Areſtotelis

Folio xxvij

duarta die Quādoqꝫ etiam incipit ab aliquo alio tempore. ſicut ſi quis in memoria habeat quid fecit octaua die etoblitijs ſit quid fecerat quarta die. tūc procedit deſcēdēdo ad ſeptimā. ⁊ ſic ꝯſequenter quouſqꝫ veniat ad quartam. vel etiam ab octaua die aſcendit vſqꝫ ad aliquod aliud tempus p̄teritum. Similiter etiā quādoqꝫ a liquis reminiſcit̉ incipiens ab aliqua re cuius memoratur. a qua ꝓcedit ad aliam triplici rōne. Primo rōne ſimilitudinis. ſicut quādo aliquis memorat̉ de Sorte per hoc ꝙ occurrat ei Plato. qui eſt ei ſimilis in ſapientia. Secundo rōneꝓpinquitatis cuiuſcūqꝫ. ſcilꝫ ſanguinis. vel ſocietatis. autloci. vel temporis. ſicut aliquis memor eſt patris ꝑ hoc ꝙoccurrat ei filius. qꝛ motus horum ſeinuicem cōſequūturTercio rōne ꝯtrarietatis. ſicut per hoc ꝙ aliquis memotatur de ethiope occurrit ei homo albi Et iſta ſic differūtqꝛ quorūdam p̄miſſoꝝ motus ſunt ijdem ſicut p̄cipue ſimiliū quorūdam aūt ſunt ſimul. ſcilꝫ ꝯtrarioꝝ. qꝛ cognitovno ꝯtrarioꝝ ſimul cognoſcitur aliud. qn̄qꝫ vero quidaꝫmotus habet partem alioꝝ. ſicut cōtingit in ꝓpinquis. ꝙin vno ꝓpinquorum ꝯſideratur aliquid qd̓ ꝑtinet ad alterum. ⁊ ideo illud reſiduuꝫ qd̓ deeſt apprehenſioni cum ſitparuū ꝯſequitur motū pͥoris. vt apprehenſo pͥmo conſequenter occurrat apprehenſioni ſecūdū. Et quādo aliqͥsex intentione inquirit alicuius rei memoriam ẜm moduꝫp̄dictum. tunc hoc eſt proprie reminiſci. ſi vero hoc contingat p̄ter intentiōeꝫ. ſiue fiat ſicut in pluribꝰ alijs dictis. ſcꝫin ſimilibꝰ vel ꝯtrarijs vel ꝓpinquis tūc dicitur ſolum abuſiue reminiſci ⁊ ẜm quādam ſimilitudinem¶ Nihil aūt oportꝫ intēdere que procul ſuntqūo memoremur: ſed nō que prope. Manifeſtum em̄ ꝙ idē modus aliqualiter. dico autemqūo dicit qd̓ ꝯſequēter. nō perquirens neqꝫ reminiſcens. ꝯſuetudine em̄ conſequitur motushic poſt hūc. ⁊ cū igitur reminiſci voluerit hocfaciet queret accipere pͥncipium motus: ꝙ illeerit vnde citiſſime ⁊ optime fiūt a principio reminiſcētie Sicut em̄ ſe habēt res ad inuiceꝫ ineo qd̓ ꝯſequūtur ſic ⁊ motus Et ſunt magis reminiſcibilia quecūqꝫ ordinatiōeꝫ habēt aliquāſicut mathematica. que aut praue grauiter¶ Hic ꝯſequenter ſoluit ex p̄miſſis quādam dubitationem. poſſet em̄ alicui venire dubiū. qͣre frequenter memoramur ea que ꝓcul ſunt. ſicut ea q̄ ante multos annosꝯtigerūt ⁊ nō memoramur ea que ſunt ꝓpe. puta que fuerūt ante paucos annos. Reſpondet ph̓us ꝙ nō oportetcirca hoc intendere. id eſt dubitando ſollicitari qꝛ manifeſtum eſt ꝙ aliqualiter hoc eodem modo accidit qui in premiſſis poſitus. qꝛ ſicut aliquis quandoqꝫ p̄ter intentōeꝫreminiſcit̉. eo ꝙ ꝓpter conſuetudinem vnus motus ſequit̉ad alium. ita ꝙ inſurgente primo motu ſequitur ſecūdusetiam ſi homo non intendat. Et ſicut contingit hoc ex cōſuetudine p̄ter intentōnem. ita etiam aliquis hoc facit qn̄ex intentione vult reminiſci. queret em̄ talis accipere pͥmūmotum ad quem ꝯſequitur motus poſterior Et qꝛ quādoqꝫ ꝯtingit ꝙ motus eoruꝫ qui ſunt procul magis ſuntper ꝯſuetudinem firmati. ideo eorum interdū magis memoramur. Et hoc manifeſtat per duo ſigna. Primuꝫ. qꝛcitiſſime ⁊ optime fiunt reminiſcentie quando aliquis in-

