Areſtotelis

Folio xxxij

ſas ſomnij. ibi(Propter quam vero cauſaꝫ. In tercio cōcludit quid ſit ſomnus. ibi (Quare manifeſtum) Circahoc pͥmo proponit ſuam intentionem Dicens ꝙ conſequenter conſiderandum eſt quare animalia dormiunt ⁊vigilant. ⁊ propter qualem ſenſum vel ꝓpter quales ſenſus ſi ſint ꝓpter plures ſenſus. ¶ Tunc ibi (Quoniaꝫvero) Exequitur ſuuꝫ propoſitum. Et primo proſequitur ſecūdo loco propoſitum. Circa quod duo premittit.Primum eſt ꝙ quedam animalia habent om̄es ſenſus. q̄dam vero non habent omnes. vt viſum eſt. ſed guſtum ⁊tactum habent om̄ia animalia. niſi ſit aliquod animal valde imperfectum quod nō habeat guſtum. ⁊ de eis dictuꝫeſt in libro de anima. Ex illo īfert ꝙ ſit impoſſibile ꝙ animal qd̓ dormit qualicūqꝫ ſenſu ſentire. quia ſi quidaꝫ ſenſus ligarentur ⁊ quidam non. tunc cōtingeret animal̓ qd̓dormit vigilare. quia illud animal vigilat cuiꝰ vnus ſenſus ſolutus eſt. ſed iſtud eſt impoſſibile. ergo neceſſe eſt ꝙin ipſo ſomno neceſſe eſt illam paſſionem ineſſe omnibusparticularibꝰ ſenſibꝰ. ita ꝙ oportꝫ omnes ſomno ligari¶ Tūc ibi (Quoniam autem exiſtit) Premittit ſecūduꝫſcꝫ ꝙ oportꝫ ponere ſenſum ꝯmunem om̄ibus ſenſibꝰ particularibꝰ. Dicens ꝙ ipſis animalibꝰ exiſtit aliquod proprium. vt viſui videre. ⁊ auditui audire. ⁊ ſic de alijs. etiſtud eſt manifeſtum quare nō probat. Eſt etiā in animalibꝰ quedam ꝯmunis potentia ſenſitiua que ſequitur omnes particulares. ⁊ ad quam continuātur omnes ſenſusparticulares quoꝝ eſt radix. ⁊ pro tanto ꝯmunis diciturSed ꝙ ſit talis potētia probat ex duobꝰ. primo qꝛ animalſentit qd̓ videt. id eſt ſentit ſuam viſionem. ⁊ ſimiliter ſentit ſuam auditionem. ſed hoc non facit viſu neqꝫ auditu. ergo neceſſe eſt ponere ſenſum cōmunem ad cognoſcēdum actiones ſenſuum particularium. Secūdo. quia nullus ſenſus particularis poteſt diſcernere inter albū ⁊ dulce nec inter ſenſibilia diuerſorum ſenſuum. ergo ad diſcernendum inter ea ponendus eſt ſenſus cōmunis qͥ eſt vnꝰſubiecto. ſed eſſe eius eſt alterum ẜm ꝙ percipit ſenſibiliavniuſcuiuſqꝫ generis. Et ille ſenſus cōmunis maxime ſimul exiſtit tactiuo. quia organum ſenſus cōmunis ⁊ tactus eſt in corde ⁊ non ſeparātur ibi illi duo ſenſus ab inuicem. Senſus autem tactus ſeparatur ab alijs ſenſitiuisalia autem nō ſeparantur ab iſto. vt dictum eſt in theoreūmatibꝰ de anima.Manifeſtum igitur quoniam huius eſtpaſſio vigilia ⁊ ſomnus: propter quod omnibꝰineſt animalibꝰ. Nam tactus ſolum om̄ibꝰ ineſt. Si em̄ in eo ꝙ hoīes patiūtur aliquid ſenſus fiet dormitio. Incōueniens ſi quibus neqꝫ neceſſe neqꝫ poſſibile eſt aliquo modo agereſimul. hos vocare ſimul ⁊ immobiles exiſterecōtrariuꝫ em̄ rationabilius accidit eis qͣꝫ ſimulquieſcere. Quēadmodū autem nūc dicimusrationabiliter ſe habet ⁊ de his. nam cum pͥncipale aliorum omnium ſenſitiuorum. ⁊ ad qd̓tendunt alia patiantur aliquid. cuꝫ pati neceſſarium ⁊ reliqua omnia. Illorum autem cū aliquid īpotens ſit nō neceſſe eſt hoc īpotēs fieri¶ Somnus eſt ſolumpaſſio pͥmi ſenſitiui.

