Areſtotelis

Folio xxviij

Paxime āt oꝑtet ꝯgnoſcere tp̄s aut menſuraꝫ. aut īfinite Eſt āt aliqͥd quo iudicat magiset minus Rōnabile aūt ſicut magnitudines intelligit magnas ⁊ ꝓcul nō extēdēdo. ibi ītelligētiā ſicut viſum. dicūt qͥdē et nāqꝫ cum non ſintſil̓r intelligat. ſed ꝓportōnali motu ſunt em̄ inipſo ſimiles figure ⁊ motus.Poſtqͣꝫ ph̓s manifeſtauit modū reminiſcendi ex ꝑtererum reminiſcendarum. Hic conſequenter determiatmodū reminiſcendi ex ꝑte tꝑis. ⁊ primo ꝓponit qd̓ intēdit Dicēs ꝙ ī reminiſcēdo maxime oꝫ ꝯgnoſcere tēpusſcꝫ p̄teritum qd̓ ꝯcernit mrenatus inquiſitio quedaꝫeſt reminiſcētia ſed tp̄s preteritū ꝯgnoſcitur a reminiſcēte quandoqꝫ ſub certa mēſura ſicut cū ſcit ſe hoc ſenſiſſeante tres dies. qn̄qꝫ aūt infinite id eſt indetermīate. ſicutſi recordet̉ ſe aliqn̄ hoc ſenſiſſe Tūc ibi Eſt aūt aliqd̓Ph̓s manifeſtat ꝓpoſitū et primo oſtendit qūo aīa cognoſcat mēſurā tꝑis Dicēs ꝙ in aīa eſt aliqͥd quo iudicatmaiorem et minorē mēſurā tꝑis et hoc eſt rōnabile eſſecirca tp̄s ſicut etiā circa magnitudines corꝑales qͣs aīaintelligit magnas quātū ad quātitatē corꝑm viſoruꝫ. etetiā ꝓcul qͣꝫtuꝫ ad quātitate diſtantie localis cui ꝓportionatur qͣꝫtitas tꝑis que accipit̉ ẜm diſtantiā a pn̄ti nūc.Et illas magnitudines aīa nō cognoſcit extendēdo ibiintelligentiā quaſi aīa cognoſcat magnitudinē ꝯtingendo eam ẜm intellectū qd̓ videt̉ dicere ꝓpter Platōne. vtpatet in primo de aīa. et ꝑ būc etiam modū qͥdā dicūt viſum fieri ꝓpter hoc ꝙ radius viſualis ꝑtrāſit totā diſtātiam vſqꝫ ad rem viſam vt dictū eſt ī libro deſenſu ⁊ ſenſato Sed nō p̄t eſſe ꝙ magnitudines cognoſcant̉ ab aīaꝑ tactū intelligentie qꝛ ſi ſic tūc aīa non poſſet intelligeremagnitudines q̄ nō ſunt qd̓ falſuꝫ ē qꝛ nihil ꝓhibet aīamintelligere qͣꝫtitatem duplā qͣꝫtitatis celi. Non gͦ cognoſcit aīa magnitudinem rei de ſe coextendēdo ſꝫ ꝑ hoc ꝙqͥdam motus a reſenſibili reuolutus in aīam eſt ꝓportionalis magnitudini exteriori. Sunt em̄ in aīa q̄dā formeet motus ſil̓es rebꝰ ꝑ quas res cognoſcitQm̄ eī cū differt cū maiores ītelligat aut qꝛītelligit q̄ minora. oīa em̄ q̄ īter minora ⁊ ꝓportionabiliter ⁊ q̄ extra eſt aūt fortis ſicut in ſpēbꝰet ꝓportionale accipere ſed in ip̄o fit ⁊ diſtātijsSicut igit̉ ſi ẜm. a. b. b. e. mouet̉ fac g. d. ꝓportionale em̄ eſt a g. ⁊ g. d. Qd̓ ergo magis g. d.qͣꝫ 3 .i. facit aūt ſicut a. g. ad a. b. ſe habet ſicut kt. ad t. in ſe habet ẜm hos igit̉ ſimul mouetur ſivero ẜm a. 33 i. velut ītelligere ei quidē q̄ gb b.e. ſimiliter intelligit ſed pro c. t. k. l. in intelligithec em̄ ſe habent ſicut c. a. ad ba. Cum igitur rei ſimul fiat motus et tempus tunc memoria agit. Si autem putet non faciens memorari nihil em̄ prohibet mentiri quēadmodum ⁊videri memorari nō memorantē agentē aūt inmemoria non putarę ſed latere memoratū veroeſt. hoc em̄ erat ip̄m memorari ſꝫ ſi qui rei fiat

