Deſonmnoet lomino

Illud quod ineſt preter naturam nō neceſſario¶ L.accidit. ſed vt in paucioribꝰ ⁊ per accidens. ſedſomnus ineſt animali preter naturam. ergo ⁊c̄. Minor ꝓbatur. qꝛ eſt ligatio ⁊ impotentia ſentiendi. ſed omīs impotentia ⁊ defectus eſt p̄ter naturam. ¶ Dicenduꝫ qlicet ſomnus ſit p̄ter naturam vigilie quam pͥuat. non tamen eſt p̄ter naturam aīalis neqꝫ vigilie in ꝯmuni. qꝛ confert ad ꝯſeruatōem animalis. ⁊ etiam ad vigiliam ſequētem. ⁊ ad illam ordinatur vt ad cauſam finalem. ¶ Etquādo queritur vtrū ſomnus ſit prior vigilia aut econtraDicendū ꝙ ſimpliciter vigilia p̄cedit ſomnū ſicut habitꝰpͥuationem ⁊ cauſa effectum. qꝛ ſomnus eſt impotētia ſenſus ꝓpter exceſſuꝫ vigilandi. vbi manifeſte innuitur ꝙ exceſſus vigilandi ſit cauſa ſomni. Etiam ſomnus cauſat̉ ꝑreceſſum aut retractiōem influentie ſenſus ꝯmunis a ſenſibꝰ particularibꝰ. ſed nihil recedit ab aliquo niſi prius exiſtat. ergo oportet ꝙ ante illum receſſum ſit in ſenſibꝰ exterioribꝰ operatio virtutis ſenſitiue que eſt vigilia ¶ Etd̓r ẜm ph̓m in decimoſexto de animalibꝰ. fetus in matriceprius non exercet opera ſenſus qͣꝫ exerceat. ergo videt̉ ꝙprius dormiet qͣꝫ vigilet. Dicendū ꝙ illa impotentia ſentiendi non eſt ſomnus. quia nō eſt ꝓpter excelſum vigilie.ſed ꝓpter indiſpōnem organoꝝ.¶ Plantarum aūt nullam poſſibile quidemꝯmunicare neutra harum paſſionū. Nam ſineſenſu qͥdem nō exiſtit neqꝫ ſomnus neqꝫ vigiliaquibꝰ vero ineſt ſenſus ⁊ triſtari ⁊ gaudere. quibus vero hec ⁊ ꝯcupiſcentia. plantis autē nihilhorum ineſt. ſignum aūt quoniā ⁊ opus ſuumfacit nutritiua particula in dormiendo magisqͣꝫ in vigilando. nutriūtur aūt ⁊ augentur tuncmagis tanqͣꝫ nihil egentia ad hoc ſenſu¶ Hic cōſequenter probat quod pͥus ſuppoſitum eſtſcꝫ ꝙ plantis nō ineſt ſomnus Et primo hoc probat perrōnem. Secūdo ꝑ ſignū. Dicens pͥmo ꝙ plante nō pn̄tꝯmunicare aliqua iſtarum paſſionū. quia ſomnus ⁊ vigilia nō ſunt ſine ſenſu. cum ſint paſſiones ſenſus. ſed plantis non ineſt ſenſus. ergo. Minor probatur. qꝛ quibuſcūqꝫ ineſt ſenſus his ineſt iudiciū ꝯuenientis ⁊ diſcōuenientis ⁊ quibꝰ ineſt tale iudicium. Iſtis etiam ineſt delectariet triſtari. ⁊ ſic ipſis ineſt appetitus ſiue cōcupiſcentia. ſedplātis nō ineſt ꝯcupiſcentia. qꝛ ꝯcupiſcentia eſt pͥncipiummotus localis ſiue dilatatōnis ⁊ ꝯſtrictionis que in plantis nō inueniūtur. ergo ſignum eſt. quia ſi plantis conueniret ſomnus. tūc potentia vegetatiua ligaretur in ſomnoſed hoc eſt manifeſte falſum. qꝛ potentia nutritiua in dormiendo magis operatur qͣꝫ in vigilando. qꝛ tūc calor naturalis ꝯtrahitur ad interiora verſus locum digeſtionis etideo fortificatur digeſtio. quare animalia nō egent ſenſu.ad exercendum iſtas operationes que ſunt nutrire et augere.Somnus dicitur eſſe in animalibꝰ quādo ani¶ L. ma ceſſat a ſuis operatō ibꝰ. ſed plante aliquando ceſſant. ergo videtur ꝙ in eis ſit ſomnus. Minor probatur. quia alique plante ſunt que aliquādo non augmentantur. Etiam neceſſe eſt omnes plantas a ſuis operationibꝰ deficere. cum excedūt tempus in quo plante nate ſtꝭ

