Areſtotelis

Folioxxiij

Et qꝛ operationes et habitus ⁊ potentie ſpecificant̉ exobiectis. iō ph̓s primo inquirit quid ſit obiectum memorie Dicēs ꝙ ad determinandū de memoria pͥmo oꝫaccipere qualia ſunt memorabilia. qꝛ obiecta ſunt prioraactibꝰ et actus potentijs. vt d̓r in ſecūdo de aīa. et hoc eſtneceſſarium determinare qꝛ multotiens accidit deceptōcirca hoc dū aliqui putant quorūdam eſſe memoriaꝫ qͦꝝnō eſt Uūc ibi. Qeqꝫ em̄ futura. Manifeſtat ꝓpoſitum ⁊ pͥmo oſtendit ꝙ memoria nō ſit futurorū Dicēsꝙ nō cōtingit memorari futura ſed eorum eſt opinio exꝑte virtutis ꝯgnoſcitiue dū ſcꝫ aliqͥs opinat̉ aliqͥd eē futurum. et ſpes ex ꝑte appetitiue qꝛ ſpes in aliqͥd futurūſperando tranſit Et etiam quedā ſcīa p̄t eſſe futurorumque p̄t dici ſcīa ſperatiua ſꝫ qͥdaꝫ eā noīant diuinatiuamqꝛ ꝑ eam pn̄t aliqͥd ꝯgnoſcere ī futurū cōtingere de quo ēſpes. Neqꝫ eſt memoria pn̄tis qꝛ ſenſus eſt pn̄tiū ⁊ nonꝯgnoſcit ſenſus fn̄turum neqꝫ factum. id eſt preteritumſꝫ tātūmo pn̄s. Subdit aūt ꝙ memoria ſit p̄teritoruꝫet hoc probat ex cōi vſu loquendi qꝛ qn̄ aliqͥd pn̄tialiteradeſt. ſicut cū aliqͥs videt hoc albū tūc nullus dicit ſe memorari hoc albū. Sil̓r etiam nullus d̓t ſe memorari illd̓qd̓ ꝑ intellectum actu ꝯſiderat̉ cū actu ꝯſiderat ⁊ intelligit ſꝫ hoc ſcꝫ videre hoc albū noīant ſentire ꝯſiderare ātactu noīant ſolū ſcire Sꝫ cū aliqͥs hꝫ ſcīam habitualeꝫ etpotentiam ſenſitiuā ſine actibꝰ vel operibꝰ eorum tūc dicitur memorari preteritorum actuū ſicut ꝙ ꝯſiderauit intellectu triangulū habere tres angulos equales duobꝰrectis vel forte ſenſibiliter deſcriptōem figure vidit Naꝫex parte operatōis intellectualis memorat̉ aliqͥs qꝛ didicit ab alio. vel quia ſpeculatus eſt ꝑ ſeip̄m ſꝫ ex ꝑte ſenſibilis apprehenſionis momorat̉ aliqͥs qꝛ audiuit vel vidit. Semꝑ em̄ cū aliqͥs agit ẜm memorari dicit ⁊ prenūciat ſe vel prius audiuiſſe aut ſenſiſſe vel intellexiſſe.Tūc ibi. Eſt quidē igitur Concludit ex premiſſisquid ſit memoria Dicens ꝙ memoria neqꝫ eſt ſenſus qͥeſt ſolū p̄ſentiū neqꝫ opinio qͥ p̄t etiā eſſe futuroꝝ ſꝫ oportet ꝙ ad aliquid hoꝝ p̄tineat vel ꝑ moduꝫ ꝑabitus ſi ſitvis pͥmanens vel ꝑ̄ modū paſſionis ſi ſit aliqua imp̄ſſiotranſiens ſic. gͦ memoria ꝑtinet ad ſenſuꝫ vel opinionemcū interuenerit aliqd̓ tēpus inter priorem apprehenſionēſenſus vel ītellectualis opinionis et memoriā ſubſequēteꝫ. vt ſic memoria poſſit eſſe p̄terite app̄hēſionis. Quiaeius qd̓ nūc apprehendit̉ in ip̄o nūc nō eſt memoria. vt dictum eſt. ſed ſenſus quidē eſt pn̄tis ſpes vero futuri memoria vero eſt p̄teriti. Et ſic oportet ꝙ oīs memoria ſitcū aliquo tꝑe intermedio inter ip̄am et priorē apprehenſionē Ex hoc ꝯcludit ꝙ ſola aīalia q̄ pn̄t ſentire memorātur tempus et illa ꝑte memoranturqua et tp̄s ſentiūtet de hoc in ſequentibꝰ inquiretUtrū definitio memorie ſit bona inQV . qua d̓r ꝙ memoria nō ſit ſenſus neqꝫ opinio ſꝫ alicuius horū habitus aūt paſſio cū factū fuerit tp̄s Qd̓m ꝙ ſic. qꝛ memoria nō eſt p̄ſentiūneqꝫ futurorū ſꝫ tm̄ p̄teritorū. vt ptꝫ ex his q̄ dicta ſunt circa litteram. ⁊ illa etiā innuūtur ꝑ definitōem. gͦ eſt bona. Nōtn̄ eſt intelligendū ꝙ ſit tm̄ p̄teritorū ẜm eſſe ſꝫ eſt intelligendū ꝙ ſit p̄teritoꝝ quo ad naturam appreheſionis. itaꝙ dū memoramur apprehendimꝰ nos aliqͣ ſenſiſſe vel intellexiſſe ⁊ ſic oꝫ ꝙ interueniat aliqd̓ tp̄s medimū interpriorem apprehenſionem et ſequentem et illa recordatioprecedentis apprehenſionis ꝑ habituꝫ vel paſſionem id

