De memoriāet reminūicentia

propter quod a locis vident̉ reminiſci aliquando Cauſa autē eſt. qꝛ velociter ab alio in aliud veniūt. vt a lacte in album. ab albo auteꝫ inaerem. ⁊ ab hoc in humidum. a quo meminitautūni hanc querens horam. Uidetur autēvniuerſaliter vniuerſale pͥncipiū ⁊ mediū omnium. ſi em̄ non prius cum in hoc veniat reminiſcetur aut nō iam neqꝫ aliūde. vt ſi quis intellexerit in quibꝰ. a. b. g. de. 3. i. Si em̄ non in. e.reminiſcitur in. t. meminit. Hinc em̄ ad ambomotum eſſe ꝯtingit ⁊ in. a. ⁊ in. e. Si vero nonhorum aliquid queritur in. g. veniēs reminiſcitur. ſi in. i. aut. z. inqͥrit. ſi aūt nō in. a. ⁊ ſic ſemꝑ¶ Hic ꝯſequēter manifeſtat ꝙ oportet reminiſcētema principio incipere. Et circa hoc duo facit. Primo oſtendit ꝓpoſitum. Secūdo aſſignat cauſam defectus quē qn̄qꝫ patiūtur in reminiſcendo. ibi (Eius aūt ꝙ ab eodem /Dicens pͥmo oportet reminiſcentem aliquod pͥncipiumaccipere vnde incipiat procedere ad reminiſcendum. ⁊ inde eſt ꝙ aliquando homines videntur reminiſci a locis inquibꝰ ſunt aliqua dicta vel facta vel cogitata vtentes loco quaſi quodam principio ad reminiſcendū. qꝛ acceſſusad locum eſt quoddam pͥncipium omniuꝫ eorum que inloco agūtur. Et ergo Tullius quē allegat hic doctor ſanctus in ſua rhetorica docet ad facile memorandū imaginari quedam loca ordinata quibꝰ phantaſmata eorum q̄memorari volumus quodā ordine deſcribamus ¶ Tūcibi (Cauſa autem eſt) Manifeſtat ꝓpoſitum per cauſaꝫDicens ꝙ cauſa quare oportet reminiſcentem accipereprincipium eſt. qꝛ homīes defacili per quādam euagationem mētis veniūt de vno in aliud rōne ſimilitudinis autꝯtrarietatis. aut ꝓpinquitatis. Sicut ſi cogitemus vel loquamur de lacte. defacili deuenimus in albuꝫ ꝓpter lactisalbedinem. ⁊ de albo in aerem ꝓpter claritatem dyaphantque cauſat albedinem ab aere autem in humidum. quiaaer eſt humidus. ab humido autem peruenitur ad reminiſcendum tempus autūnale quod querebatur ratiōe cōtrarietatis. quia hoc tempus eſt frigidum ⁊ ſiccum¶ Tunc ibi. (Uidetur autem vniuerſaliter) Oſtenbit quale principium reminiſcens debeat accipere Dicēsꝙ id quod eſt vniuerſale videtur eſſe principium ⁊ medium per quod peruenitur ad omnia. Dicitur autem hicvniuerſale non id qd̓ predicatur de pluribus ſicut in logicis. ſed id a quo aliquis cōſueuit ad diuerſa moueri. ſicutſi poſt lac aliquis moueatur ad albedinem. ⁊ ab albedine.ad quedam alia. ſicut dictum eſt. Et iterū ſi poſt lac moueatur ad dulcedinem. a dulcedine ad calorem digerentem ⁊ ad ignem ⁊ ad alia conſequenter cogitata. tunc lacꝫerit quaſi vniuerſale ad omnes iſtos motus. ⁊ oportet adhoc principium vniuerſale recurrere ſi quis velit cuiuſcūqꝫ conſequentium reminiſci. quia ſi non reminiſcatur alicuius conſequentiam prius per alia poſteriora principiaſaltem reminiſcetur cuꝫ venerit ad primum vl̓e pͥncipiū ⁊ſi tunc non reminiſcatur tunc non poterit aliunde reminiſci. Et ponit exemplum de diuerſis cogitatis per diuerſas litteras quas enumerat ẜm ordinem greci alphabetiſed reminiſcendi non eſt idem ordo. quare huius exempli litteralē declaratōem relinquo

