Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XXIIIIr
Einzelbild herunterladen
 

Areſtotelis

Folio xxiiij

Ldiſtantia magnitudinis ſꝫ tp̄s ꝯgnoſcit̉ inqͣꝫtū pͥus poſteriꝰ ī motu. ſequit̉ hec tria ſenſu ꝑcipi pn̄t. Sꝫ dupl̓e aliqͥd ꝑcipit̉ ſenſu. vnoº īmutatōem ſenſus a ſenſibili et ſic ſenſibilia ꝓpria qͣꝫ etiā cōia ꝯgnoſcūt̉ a ſenſibusproprijs a ſenſu cōi. Alio ꝯgnoſcit̉ aliqͥd quodamſecundario motu qui relinquit̉ ex pͥma īmutatiōe ſenſusa ſenſibili motus remanet etiam qn̄qꝫ poſt abſentiamſenſibilium ꝑtinet ad phantaſiaꝫ vt habitū eſt in librode aīa Sed phantaſma ẜm qd̓ apparet hmōi immutationem ſecūdariā eſt paſſio ſenſus cōis. qꝛ ꝯſequit̉ totaꝫīmutatōem ſenſus incipit a ſenſibꝰ ꝓprijs terminar̉ad ſenſum commune. Et ergo manifeſtū eſt tria p̄dicta ſcꝫ magnitudo motus et tēpus ẜm in phantaſmate ꝯp̄hēdunt̉ ꝯgnoſcūtur ſenſum cōem. Et qꝛ memoria ſolū ſenſibilium ſicut aliqͥs memorat̉ ſe ſenſiſſeſꝫ etiā intelligibiliū. puta aliqͥs memorat̉ ſe ītellexiſſe eſt ſine phantaſmate. qꝛ ſenſibilia poſtqͣꝫ pretereūt aſenſu ꝑcipiuntur niſi ſint in phantaſmate. intelligereetiam non eſt ſine phantaſmate. vt ſupra habitū eſt Ergo cōcludit memoria ſit intellectiue ꝑtis accn̄s. ſꝫſe ſit primi ſenſitiui. .i. ſenſus cōmunis.Un̄ et in alteris qͥbuſdā inē aīaliū ſolū hoībꝰ hn̄tibꝰ opinionē aut prudētiā Si āt intellectiuaꝝ aliqͣ ꝑtiū eēt vtiqꝫ ineēt multis alioꝝaīaliū forte āt nullo mortaliū Qm̄ nūc oībꝰpt̓ id oīa tꝑis ſenſuꝫ hn̄t ſꝑ agat memoria ſicut priꝰ diximꝰ. qm̄ vidit hec at audiuit. aut didicit aut ſentit qꝛ prius. prius aūt etpoſterius in tꝑe ſunt Cuiꝰ qͥdē igit̉ eorū ſuntaīe memoria ſit manifeſtū Qm̄ qͥdē cuiꝰ et phātaſia eſt. et ſunt memorabilia ſe qͥdē quorū eſtphātaſia ẜm accn̄s aūt q̄cūqꝫ ſine phātaſia. Hic ꝯſequēter manifeſtat qͦd dixerat duo ſigna qͦꝝprimū ſumit̉ ex ꝑte aīaliū habentiū memoriā. Dicēsmemoria ſe eſt pͥmi ſenſitiui. qꝛ memoria ineſt quibuſdam alijs aīalibꝰ habentibꝰ ſenſum et caretibꝰ intellectuet ſolū ineſt hoī vel habentibꝰ opinionē ꝑtinēt ad intellectū ſenſitiuū aut hn̄tibꝰ prudētiā ꝑtinet ad ītellectuꝫ practicū Si āt memoria eſſet aliqͣ de potētijs intelleotiuis ineſſet multis alijs aīalibꝰ de quibꝰ manifeſteſtat hn̄t memoriā et hn̄t intellectu. et forte ineētmemoria alicui mortaliū niſi hoī. qꝛ ſolus inter mortales hꝫ intellectū. Dicit āt. forte. ꝓpter quoſdā dubitauerūt de quibuſdā alijs aīalibꝰ ab hoīe vtrū habeātintellectū ꝓpter oꝑa q̄dā ſil̓ia operibꝰ rōis. ſicut ſtꝭ oꝑaſymearū et quorūdā hmōi aīaliū. Scd̓m ſignū ſumijex aīalibꝰ hn̄tibꝰ memoriā. qꝛ memoria non ineſt oībꝰaīalibꝰ ſolū em̄ illa hn̄t memoria que ſentiūt tp̄s. qꝛ tn̄ ſꝑaīa agit memoriā ſil̓ ſentit̓ hoc qt̓ prius vidit aūt audiuit aūt didicit. prius aūt et poſterius ꝑtinēt ad tēpus.Sed ſunt q̄dā aīalia percipiūt tp̄s ſicut ſunt aīaliaīmobilia ꝓpter hoc hn̄t indeterminatā phātaſiā. vt d̓rtertio de aīa. qꝛ pn̄t ꝯgnoſcere prius ac poſterius et ꝯſequēs nec tēpus. ergo illa aīalia hn̄t memoriamquare manifeſte patꝫ memoria ſe ꝑtinet ad ꝑtē ſenſitiuā Ex oībus illis ꝯcludit ꝓpoſitū Dicens manifeſtum eſſe expredictis ad quā partē aīe ꝑtineat memoriaqr ꝑtinet ad illā ad quā ꝑtinet phantaſma Et illa ſunt