cipit meditari a principio totius negotij. qꝛ ẜm ordinemquo res ſunt ſibi inuicem ꝯſequute ẜm hūc ordineꝫ ſuntfacti motus eorum in anima. ſicut quando querimus aliquem verſum pͥus incipiemus a capite. Secūdum ſignum. qꝛ illa ſunt magis reminiſcibilia que ſunt bene ordinata. ſicut mathematica ⁊ theorica mathematicorū quorum ſecūdum cōcluditur ex primo. ⁊ ſic deinceps. ſed illaque ſunt male ordinata difficulter reminiſcimur ¶ Sic etgo ad bene memorandum ſiue reminiſcendū ex premiſſisquatuor documenta vtilia addiſcere poſſumus. quorumprimū eſt. vt ſtudeat que vult retinere in aliquem ordinēde ducere. Secūdo ꝓfunde ⁊ attente eis menteꝫ apponatTercio vt frequenter meditetur ẜm ordinem. Quartvt incipiat reminiſci a pͥncipio. Hec doctor ſcūs¶ Et in hoc reminiſci differt ab iterū addiſcere. qꝛ poſſunt quodāmodo moueri in id qd̓eſt poſt pͥncipium. cū vero nō ſed per aliud nōadhuc memorat̉: Multotiens aūt iam qͥdēnō poteſt reminiſci. quotiens aūt poteſt ⁊ inuenit. hoc aūt fit multa mouenti ſi moueat hmōimotū quē ꝯſequitur res. meminere em̄ eſt ineēpotentiam mouentē. hoc aūt eſt vt ex ipſo eſt etquibꝰ habetur motibꝰ moueat̉ ſicut dictū ē:¶ Hic ꝯſequenter manifeſtat duo que ſupra tacta ſtiPrimo quidē quomodo differūt reminiſci ⁊ iterum addiſcere. Secūdo oꝑtꝫ ꝙ reminiſcētē a principio incipere. ibi.(Oportet autem acceptuꝫ eſſe pͥncipium) Circa primūduo facit. quia primo oſtendit quomodo differt reminiſci ⁊ iterum addiſcere. Secūdo quomodo differunt reminiſci ⁊ iterum inuenire. ibi (Multotiens autem. Dicens pͥmo ꝙ in hoc differt reminiſci ab hoc qd̓ eſt iterumaddiſcere. quia reminiſcens habet quodāmodo poteſtateꝫvt moueatur in aliquid qd̓ ꝯſequitur ad pͥncipium in memoria retentum. Sicut exempli gratia. cum aliquis recordatur ꝙ tale quid dictum ſit ei. oblitus aūt eſt quis ei dixit. vtitur ergo ad reminiſcendū id cuius eſt oblitus. eo ꝙhabet in memoria. ſed quando nō peruenit ad recuperandum amiſſam noticiam ꝑ principium in memoria retentum. ſed ꝑ aliquod aliud qd̓ ei de nouo a docēte traditurtūc nō eſt memoria nec reminiſcentia. ſed hoc eſt de nouoaddiſcere ¶ Tūc ibi. (Multotiens aūt) Manifeſtatqūo differūt reminiſci ⁊ iterum inuenire. Dicens ꝙ mulcotiens homo non poteſt iam reminiſci eius qd̓ obſituseſt. quia non manent in eo aliqui motus ex quibꝰ poſſꝫ deuenire in id qd̓ querit memorari. Sed ſi quis querat denouo notitiam illius rei poteſt procedere ⁊ multotiens inuenit id quod querit ac ſi de nouo ſcientiam acquirat. Etiſtud ꝯtingit quando anima diuerſa excogitans multismotibꝰ mouetur Et ſi contingat ꝙ perueniat ad motumquendam quem conſequitur cognitio rei tunc dicitur inuenire. Et ideo ille non poteſt reminiſci. licet poſſet inuenire. quia reminiſci contingit per hoc ꝙ homo interius retinet quandam potentiam vel virtutē inducendi ſe ad motus rei quos inquirit. ⁊ hoc ꝯtingit quando poteſt peruenire ex ſeipſo ⁊ non ex aliquo docente ꝙ moueatur ad motum quē amiſit ꝑ obliuionem.ium¶ Oportet autem acceptum eſſe

E iij