¶ Eius auteꝫ qd̓ ab eodem aliquādo qͥdemmeminere. aliquādo aūt nō cauſa eſt. quia contingit ad plus motum eſſe ab eodem principiovt ab ipſo: g. in: z. aut in. d. Si igitur nō ꝑ antiquū mouetur incōſuetius mouetur tanqͣꝫ em̄natura iam ꝯſuetudo eſt: vnde que multotiensintelligimus cito reminiſcimur. ſicut em̄ natura hoc poteſt hoc eſſe. ſic ⁊ operatio hec multotiens naturam facit Quoniā autem ſicut inhis que ſunt natura. ſic ⁊ extra naturā ⁊ a fortuna: adhuc magis in his que per ꝯſuetudineꝫſunt. quibꝰ natura nō ſimiliter ineſt. quare mouere aliquādo ⁊ ibi alicubi aliterqꝫ ⁊ cum retrahatur inde ipſo caſu quoqꝫ ⁊ propter hoc cumindigeat nomen reminiſci diſſimile quo ſcimus in illud ſolo erramus. reminiſci qͥdē igiturhoc accidit modo. doꝝ deter¶ Hic conſequenter aſſignat cauſaꝫ defectus quamreminiſcentes patiūtur. Et primo qͣꝫtum ad hoc ꝙ om̄inō non reminiſcūtur. Secūdo qͣꝫtum ad hoc ꝙ corruptereminiſcūtur. ibi (Quoniam autem) Dicit ergo primoꝙ ab eodem principio a quo aliquis mouetur ad diuerſapluries mouet̉ ad vnū qͣꝫ ad aliud. puta ſi ab ipſo. g. moueatur in 3. ⁊ in. d. tunc pluries mouetur in vnuꝫ qͣꝫ in aliud. quia accepto eo qd̓ ꝯſuetiꝰ eſt defacili reminiſcit̉ Probat quia cōſuetudo eſt quaſi quedam natura. ſed ea quenaturaliter ſunt de facili fiunt ⁊ reperātur. qꝛ res cito redeunt ad ſuam naturam ꝓpter nature inclinationem. vt patet in aqua calefacta que cito redit ad frigiditateꝫ. ergo etiam ea que multotiens confideramus defacili reminiſcūtur propter inclinationem conſuetudinis. Qꝭ autem conſuetudo ſit ſicut natura manifeſtat per hoc. qꝛ ſicut in natura eſt quidam ordo quo hoc poſt hoc fit. ita etiam quādo multe operationes per ordinem ſe conſequūtur faciūtquādam naturam. ⁊ hoc p̄cipue ꝯtingit in operibꝰ aīaliūin quorū pͥncipijs aliqd̓ eſt imprimens ⁊ aliud impreſſionem recipiens. ſicut imaginatio recipit impreſſionem ſenſus. ⁊ ideo que frequenter videmus vel audimus magisfirmātur in imaginatione ꝑ modū cuiuſdam nature. ſicutetiam multiplicatio agentis naturalis perducit ad formāque eſt natura rei ¶ Tūc ibi. (Quoniā aūt) Oſtenditcām quare qn̄qꝫ reminiſcamur corrupte Dicens ꝙ ſi inhis que ſunt ẜm naturā ꝯtingit aliquid qd̓ eſt extra naturam. qd̓ ſcꝫ eſt a caſu ⁊ fortuna. ſicut monſtra in partibusaīaliū. tūc multomagis ꝯtingit aliquid inordinatū ⁊ p̄terintentōem in his que ſunt ẜm ꝯſuetudinē. qꝛ qͣꝫuis ꝯſuetudo imitetur naturā. tn̄ deficit a firmitate ip̄ius Et ideoetiā in his que ꝑ ꝯſuetudinē reminiſcūtur ꝯtingit reminiſci aliter ⁊ aliter. Et hoc accidit ꝓpter aliqd̓ impedimētuꝫſicut cuꝫ aliqͥs retrahi at̄ ꝯſueto caſu ad quodcūqꝫ aliud.qd̓ pꝫ in his qͥ memoriter aliqͥd dicūt. quorū imaginatioIi ad aliud diſtrahatur ꝑdunt qd̓ dicere debent. vel dicuntcorrupte Et ꝓpter hoc cū talis indiget reminiſci aliqͦd noen vel alique ſermonē. tūc facit circa illū ſoloeciſmū diſſimilē eo quo ſcimus. id eſt facit multas incōuenientes eoſequētias. Ultimo epilogat ꝙ reminiſci accidit ẜm modum premiſſum