Areſtotelis
Folio xxiiij
Ldiſtantia magnitudinis ſꝫ tp̄s ꝯgnoſcit̉ inqͣꝫtū pͥus ⁊ poſteriꝰ ī motu. gͦ ſequit̉ ꝙ hec tria ſenſu ꝑcipi pn̄t. Sꝫ dupl̓e aliqͥd ꝑcipit̉ ſenſu. vnoº ꝑ īmutatōem ſenſus a ſenſibili et ſic ſenſibilia tā ꝓpria qͣꝫ etiā cōia ꝯgnoſcūt̉ a ſenſibusproprijs ⁊ a ſenſu cōi. Alio mō ꝯgnoſcit̉ aliqͥd quodamſecundario motu qui relinquit̉ ex pͥma īmutatiōe ſenſusa ſenſibili qͥ motus remanet etiam qn̄qꝫ poſt abſentiamſenſibilium ⁊ ꝑtinet ad phantaſiaꝫ vt habitū eſt in librode aīa Sed phantaſma ẜm qd̓ apparet ꝑ hmōi immutationem ſecūdariā eſt paſſio ſenſus cōis. qꝛ ꝯſequit̉ totaꝫīmutatōem ſenſus q̄ incipit a ſenſibꝰ ꝓprijs ⁊ terminar̉ad ſenſum commune. Et ergo manifeſtū eſt ꝙ tria p̄dicta ſcꝫ magnitudo motus et tēpus ẜm ꝙ in phantaſmate ꝯp̄hēdunt̉ ꝯgnoſcūtur ꝑ ſenſum cōem. Et qꝛ memoria nō ſolū ſenſibilium ſicut cū aliqͥs memorat̉ ſe ſenſiſſeſꝫ etiā intelligibiliū. puta cū aliqͥs memorat̉ ſe ītellexiſſenō eſt ſine phantaſmate. qꝛ ſenſibilia poſtqͣꝫ pretereūt aſenſu nō ꝑcipiuntur niſi ſint in phantaſmate. intelligereetiam non eſt ſine phantaſmate. vt ſupra habitū eſt Ergo cōcludit ꝙ memoria ſit intellectiue ꝑtis ꝑ accn̄s. ſꝫ ꝑſe ſit primi ſenſitiui. .i. ſenſus cōmunis.Un̄ et in alteris qͥbuſdā inē aīaliū ⁊ nō ſolū hoībꝰ ⁊ hn̄tibꝰ opinionē aut prudētiā Si āt intellectiuaꝝ aliqͣ ꝑtiū eēt nō vtiqꝫ ineēt multis alioꝝaīaliū forte āt nullo mortaliū Qm̄ eī nūc oībꝰ ꝓpt̓ id ꝙ nō oīa tꝑis ſenſuꝫ hn̄t ſꝑ eī cū agat memoria ſicut ⁊ priꝰ diximꝰ. qm̄ vidit hec at audiuit. aut didicit aut ſentit qꝛ prius. prius aūt etpoſterius in tꝑe ſunt Cuiꝰ qͥdē igit̉ eorū q̄ ſuntaīe memoria ſit manifeſtū Qm̄ qͥdē cuiꝰ et phātaſia eſt. et ſunt memorabilia ꝑ ſe qͥdē quorū eſtphātaſia ẜm accn̄s aūt q̄cūqꝫ nō ſine phātaſia.¶ Hic ꝯſequēter manifeſtat qͦd dixerat ꝑ duo ſigna qͦꝝprimū ſumit̉ ex ꝑte aīaliū habentiū memoriā. Dicēs ꝙmemoria ꝑ ſe eſt pͥmi ſenſitiui. qꝛ memoria ineſt quibuſdam alijs aīalibꝰ habentibꝰ ſenſum et caretibꝰ intellectuet nō ſolū ineſt hoī vel habentibꝰ opinionē q̄ ꝑtinēt ad intellectū ſenſitiuū aut hn̄tibꝰ prudētiā q̄ ꝑtinet ad ītellectuꝫ practicū Si āt memoria eſſet aliqͣ de potētijs intelleotiuis