Areſtotelis

Folioxxxj

in om̄ibꝰ animalibꝰ eſt ꝓprium ſubiectū illarū paſſionū. ergo nō reperitur ſine illis. ⁊ ꝑ ꝯſequens nō eſt aliquod animal quod nō ꝑticipet ſomno ⁊ vigilia ¶ Tūc ibi (Nōꝯtingit aūt) Probat pͥmā ꝯcluſionem. ſcꝫ ꝙ alterū illorūnō ꝯtingit ſemper ineſſe eideꝫ animali quaſi ſit aliquodgenus animaliū qd̓ ſemꝑ dormiat. ⁊ aliud qd̓ ſemꝑ vigilet. Qꝭ aūt nō ſit aliquod animal qd̓ ſemꝑ vigilet probatduabꝰ ratōibꝰ. Quarū pͥma eſt. qꝛ neceſſe eſt alterū ꝯtrarioꝝ immediatoꝝ adeſſe ⁊ alteruꝫ abeſſe ſuo ſubiecto. ſedſomnꝰ ⁊ vigilia ſunt talia oppoſita. gͦ neceſſe eſt alteꝝ illoꝝineſſe cullibet animali. ſed om aīal aliquādo dormit. ergonullū aīal ſemꝑ vigilat Minor ſubſumpta ꝓbat̉. qꝛ qn̄cūqꝫ alicuiꝰ eſt aliqd̓ opꝰ ẜᵐ naturā determinatā ꝑ aliqd̓ certum tempus. tūc neceſſe eſt illud opus deficere quādo exceſſit tempus in quo p̄t illud facere. ſed cuiuſlibet animalis eſt illud opus (ſcꝫ ſentire) a natura determinatum ẜmaliqd̓ certum tempus. qd̓ ſi exceſſerit deficiet ſentire. ⁊ iſtedefectus eſt ſomnus. qꝛ ſomnus nihil aliud eſt qͣꝫ impotētia ſentiendi ꝓpter exceſſum vigilandi. ſic per oppoſitū vigilia nihil aliud eſt qͣꝫ ſolutio ſenſus. ergo ſeqͥtur ꝙ om̄e animal aliquādo dormiat. ¶ Tunc ibi (Si igitur huiuspaſſio) Ponit ſecūdam rōnem dicēs ꝙ ſomnus eſt hmōipaſſio. id eſt impotentia ſenſus ꝓpter exceſſum vigilandiqui quādoqꝫ ꝯtingit ab egritudine ⁊ aliqn̄ ſine egritudine ꝓpter nimiam operatōem ſentiendi. ergo impoſſibile ēanimal ſemper agere. ſed impotentia ſentiendi ſiue exceſſus vigilandi ineſt omnibꝰ animalibꝰ. ergo neceſſe eſt om̄eanimal quod vigilat qn̄qꝫ dormire. ¶ Tūc ibi (Similiter aūt neqꝫ dormire) Oſtēdit ꝙ nō eſt aliquod animalqd̓ ſemꝑ dormiat tali rōne. qꝛ ſomnus paſſio eſt ſenſitiueparticule ſicut vinculū ⁊ īmobilitas quedā. ſed paſſio nōeſt ſine ſubiecto. ergo omne dormiens ſenſitiuā habet particulam. tūc vltra ſenſitiuum dicitur qd̓ poteſt actu ſentire ⁊ potentia naturalis non eſt fruſtra. ergo oportꝫ ꝙ talispotentia quādoqꝫ ad actum reducatur. ita ꝙ animal ẜmtalem potentiam qn̄qꝫ ſentiat actu. ſed eſt impoſſibile illūexerceri in dormiente. ergo neceſſariū eſt omnē ſomnumeſſe excitabilem.¶ Animalia quidem igitur pene om̄ia ſomno communicāt ⁊ natabilia ⁊ volatilia ⁊ aquegreſſibilia. etem̄ genera piſciū omniū atqꝫ marinorū vel malachiorū viſa ſunt dormientia etom̄ia alia quecūqꝫ habēt oculos. etem̄ que duros habent oculos manifeſta entonia ꝙ dormiūt: breuis aūt ſomni ſunt hmōi oīa. Ideoqꝫlatebūt vtiqꝫ quidem multotiens vtrum participant ſomno vel non. Eorū quidem que duram habent teſtam ẜm ſenſum quidem nunqͣꝫeſt manifeſtum ſi dormiūt. ſi cui veriſimilis dicta rō eſt ſuadebitur. Ꝙ igitur quidē ſomnoꝯmunicāt om̄ia animalia manifeſta ex his. eoqd̓ eſt ſenſum habere definitur animal. Senſus autem modo quidem aliquo immobilitatēet velut vinculum ſomnū eſſe dicimus. ſolutionem aut remiſſionē eſſe dicimus vigiliam¶ Hic ꝯſequenter regreditur ad probandum ꝙ omnia animalia ſomno cōmunicent. Et pͥmo hoc probat ꝑ

