De ſomnoet vigiliaV
cerebꝝ quemadmodū dictū eſt in alijs. omniūvero que in corpore frigidiſſimū cerebrū nō habentibus vero que equiualet huic pars. quēadmodum igitur humidum qd̓ euaporat a ſoliscaliditate cum venerit ad ſupremū locum propter frigiditatem ſuam infrigidatur. et congeſtūdeorſum fertur factum rurſus aqua: ſic in eleuatione calidi ad cerebrū ſuperflua quidē euaporatio in flegma redigitur ideo catarri videnturex capite fieri Nutritiua vero et nō egrotatiua deorſuꝫ fertur ꝯgeſta et refrigerat calidū. adinfrigidandū vero et non facile ſuſcipiendū euaporationem confert et tenuitas ⁊ anguſtia circacerebrū venarū. Infrigidationis quidē igiturhec eſt cauſa qͣꝫqͣꝫ euaporatio tranſcendat caliditatemHic conſequenter circa predicta mouet quandamdubitationē et cū hoc aſſignat cauſam dubitationis Dicens ꝙ qͣꝫuis ita ſit ſicut dictum eſt. tn̄ vtiqꝫ aliqͥs dubitabit quare poſt cibū acceptū fit fortiſſimus ſomnus. cūtamen humores in corpore ſint valde calidi. et quare vinū et etiam alia calida ſint ſomnifera et ſomnū inducentia cū tamē ſomnus ſit quedā infrigidatio et ſic nō videtur ꝙ habeat cauſas calidas Tūc ibi Utrū ergo Souit predictam dubitatōem quatuor folutionibꝰ. quaruꝫtres pͥme ſtꝭ īcōueniētes ſꝫ quarta eſt ſolū vera. Primaeſt. qꝛ ſicut ſtomacho exiſtente vacuo calidus eſt qꝛ latera ſtomachi calida ſeīuicē calefaciūt. ſꝫ repleto ſtomachotūc infrigidat̉ ꝓpter actōem quam facit alimentū receptum qd̓ calorem ebetat. Sic etiam eſt de capite repletovaporibus et denudato ab ipſis. qꝛ euaporationes aſcendentes ad caput ipſum aliquātulū infrigidant. ſꝫ tamenhmōi infrigidatio non eſt ſufficiens ad iuducendū ſomnum Secūda ſolutio tangit̉ ibi. Et quēadmodū Et eſtqꝛ ſicut p̄fuſo corꝑe aqua calida aperiunt̉ pori corꝑis qͥbus aꝑtis exit calidū ⁊ humidū et ſubito anteqͣꝫ recludant̉ ſub intrat frigidū ꝑ qd̓ pellis ꝯtrahit̉ et cauſat̉ horripilatio ſiue tremor corporis ſic etiam aſcendente caliditate ſcꝫ per euaporatōem tūc infrigidat pͥoros et organa capitis eo ꝙ aperit poros quibꝰ aꝑtis exit calor etſpiritus frigidū ꝯtinens ſubintrat qd̓ ꝑtes illas infrigidat et facit calidū ẜm naturam langueſcere et ad interiora recedere. Sed hec infrigidatio qͣꝫuis ſit principalis inaīalibꝰ hn̄tibꝰ ſubtilem pellem ⁊ ſubtiles humores nontn̄ ſufficit ad inducendū ſomnū. Tertiam ſolutōem tangit ibi Amplius aūt Et dicit ꝙ amplius conſiderandūeſt. vtrū ſomnus cauſet̉ ꝑ euaporatōem aſcēdentē ad caput iſto modo. qꝛ multo alimento ingrediente ventremtūc vaporem ſubleuat ad caput et tunc caput infrigidat̉et calor capitis ebetatur et cauſatur ſomnus ſicut etiamnos videmus ꝙ ignis ebetatur ⁊ infrigidat̉ īpoſitis inipſo lignis viridibꝰ vſqꝫ qͦ humiditas lignoꝝ digeraturSed ꝙ ſomnus cauſetur ex euaporatione aſcēdente adcaput declarat reſumendo eius cām efficientem que prius dicta eſt. Ex quo infert ꝙ hoīes in ſomno cadūt. ideſt inclinant capita ac ſi caderent ꝓpter calorem ſubtractum qui capita ipſorū ſurſum ferebat. ⁊ ꝓpter eādē etiaꝫ
4tām hoīes in ſenectute incuruātur. quia in ip̄is calor debilitatur. et a ſuperioribus ad interiora retrahitur. Etaddit philoſophus ꝙ cum homo eſt incidens tunc facitdeſipientiam. ita ꝙ cū cadit nihil penitus apprehendit ſꝫpoſtqͣꝫ aliquātulum dormiuit facit phantaſiam ⁊ aliqͥdimaginatur. Tūc ibi Uel dicte quidē. Ponit veramſolutionem ad predictam dubitatōem Dicens ꝙ ſolutiones predicte ſunt ꝯtingentes vt fiat ſomnus qꝛ illiusinfrigidatōis que eſt in ſomno eſt alia propria cauſa quānon tangunt dicte ſolutōnes. Sed fit ſomnus iſto modoqꝛ ſicut a ſole humidū in terra vel aqua calefit et euaporat ⁊ vapor aſcendit ſurſum cū aūt venerit ad mediā regionem aeris tunc ibi infrigidatur. qꝛ ibi deficit vtraqꝫcauſa caliditatis vt dicitur primo metheororū ⁊ illud humidū ibi congeſtū et factum aqua vel grando deorſumfertur. ſic ſimiliter a calore cordis nutrimentū euaporatet aſcendit ad caput vbi propter frigiditatem cerebri vapores infrigidant̉. Nam cerebrū eſt frigidiſſimū oīm ꝑtium que ſunt ī corpore ⁊ iterū deſcendūt ꝑ organa ſentiēdi ⁊ per meatus ꝑ quos ſenſus cōmunis influit ſentibusꝑticularibus ⁊ tunc ꝓpellit calorē ad interiora ⁊ iſta euaporatio ſic infrigidata deorſum fertur vſqꝫ ad primū ſenfitiuum et remouet a capite calorem naturalem ⁊ fit ſomnus ſꝫ euaporatio ſuꝑ flua redigitur in ſuꝑfluitatem reumaticam qͥ ꝑ nares emittitur. Et addit ph̓s ꝙ qn̄ vene ſunt tenues ⁊ anguſte tūc iſta euaporatio faciliter nōaſcendit ⁊ quāuis aſcendat caliditate tn̄ qn̄ venit ad caput tūc infrigidatur et iterum deſcēdit ſicut dictum eſtExpergiſcūtur aūt cū digeſtio facta fuerit etobtinuerit que impacta fuerit caliditas ī auguſto multa ab eo ꝙ circūſtabat ⁊ diſcretus fueritcorpulentior ſanguis atqꝫ puriſſimus. Eſt āttenuiſſimus quidē ſanguis et puriſſimus quiin capite Denſiſſimus et turbidiſſimus qui ininferioribus partibus Omnis vero ſanguinis principiū ſicut dictū hic et in alijs eſt corhorum aūt qͥ in cordis vtriſqꝫ thalamis cōmunis qui medius. quorū vterqꝫ ſuſcipit ex vtraqꝫvena et ex ea que vocatur magna. et que adortiin medio vero fit diſcretio. Sed definire qͥdeꝫde his aliorū ſermonū eſt ꝯuenientius. quia fitmaxime ſanguis poſt nutrimēti oblatōem indiſcretus ſomnus fit quoad ſecernat̉ ſanguisHoc qͥdē puriſſimū ſurſum. illud vero turbidiſſimū deorſum. Cū aūt hoc acciderit expergiſcūtur abſoluta ex nutrimēti grauitate.¶ De cauſa vigilieHic cōſequenter ſecūdo aſſignat cām efficientem vigilie ſiue expergefactionis. Dicens ꝙ aīalia exꝑgiſcunt̉ꝓpter cōpletōem digeſtionis et ꝓpter victoriam calidi ſuper frigidum et etiam propter diſcretōem ſanguinis puri ab impuro Sed quis ſanguis ſit puriſſimus et quisdenſiſſimus patet clare in textu quia puriſſimꝰ eſt in capite et groſſiſſimus ē in ꝑtibꝰ inferioribꝰ qꝛ plus ꝯgruitoꝑatōibꝰ ſenſuū ſꝫ alius ꝯuenit corpulētie ꝑtiū inferioꝝ