ſine eo qui temporis aut ipſe ſine illo non reminiſcetur. Qui vero eſt temporis duplex eſtaliquādo quidem enim menſura non meminitipſum. vt quia tertia die ꝙ tunc aliquando fecit aliquando autem vt menſura. Sed memoratur quāuis non menſura. conſueuerūt em̄ dicere quoniā memorantur quidem quando tamen neſciunt cuꝫ ipſius quando nō ꝯgnoſcūtquantitatem incerteHic ꝯſequēter determīat quādā q̄ſtionē circa p̄miſſa. Et circa hoc tria facit. pͥmo ꝓponit q̄ſtionē. ſcd̓o ſoluit. ibi Aūt qꝛ illa. tertio explicat ſolutōem ī lrīs. ibi Sicut videt̉. Querit gͦ primo cū aīa ꝑ ſil̓itudinē magnitudinis quā hꝫ cognoſcat magnitudinē in qͦ differat aliudquo cognoſcit maiorē ⁊ minorē magnitudinē. videt̉ em̄nō habere differentē ſil̓itudinem eo ꝙ differūt ſpē ſꝫ Areſto. ſoluit hāc q̄ſtionē ⁊ d̓t. ꝙ aīa ꝑ ſil̓em figurā ſiue formā intelligit minora. id eſt minore quātitatem et ꝑ formam ſil̓em cognoſcit maiorem magnitudinē qꝛ forme etmotus interiores ꝓportionabiliter correſpōdent magnitudinibus exterioribꝰ Et forte ita eſt de magnitudinibꝰſiue diſtantijs locoꝝ ⁊ tꝑis. ſicut ⁊ de ſpēbꝰ rerū. vt ſicutin ip̄o ꝯgnoſcente ſunt diuerſe ſimilitudines ⁊ motus ꝓportionabiliter correſpōdentes diuerſis ſpēbꝰ reꝝ ſcꝫ eoet boui. ita etiā et diuerſis qͣꝫtitatibꝰ Et hmōi diuerſamꝓportionē manifeſtat Areſto. in lrīs Ad cuius euidētiācōſiderandū eſt ꝙ qꝛ ſupra dixit. in intelligentia eſſe ſil̓esfiguras et motꝰ ꝓportionales rebꝰ ſicut vtit̉ hic (cā exēpli) ſil̓itudine figurarum ſicut geometre vtūtur apud qͦsfigure dicūtur ſil̓es qͦꝝ latera ſunt ꝓportōalia ⁊ aguli eqͥles. vt patet in ſexto Enclidis. Iſto ſic conſiderato ph̓sexēplū iſtud declarat diuerſis deſcriptōnibꝰ geometricꝭex qͥbꝰ colligit duos triāgulos qͥ ſunt ſil̓is figure et tn̄ habent diuerſas qͣlitates. Ex quo ꝯcludit ⁊ oſtendit quoaīa qn̄qꝫ vno motu ⁊ qn̄qꝫ diuerſis motibꝰ mouet̉ ad cognoſcēdū illas qͣꝫtitates ẜm ꝙ ſe habent in eadē ꝓportione vel in diuerſis. Tūc ibi. Cum igitur rei. Hic cōſequenter manifeſtat principale ꝓpoſitū et primo oſtendit ꝙ oportet reminiſcentē cognoſcere tp̄s. Scd̓o manifeſtat duplicem modū ꝯgnoſcendi tp̄s. ibi Qui vero eſttꝑis. Dicit ergo primo ꝙ qn̄ in aīa ſil̓ occurrit motus reimemorande ⁊ tꝑis p̄teriti. tūc eſt actus memorie. ſꝫ ſi aliquis putet ſe ita habere. ⁊ tn̄ ita nō fiat memoria. qꝛ vade eſt motus rei vel motus tꝑis tūc nō eſt memoratumnihil em̄ ꝓhibet ꝙ in memoria ſit mēdaciū ſicut cū alicuividet̉ ꝙ memorat̉ et nō memorat̉. qꝛ ſcꝫ occurrit ei tp̄s p̄teritū ſꝫ nō res quā vidit ſꝫ alia loco eius Uel etiā qꝛ occurrit ei res et nō tp̄s ſꝫ latet ip̄m Quia vt ſupͣ dem̄ eſtQemorari eſt intendere phantaſmati alicuius rei ꝓut ēimago prius apprehendit̉. ⁊ gͦ ſi motus rei fiat ſine motutꝑis aut ecōuerſo tūc nō reminiſcit̉ Tūc ibi. Qui ꝟoeſt tꝑis oſtēdit diuerſuꝫ modū qͦ reminiſcētes ꝯgnoſcūttp̄s Dicēs ꝙ reminiſcētes dupl̓r ꝯgnoſcūt tp̄s. qꝛ qn̄qꝫaliquis recordatur tēpus non tamē ſub certa mēſura puta ꝙ tertia die fecit aliqͥd ſꝫ qꝛ aliqn̄ fecit aliquādo etiamrecordat̉ tempus ſub certa menſura tꝑis Sed aliqͥs memoratur ſi recordetur tꝑis p̄teriti quāuis non ſub certamenſura. qꝛ hoīes ꝯſueuerūt dicere ꝙ recordant̉ qͥdē alicuius rei preterite ſed neſciūt qn̄ fuerit qꝛ neſciūt metrū

E iiij