam eſt de motu phantaſmatum exiſtentiuꝫ inphantaſia ad ſenſum ꝯmunem. quia quandoqꝫ deferūturad ſenſum ꝯmunem ſub eadem figura quā habet in phātaſia. quādo ſcilꝫ non eſt multus motus euaporationis incorpore. ita ꝙ impediat motum phantaſmatis. Aliquando vero non deferuntur ſub eadem figura. ⁊ tūc fiunt ſomnia diſtorta. ſicut quando eſt multus motus euaporationis. Quādoqꝫ vero nullus penitus apparet motus phantaſmatis. ſicut quando nimis magna euaporatio eſt. Exhis patꝫ ſenſus littere. Tunc ibi (Ideo ⁊ poſt) Infertcorrelarium Dicens ꝙ poſt acceptionem nutrimēti ⁊ etiam pueris non fiunt ſomnia. qꝛ in talibus eſt multus motus euaporationis propter caliditatem que eſt in nutrimento que facit euaporare nutrimentum. Et hoc declarat iterum per ſimile de apparitione idoli alicuius in aquaet ponitur clare in littera. Et eodem modo eſt in ſomno.qꝛ quandoqꝫ ſunt praua ⁊ diſtorta ſomnia quando motꝰeuaporationuꝫ eſt magnus. ſicut accidit in melācholicisin quibus fumus eſt magnus propter nigram coleram q̄eſt cauſa ſomniorum diſtortorum. febricitantibꝰ proptereuaporationem factam ex materia febris. et ebrijs ꝓptermultum vinuꝫ receptū. quia in omnibꝰ p̄dictꝭ ſunt fumoſe euaporationes. quare magnam faciūt turꝭin in

G iij