eſt per ſpeciem vel intentionē eſt memoria. et ergo iſtadefinitio eſt cauſalis.¶ Qꝭ memoria capitur duplici¶ AIter. vno modo ꝓ potētia memoratiua. Alioº capit̉ ꝓ actu potētie memoratiue ⁊ ſic capitur in propoſito. Et iſto ſcd̓o modo capit̉ dupl̓r. vnoꝓ actu primo. ⁊ ſic ſpēs vel intentio reſeruata in potētiamemoratiua d̓r memoria. ⁊ iſto modo memoria p̄t dicihabitus vel paſſio differenter tn̄ iuxta expoſitionem ſcīThome. Alio modo capitur ꝓ actu ſcd̓o. ⁊ ſic eſt actꝰcognitiuus quo memoramur rem rep̄ſentatam ꝑ talemſpeciem. Et ſolū iſto vltimo modo videt̉ Areſto. h̓ loqͥde memoria Et ad memoriā hoc vltimo modo acceptārequiruntur tria repreſentatiua et ſimiliter tria repreſentata. Primū repreſentatiuū eſt rei prius cognite ⁊ illudvocatur ſpēs ſenſibilis. Scd̓m eſt actus cognoſcendi p̄teriti. Tertium eſt tp̄s in quo illam rem cognoſcimuset illud vocatur intentio vel phantaſma. Sed primū repreſentatū eſt res alias cognita. Scd̓m eſt actus cognoſcendi illius rei prius cognite. Tertiū eſt tp̄s in quo illares prius cognoſcebatur. Et iſta tria ſimul ſimpta complent obiectū memorie ſiue capiatur ꝓ actu ſiue ꝓ potētia illius actus. qꝛ actus cognoſcēdi preteritꝰ cū eius obiecto d̓r eſſe obiectum memorie.¶ Scientia eſt neceſſarioꝝ pͥmo poſteriorū ſꝫ futura ꝯtingentia nō ſunt ncc̄aria qꝛ poſſunt acquiri ⁊ nō acquiri. gͦ videt̉ ꝙ nō ſit aliqͣſcīa ſperatiua futuroꝝ Dd̓m ẜm doctorē ſanctū ꝙ defuturis ꝯtingentibꝰ ẜm ſe ꝯſideratis nō poteſt eē ſciētiaſed ẜm ꝙ in ſuis cauſis ꝯſiderant̉ poteſt de eis eē ſciētiaꝓut ſcꝫ alique ſcīe ꝯgnoſcūt eſſe quaſdā inclinatiōes adtales effectus. ſic em̄ et ſcīa naturalis eſt de generabilibꝰet corruptibilibꝰ Et hoc modo aſtrologi p̄n̄t per ſuā ſcientiam ꝓnūciare ſperando ſcꝫ quoſdā futuros euentusputa vbertatem vel ſterilitatem ꝓpter diſpoſitionem corporū celeſtium ad tales effectusAliqͥs pōt memorari nō ſolū hoīm qui morL. tui ſunt ſꝫ etiam qͥ nūc viuūt et ſil̓r ſui ipſiusaliqͥs d̓r reminiſci ẜm illud Uirgilij quem ſcūs Thomas in forma allegat Nec talia paſſus vlixes oblitꝰ veſui eſt thocus diſcrimine tanto ꝑ quod intelligi voluit ꝙmeminit ſui. gͦ videt̉ ꝙ memoria nō ſolum eſt preteritoꝝſꝫ etiā pn̄tium Qd̓m ẜm doctorē ſanctuꝫ ꝙ intentioph̓i eſt dicere ꝙ memoria ſit p̄teritorū quātū ad noſtraꝫapp̄henſionē ita ꝙ prius ſenſimus vel intelleximus aliqͣet nihil differt ſiue ille res ẜm ſe ꝯſiderate ſint in pn̄ti ſiue nō Scd̓o dd̓m ẜm aliqͦs ꝙ memoria eſt de preterito vt de obiecto ꝓpinquo ⁊ directo qꝛ obiectū ꝓpinquūet directū eſt actus cognoſcendi p̄teritꝰ et ip̄m tp̄s. ſednō ſꝑ de re preterita tanqͣꝫ de obiecto remoto ⁊ indirectoqꝛ res quā memoramur eſt qn̄qꝫ pn̄s ẜm eſſeF Memoria fit mediante ſpecie ſenſibili ⁊ ſimiliter mediante intentione vel phantaſmate in ꝑte ſenſitiua reſeruatis. ſꝫ illa ſunt preſentia et etiam pn̄trepreſentare res preſentes. ergo memoria eſt p̄ſentium.Dicendum ꝙ memoria quātum ad prīcipiū memorādi quod eſt ſpecies vel phantaſmata. et etiam quo adobiectum remotum eſſe poteſt preſentiū tn̄ ex ꝑte app̄hēſionis et tꝑis ſub quo fit app̄henſio ſoluꝫ eſt p̄teritoꝝ