¶ Hic conſequenter infert concluſionem intentā Dicens manifeſtum eſſe ꝙ ſomnus ⁊ vigilia ſint paſſioneshuius primi ſenſitiui. quia quando aliqua paſſio eſt in pluribus tūc ineſt ipſis per cauſam ꝯmunem. vt dicitur in libro poſteriorum. ſed ſomnus ⁊ vigilia inſunt omnibꝰ ſenſibus particularibꝰ. quia omnes ſomno ligantur. vt dicitprima ſuppoſitio. ergo eis inſunt per cauſam cōmunem. q̄eſt ſenſus ꝯmunis. vt dicit ſuppoſitio ſecūda Nam ſolustactus de numero ſenſuū particularium ineſt omnibꝰ animalibus. ſed ſenſus cōmunis a ſenſu tactus non ſeparatur. vt dictum eſt prius. ¶ Tunc ibi. ¶ Si em̄ in eo)Oſtendit ꝙ ſomnus non ſit paſſio ſenſuū particularium.Dicens ꝙ ſomnus non eſt paſſio omnium ſenſuum particulariuꝫ. nec alicuius ſenſus particularis. Probat. quiaſomnus non eſt paſſio eorum que non eſt neceſſe ſimul immobilitari. ſed non eſt neceſſe omnes fenſus particularesſimul immobilitari. ſicut nec neceſſe eſt eos ſimul agere. qꝛnon eſt neceſſe agente viſu agere auditū. nec eſt neceſſe plures ſenſus ſimul agere. ita ꝙ actio vnius ſit actio alteriuscontrarium em̄ rationabilius accidit. ergo ipſorum ſomnus non eſt paſſio ¶ Tunc ibi (Quemadmodum autem) Oſtendit ꝙ ſomnus ſit paſſio ſenſus ꝯmunis. Dicens ꝙ rōnabil̓r ſe hꝫ ſicut nūc dicimꝰ ꝙ ſomnꝰ ſit paſſioſenſus cōis qꝛ ē paſſio eiꝰ qͦ īmobilitato ncc̄e eſt oēs ſenſusparticulares immobilitari. ſed immobilitato ſenſu ꝯmuni. neceſſe eſt omnes particulares ſenſus immobilitari etligari. ⁊ non econtra. igitur. Minor probatur. quia ſenſus cōmunis eſt principale ſenſitiuum ad quod om̄ia particularia ſenſitiua tendunt. ergo neceſſe eſt alia ei compati propter influentiam ſenſus cōmunis. ſed quādo aliqd̓particularium ſenſitiuorum eſt impotens. tūc non eſt neceſſe pͥmū ſenſitiuū eſſe impotens.¶ Manifeſtum autem ex pluribus quoniaꝫnon in ſenſu ſine operatione eſſe ⁊ non vti ip̄isſomnus eſt neqꝫ in eo non poſſe ſentire. nam ⁊manifeſte in anime defectionibus tale quid accidit. impotentia em̄ ſenſuuꝫ aīe defectio. fiuntautem ⁊ amentie quedam huiuſmodi. Amplius autem quibus in collo vene apprehenduntur inuiſibiles fiunt. ſed quādo impotentia viſus neqꝫ in ſenſitiuo. neqꝫ per quāuis cauſam.Sed quemadmodum dictum eſt nunc in primo quo ſentit omnia. cum em̄ hoc quidem impotens fuerit neceſſe eſt ⁊ ſenſitiua omnia impotentia eſſe ſentire. cum vero illorum aliquidhoc nō eſt neceſſe¶ Hic conſequenter remouet quoddam dubium. dictum eſt em̄ ꝙ ſomnus ſit impotentia ſentiendi. ideo poſſet aliquis credere ꝙ quecūqꝫ impotētia ſentiendi ſit ſomnus. Hoc remouet philoſophus Dicens manifeſtū eſſeex pluribus ꝙ non eſt neceſſe abſolute ſomnum eſſe in ſenſu ſine operatione. id eſt ſomnus non ſolum exiſtit in nonpoſſe ſentire. quia quelibet impotentia ſentiēdi nō eſt ſomnus. Probat hoc dictum dupliciter. Primo quia in pluribus eſt illa impotentia ex defectibus anime. ſicut in principio formationis fetus. vel in fine. vel etiam in dementia litargia ⁊ extaſi. quia om̄ibus iſtis modis accidit impotentia ſentiendi. que tamen non eſt ſomnus. Secūdo probat

F ij