nō ineſſet multis alijs aīalibꝰ de quibꝰ manifeſte cōſtat ꝙ hn̄t memoriā et nō hn̄t intellectu. et forte nō ineētmemoria alicui mortaliū niſi hoī. qꝛ ſolus hō inter mortales hꝫ intellectū. Dicit āt. forte. ꝓpter quoſdā qͥ dubitauerūt de quibuſdā alijs aīalibꝰ ab hoīe vtrū habeātintellectū ꝓpter oꝑa q̄dā ſil̓ia operibꝰ rōis. ſicut ſtꝭ oꝑaſymearū et quorūdā hmōi aīaliū. Scd̓m ſignū ſumijex aīalibꝰ nō hn̄tibꝰ memoriā. qꝛ memoria non ineſt oībꝰaīalibꝰ ſolū em̄ illa hn̄t memoria que ſentiūt tp̄s. qꝛ tn̄ ſꝑaīa agit ꝑ memoriā ſil̓ ſentit̓ hoc qt̓ prius vidit aūt audiuit aūt didicit. prius aūt et poſterius ꝑtinēt ad tēpus.Sed ſunt q̄dā aīalia q̄ nō percipiūt tp̄s ſicut ſunt aīaliaīmobilia q̄ ꝓpter hoc hn̄t indeterminatā phātaſiā. vt d̓rtertio de aīa. qꝛ nō pn̄t ꝯgnoſcere prius ac poſterius etꝑ ꝯſequēs nec tēpus. ergo illa aīalia nō hn̄t memoriamquare manifeſte patꝫ ꝙ memoria ꝑ ſe ꝑtinet ad ꝑtē ſenſitiuā Ex oībus illis ꝯcludit ꝓpoſitū Dicens manifeſtum eſſe expredictis ad quā partē aīe ꝑtineat memoriaqr ꝑtinet ad illā ad quā ꝑtinet phantaſma Et illa ſunt ꝑ
ſe memorabilia quoꝝ eſt phantaſia ſꝫ ꝑ accn̄s memorabilia ſtꝭ ītelligibilia q̄ nō app̄hēdūt̉ ab hoīe ſine phātaſiaF Utꝝ memoria ſit ꝑ ſe paſſio primiQuV. ſenſitiui Dd̓m ꝙ ſic Quia illiusmemoria eſt paſſio per ſe cuius eſt cognoſcere tēpus ẜmquādaꝫ determinatōem ſcꝫ ẜm diſtantiā in preterito abhoc in preſenti nūc. ſed hoc ꝑtinet ad primū ſenſitiuū igitur ⁊c̄. Maior ptꝫ. qꝛ tp̄s iſto mō includit̉ in obiecto ipſius memorie. Sꝫ minor ꝓbat̉. qꝛ tēpus nō hꝫ illā determinatōem niſi ẜm ꝙ in phantaſmate ꝯprehendit̉ qd̓ eſtſimilitudo rei ſingularis q̄ eſt hic ⁊ nūc. ſꝫ phantaſma eſtpaſſio ſenſus cōis. vt ꝓbatū ē ſupra in textu igit̉ ⁊c̄. Etd̓r notanter ꝑ ſe qꝛ memoria ꝑ accidens ꝑtinet ad iudicium intellectus ẜm ꝙ intelligibile nō eſt ſine phantaſmate. Dictum eſt em̄ ſupra ꝙ intellectui ꝓportionat̉ inphantaſmate qͣꝫtū determinatuꝫ ſꝫ tn̄ intellectus ẜm ſeꝯſiderat rem abſolute et nō cū illa determinationē. Ethoc idem ꝓbat Areſto. ꝑ duo ſigna q̄ clare ſatis patēt exlittera. Sed ꝓ ꝯfirmatōne oīm iſtoꝝ d̓t ſcūs Thomasꝙ illa q̄ hn̄t ſubtilē ⁊ ſpūalem ꝯſideratōem minꝰ poſſumus memorari magis āt ſunt memorabilia q̄ ſunt groſa et ſenſibilia Et oportet ꝙ ſi aliqͣs intelligibiles rōesvelimꝰ facilius memorari ꝙ eas qͣſi alligemus qͥbuſdāphantaſmatibus alijs. vt docet Tullius in ſua rhetorica Et hoc eſt ſignū ꝙ memoria ꝑtinet ad ꝑtem ſenſitiuāEt ſubdit doctor ꝓ ſolutōe vnius argumenti ꝙ memoria a quibuſdā ponit̉ in ꝑte intellectiua ẜm ꝙ ꝑ memoriāintelligit̉ oīs habitualis ꝯſeruatio eoꝝ q̄ ꝑtinet ad partēintellectiuā ſic aūt nō loquimur de memoria in ꝓpoſitoſꝫ loquimur de memoria ſenſitiua q̄ habet ꝓ obiecto preteritum. vt preteritum42. Potentie habitus et paſſiones ab inuicē diſtinguunt̉. vtꝫ ſcd̓o ethicoꝝ ſꝫ memoria eſt potētia quedā. gͦ nō eſt paſſio Qd̓m ꝙ memoria capit̉tripl̓r. vnoº ꝓ actu cognoſcituio vl̓ memoratiuo ⁊ ſic eſtpaſſio vel oꝑatio. Alio mō capit̉ ꝓ ſpē ſenſibili vel intentōne reſeruata. et ſic eſt habitus. Tertio capit̉ ꝓ illo qd̓reſeruat illas ſpecies vel intentiones ⁊ ſic eſt potentia ſꝫhic capitur memoria primo modo.D Nemoria primo mō videtur eſſe paſſio. id ēoꝑatio phantaſie et memorie inqͣꝫtū capiūturꝓ potentijs licet differenter. qꝛ phantaſie inqͣꝫtū ꝯgnoſcitur aliqͦd p̄teritū ꝑ formā a ſenſu receptam. ⁊ memorieinqͣꝫtum ꝯgnoſcit̉ preterituꝫ ꝑ intentōnem. gͦ male d̓r ꝙſit paſſio ſenſus cōis. Uel oportet dicere ꝙ phantaſia ⁊memoria nō ſint potentie diſtincte a ſenſu cōi Pro reſpōſione notandū cū doctore ſcō ꝙ Auicēna rōnabiliteroſtēdit eſſe diuerſas potētias ſenſitiuas interiores quiapotentie ſenſitiue ſunt actus corꝑaliū organoꝝ. ideo neceſſe eſt ꝑtinere ad diuerſas potētias interiores receptionē formaꝝ ſenſibiliū ⁊ ꝯſeruatōem earūdē. ⁊ hoc idemvidemꝰ in corꝑalibꝰ. qͥa ad aliud pͥncipiū ꝑtinet receptioet ꝯſeruatio. qꝛ humida ſunt bn̄ receptiua. ſicca aūt ⁊ dura bn̄ cōſeruatiua Et ꝓpter illā diuerſitatem ponūturduo ſenſus interiores. ſcꝫ ſenſus cōis qͥ ē receptiuꝰ ⁊ phātaſia ſeu imaginatiua q̄ eſt ꝯſeruatiua Sil̓r etiā ad aliudprincipiū ꝑtinet recipere et apprehendere formā receptāꝑ ſenſum cōem et intētōem aliquā ꝑ ſenſuꝫ nō app̄hēſaꝫet ꝯſeruare illas formas vel intētōnes. ⁊ iō ponūt̉ duoalij ſenſus interiores ſcꝫ eſtimatiua q̄ recipit et apprehen