inductionem. Secūdo per rationem ibi (Q igit̉ qͥdem)Dicit ergo primo. ꝙ pene omnia animalia cōmunicantſomno. Et d̓t. pene. ꝓpter aliqua animalia in quibꝰ nō eſtmanifeſtum ad ſenſum ꝙ dormiant. qꝛ om̄ia aīalia natabilia ⁊ greſſibilia ⁊ omnia genera piſcium. ⁊ vniuerſaliterom̄ia aīalia que habent oculos molles manifeſte vidēturdormire. ſi militer animalia entonia habētia duros oculosdormiunt. ſed qꝛ ſunt breuis ſomni. ideo multotiens latetvtrum dormiant vel nō. De illis aūt animalibꝰ que habent duram teſtam nō eſt manifeſtū ad ſenſum vtrū dormiāt aut non. Sed ſi predicta ratio ſit veriſimilis ⁊ ꝓbabilis. tūc facile eſt ſuadere ꝙ om̄ia animalia ſomno cōmunic āt ¶ Tūc ibi (Qꝭ igit̉ quidem) Probat qd̓ dictuꝫeſt per rōnem. ⁊ eſt ratio eadem eū illa que pͥus poſita fuit. eo ꝙ om̄ia animalia habent ſenſum. cū animal definiat̉per habere ſenſum ⁊ paſſio non ſeparatur a ꝓprio ſubiectoneqꝫ ecōuerſo. ſed ſomnus ⁊ vigilia ſunt paſſiones ſenſusqꝛ vnū dicit vinculum ſenſus. ⁊ aliud ſolutionē ⁊ remiſſionem. ergo ſenſus nō reperit̉ ſine ſomno ⁊ vigilia. ſed omnia animalia cōmunicāt ſenſu. ergo etiam omnia cōmunicant vigilia.Utrum om̄i animali cōueniatQul̓ l¶IL. quādoqꝫ vigilare ⁊ quandoqꝫdormire ¶ Dicendū ꝙ ſic. qꝛ oſtenſum eſt ſuperius ꝙnō ſit aliquod animal qd̓ ſemper vigilet duabꝰ rōnibꝰ. ſimiliter oſtenſum eſt ꝙ nullū animal ſemꝑ dormiat. quareneceſſario ſequitur om̄e aīal quādoqꝫ vigilare ⁊ qn̄qꝫ dormire. cuꝫ ſomnus ⁊ vigilia ſint cōtraria immediata iuxtaintellectū pͥus habitū. ꝙ aūt om̄ia animalia ſomno cōmunicent probatū eſt amplius inductione ⁊ rōne. quibꝰ preſuppoſitis ex textu poſſunt adduci due alie rōnes quibusoſtenditur ꝙ nō ſit aliquod aīal qd̓ ſemꝑ dormiat Unaeſt. qꝛ in dormientibꝰ eſt aliquod humidū qd̓ eſt corruptiuū organoꝝ ſenſus. ⁊ ergo ſicut aīalia indigent ſomno ꝓpter ꝯfortatōem corꝑis ⁊ ſpirituū. ita etiā indigent excitatione ſomni ne organa corrūpantur. Alia cauſa eſt. qꝛ inſomno colligitur calor ad interiora. ⁊ ſimiliter ſpūs. ipſisaūt ꝯfortatis mouent̉ ad exterius. ſed iſte motus eſt cauſa expergefactōnis ſomni. ergo oīs ſomnus eſt excitabilisAF Somnꝰ cauſat̉ ex euaporatōe nutrimenti aſcēI dente ad cerebrū. vt poſtea dicet̉. ſed nō omniaanimalia habent cerebꝝ. ergo. Minor ꝓbat̉. qꝛ cerebrum.nō eſt ſine capite. ſed multa ſunt aīalia capita nō habentia.vt d̓r in p̄dicamentis. Et ꝯfirmatur. qꝛ ſomnus eſt paſſio pͥmi ſenſitiui qd̓ eſt cor. vt patebit infra ſed non omniaaīalia habent cor. ergo. ¶ Qd̓m ad ambo ſimul. ꝙ licet nō om̄ia aīalia habeant cor ⁊ cerebruꝫ. habent tn̄ aliqͥdꝓportionabile iſtis. qd̓ ſufficit. ¶ Et qn̄ d̓r oꝑtet in ſomno ligari om̄es ſenſus particulares. vt dicetur in ſequenti capitulo. ſed nō om̄ia aīalia habēt om̄es ſenſus. ergo ⁊c̄Qd̓m ꝙ ſomnus eſt immobilitatio omniū ſenſuū particulariū in hn̄tibꝰ om̄es ſenſus. ſed in aīalibꝰ habentibꝰ ſolūguſtum ⁊ tactū eſt ſolū īmobilitatio iſtoꝝ duoꝝ¶ L. occupari egritudine. ⁊ ſic p̄ueniri morte anteqͣꝫPoſſibile eſt aīal poſt natiuitatem eius ſtatimdormiat. ergo videt̉ ꝙ nō om̄e aīal neceſſario dormiat.Qd̓m ꝙ neceſſe eſt om̄e aīalẜm ſolitum curſum natureqn̄qꝫ dormire. ſed ꝑ accn̄s tamen ⁊ p̄ter naturam ꝯtingere p̄t ꝙ nunqͣꝫ dormiat. ſed vnūqd̓qꝫ magis debet dici tale quale eſt ẜm naturā qͣꝫ quale eſt ꝑ accn̄s.

F i.