ſe memorabilia quoꝝ eſt phantaſia ſꝫ accn̄s memorabilia ſtꝭ ītelligibilia app̄hēdūt̉ ab hoīe ſine phātaſiaF Utꝝ memoria ſit ſe paſſio primiQuV. ſenſitiui Dd̓m ſic Quia illiusmemoria eſt paſſio per ſe cuius eſt cognoſcere tēpus ẜmquādaꝫ determinatōem ſcꝫ ẜm diſtantiā in preterito abhoc in preſenti nūc. ſed hoc ꝑtinet ad primū ſenſitiuū igitur ⁊c̄. Maior ptꝫ. qꝛ tp̄s iſto includit̉ in obiecto ipſius memorie. Sꝫ minor ꝓbat̉. qꝛ tēpus hꝫ illā determinatōem niſi ẜm in phantaſmate ꝯprehendit̉ qd̓ eſtſimilitudo rei ſingularis eſt hic nūc. ſꝫ phantaſma eſtpaſſio ſenſus cōis. vt ꝓbatū ē ſupra in textu igit̉ ⁊c̄. Etd̓r notanter ſe qꝛ memoria accidens ꝑtinet ad iudicium intellectus ẜm intelligibile eſt ſine phantaſmate. Dictum eſt em̄ ſupra intellectui ꝓportionat̉ inphantaſmate qͣꝫtū determinatuꝫ ſꝫ tn̄ intellectus ẜm ſeꝯſiderat rem abſolute et illa determinationē. Ethoc idem ꝓbat Areſto. duo ſigna clare ſatis patēt exlittera. Sed ꝯfirmatōne oīm iſtoꝝ d̓t ſcūs Thomas illa hn̄t ſubtilē ſpūalem ꝯſideratōem minꝰ poſſumus memorari magis āt ſunt memorabilia ſunt groſa et ſenſibilia Et oportet ſi aliqͣs intelligibiles rōesvelimꝰ facilius memorari eas qͣſi alligemus qͥbuſdāphantaſmatibus alijs. vt docet Tullius in ſua rhetorica Et hoc eſt ſignū memoria ꝑtinet ad ꝑtem ſenſitiuāEt ſubdit doctor ſolutōe vnius argumenti memoria a quibuſdā ponit̉ in ꝑte intellectiua ẜm memoriāintelligit̉ oīs habitualis ꝯſeruatio eoꝝ ꝑtinet ad partēintellectiuā ſic aūt loquimur de memoria in ꝓpoſitoſꝫ loquimur de memoria ſenſitiua habet obiecto preteritum. vt preteritum42. Potentie habitus et paſſiones ab inuicē diſtinguunt̉. vtꝫ ſcd̓o ethicoꝝ ſꝫ memoria eſt potētia quedā. eſt paſſio Qd̓m memoria capit̉tripl̓r. vnoº actu cognoſcituio vl̓ memoratiuo ſic eſtpaſſio vel oꝑatio. Alio capit̉ ſpē ſenſibili vel intentōne reſeruata. et ſic eſt habitus. Tertio capit̉ illo qd̓reſeruat illas ſpecies vel intentiones ſic eſt potentia ſꝫhic capitur memoria primo modo.D Nemoria primo videtur eſſe paſſio. id ēoꝑatio phantaſie et memorie inqͣꝫtū capiūtur potentijs licet differenter. qꝛ phantaſie inqͣꝫtū ꝯgnoſcitur aliqͦd p̄teritū formā a ſenſu receptam. memorieinqͣꝫtum ꝯgnoſcit̉ preterituꝫ intentōnem. male d̓rſit paſſio ſenſus cōis. Uel oportet dicere phantaſiamemoria ſint potentie diſtincte a ſenſu cōi Pro reſpōſione notandū doctore ſcō Auicēna rōnabiliteroſtēdit eſſe diuerſas potētias ſenſitiuas interiores quiapotentie ſenſitiue ſunt actus corꝑaliū organoꝝ. ideo neceſſe eſt ꝑtinere ad diuerſas potētias interiores receptionē formaꝝ ſenſibiliū ꝯſeruatōem earūdē. hoc idemvidemꝰ in corꝑalibꝰ. qͥa ad aliud pͥncipiū ꝑtinet receptioet ꝯſeruatio. qꝛ humida ſunt bn̄ receptiua. ſicca aūt dura bn̄ cōſeruatiua Et ꝓpter illā diuerſitatem ponūturduo ſenſus interiores. ſcꝫ ſenſus cōis ē receptiuꝰ phātaſia ſeu imaginatiua eſt ꝯſeruatiua Sil̓r etiā ad aliudprincipiū ꝑtinet recipere et apprehendere formā receptā ſenſum cōem et intētōem aliquā ſenſuꝫ app̄hēſaꝫet ꝯſeruare illas formas vel intētōnes. ponūt̉ duoalij ſenſus interiores ſcꝫ eſtimatiua recipit et apprehen