facere ſuas operatiōes. quia ſunt finite ⁊ nature determinate ¶ Dicendū ꝙ plantis ineſt ſimile ſomno. ſed proprie in eis nō eſt ſomnus. Sed ꝙ in ipſis ſit ſimile patet.qꝛ in eis eſt retractio ⁊ ꝯuentus caloris ab exterioribꝰ adinteriora. ſicut manifeſte videmus in aliquibꝰ floribus ꝙclaudūtur de nocte. ſimiliter etiam cadunt folia inhyemepropter retractionem caloris ad interiora. Sed in eſtatehumidū ⁊ calidum reuertūtur ad exteriora. ſed tamen illa ꝯtingunt in animalibꝰ ⁊ plantis propter aliam ⁊ aliaꝫcauſam. quia in animalibꝰ contingit iſta retractio proptereuaporatōem aſcendentem ad cerebruꝫ que cauſat ſomnū. ſed in plantis fit illa retractio in hyeme vel in nocte ꝓpter frigus circūſſans. Etiam dicendū ꝙ plantas vtiqꝫcōtingit deficere a ſuis operationibꝰ nature. cuꝫ ſint finiteet determinate nature. ſed ille defectus in eis eſt mors.¶ Et quādo dicitur. ergo plante in hyeme eēnt mortueDicendū ꝙ plante in hyeme retinent ſuas operationeslicet non ita ſenſibiliter ſicut in eſtate ꝓpter cōtinens. quianunqͣꝫ contingit quin potentia vegetatiua nutriat cumceſſatio eius ab illa oꝑatione ſit eius mors.¶ Quare aūt dormiūt ⁊ vigilant animalia ⁊propter qualē quēdam ſenſum vel qualis ſi ꝓpter plures cōſiderādum. Quoniam vero quedam animaliū habēt ſenſus om̄es. quedam vero nō habent. vt viſum. tactum autē ⁊ guſtumom̄ia habēt niſi ſit qd̓ animal imꝑfectum. Dictum eſt autē an his que de anima. impoſſibile autem ſimpliciter qualicūqꝫ ſenſu ſentire qd̓dormit animal. manifeſtū quoniā neceſſariumom̄ibus ineſſe eādem paſſioneꝫ in vocato ſomno. Nam ſi huic quidem huic vero nō ac dormiens ſentiat. hoc aūt impoſſibile eſt. Quoniāaūt exiſtit ẜm vnūquēqꝫ ſenſum: hoc quideꝫ aliquid proprium. illud vero aliqͥd ꝯmune: proprium qͥdem velut viſui videre. auditui autemaudire. ⁊ alijs ẜm eūdem modum. Eſt aūt quedam ⁊ cōmunis potentia que ſeqͥtur om̄es: qꝛet ꝙ videt ⁊ audit ⁊ ſentit nō em̄ viſu quidemvidet. qm̄ videt ⁊ iudicat itaqꝫ et poſſunt diſcernere quoniam alia qͥdem dulcia ſunt ab albis nec guſtū nec viſu nec ambobꝰ. ſed quadaꝫꝯmuni particula omniū ſenſitiuorū. Nam eſtquidam ſenſus vnus ⁊ pͥncipale ſenſitiuū vnuꝫeē aūt ſenſitiui generis cuiuſlibꝫ vt alterū velutſoni ⁊ coloris. hoc auteꝫ ſimul tactiuo maximeexiſtit. hoc qͥdem em̄ ſeparatur ab alijs ſenſitiuis. alia vero ab hoc inſeparabilia dictū eſt deipſis in his que aīa theorcumatibꝰ¶ Iſta eſt ſecūda pars principalis primi capituli. in qͣph̓us proſequitur alias dubitationes in prohemio poſitas. in hoc ꝙ oſtendit cuiꝰ ſenſus ſomnus et vigilia. ſintpaſſiones. ⁊ que ſunt paſſiones illarum paſſionum cauſe.Et ſubdiuiditur in tres alias partes In prima oſtenditcuiꝰ ſenſus ſomnus ſit paſſio. In ſecūda determinat cau