et reminiſcentiaDe memoriaL

aīalia immobilia q̄ ſcꝫ terre adherent parum videntur aplantis differre. Ita etiam in progreſſu ab animalibusad hoīem quedam inueniūtur in quibꝰ apparet aliqua ſimilitudo rōnis cum em̄ prudentia ſit ꝓpria virtus hoīseſt em̄ prudentia rectarō agibiliū. vt d̓r in octauo ethicorum Inueniūtur q̄daꝫ aīalia prudentiā ꝑticipare nō exeo ꝙ habeant rōem ſꝫ ex eo ꝙ inſtinctu nature mouent̉ ꝑapprehenſioneꝫ ſenſitiue ꝑtis ad quedā oꝑa facienda acſi ex rōe oꝑarent̉. Pertinet ad prudentiā at vt prudensderigat̉ ꝑ eaꝫ in his que īminent ſibi agenda ex cōſideratione nō ſolū preſentiū ſed etiā preteritoꝝ Et ergo Tullius in ſua rhetorica ꝑtes prudentie ponit nō ſolū ꝓuidētiā ꝑ quā futura diſponūtur ſꝫ etiaꝫ intelligētiā per quāꝯſiderant̉ pn̄tia. ⁊ memoriā ꝑ quā apprehendunt̉ preterita. Et gͦ in alijs aīalibꝰ in quibꝰ inuenit̉ prudētieſil̓itudo ꝑticipata neceſſe eſt eſſe nō ſoluꝫ ſenſuꝫ p̄ſentiū ſꝫ etiāmemoriā preteritorū Et iō d̓t ph̓s in principio methaphiſice ꝙ in qͥbuſdā aīalibꝰ eſt memoria et ꝓpter hec prudentia ſunt Sꝫ ſicut prudētiā īꝑfectā hn̄t reſpectu hoīsita etiā et memoriā. qꝛ alia aīalia memorāt̉ tm̄. hoīes memorant̉ et reminiſcunt̉ Uūc dd̓m eſt ad q̄ſitū. ꝙ liberde memoria ⁊ reminiſcentia ꝯuenienter īmediate ſequit̉librū de ſenſu et ſenſato. qꝛ Areſto. gradatim poſt librūin quo determinauit de ſenſu qui eſt cōis oībꝰ aīalibꝰ determinat de memoria ⁊ reminiſcentia quorū alterū inuenit̉ in ſolis hoībꝰ alterū vero in his ⁊ in aīalibꝰ ꝑfectisF Perfectiora ſunt priora. ſed memoria et remi¶ Iniſcentia ſunt potentie ꝑfectiores qͣꝫ ſenſus exteriores. gͦ videtur ꝙ iſte liber in quo agit̉ de memoriaet reminiſcentia deberet precedere illū in quo agit̉ de ſenſibꝰ exterioribꝰ ⁊ eorū ſenſibilibꝰ. ſicut eſt liber de ſenſu etſenſato Dd̓m ꝙ inter iſtos duos libros non ſeruatur ordo ꝑfectōnis ſꝫ generatōis ẜm quem ſenſus exteriores precedunt interiores Etiam a cōioribꝰ et magisꝯfuſis eſt procedendū. vt dicit̉ primo phiſicoꝝ ſꝫ ſenſusexterior eſt ꝯmunior ſenſu memorie ſaltem ex ꝑte ſubiecti. vt patꝫ ex his que ſuperius allegata ſunt ex doctoreſancto. qꝛ multa ſunt aīalia que carent memoria ſꝫ nullūinuenitur aīal quod ſenſu caret.E memoria āt ⁊ rememorari dd̓m qͥdeſt et ꝓpter quā cām fit. ⁊ cui aīe ꝑtiumhec accidat paſſio Et de reminiſci nonem̄ idē ſunt memoratiui ⁊ reminiſcitiui. ſꝫ vt frequenter memorabiliores quidē qui tardi. Reminiſcibiliores āt qͥ veloces ⁊ bn̄ diſcētes.☞ Iſte liber de memoria et reminiſcentia diuiditur induas partes. primo em̄ ponitur prohemium in quo manifeſtat ſuum propoſitum. ſecūdo accedit ad tractanduꝫea de quibus intendit. ibi Primum quidem igitur. Circa primū dicit de duobus eſſe dicendum. Primo quideꝫde memoria et memorari qd̓ eſt actus eius Circa quodtria promittit ſe dicturum ſcꝫ quid ſit memoria. ⁊ memorari et que ſit cauſa eius et ad quam partem pertineat paſſio memorandi. Omnes enim operationes ſenſitiue partis ſunt quedam paſſiones ẜm ꝙ ſentire eſt qd̓dam pati Secundo proponit ſe dicturum de reminiſci vine videatur idem eſſe reminiſci et memorari. ſubiungitquoddā ſignum differentie eoruꝫ ex parte hominum in

IT I e60c0. 5quibus inuenitur vtrūqꝫ qͣuia non ijdem homines inueniuntur eſſe bene memoratiui ⁊ bene reminiſcitiui Sedſicut frequenter accidit illi ſunt melius memorantes quiſunt tardi ad inueniendū ⁊ diſcendū. illi vero melius reminiſcuntur qui ſunt velocis ingenij ad inueniēdum exſe et bene diſcendū ab alijs. G Mx¶Qꝭ doctor ſanctus huius difN ¶ A Aferentie nūc aſſignate cauſamſic aſſignat. quia diuerſe habitudines hominū ad operaanime proueniunt ex diuerſa corporis diſpoſitōe Quiavidemus in corporalibus ꝙ illa que difficulter et tarderecipiunt impreſſionem bene retinent eam ſicut in lapide.que vero de facili recipiunt non bene retinent ſicut aquaSed quia memorari nihil aliud eſt qͣꝫ bene conſeruareſemel accepta. inde eſt ꝙ illi qui ſunt tardi ad recipiendum bene retinēt recepta quod eſt bene memorari. Quiautem de facili recipiunt plerūqꝫ defacili amittunt. Sedreminiſci eſt quedam reinuentio prius acceptorum. Etideo illi qui ſunt velocis ingenij ad inueniendum et recipiendū diſciplinam etiā ſunt bene reminiſcitiui.Primum quidem igitur accipiendum eſtqualia ſunt memorabilia. multotiēs em̄ decipit hoc Neqꝫ em̄ futura contingit memorariſed eſt opinabile ⁊ ſperabile. erit aūt vtiqꝫ ⁊ ſcientia quedam ſperatiua quēadmodum quidaꝫdiuinatiuā dicunt. Neqꝫ pn̄tis eſt ſꝫ ſenſus hͦem̄ neqꝫ futurū neqꝫ factū cognoſcimus ſꝫ tm̄preſens Memoria aūt facta eſt preſens aut cūadeſt vt hoc album cum aliquis videt nullusvtiqꝫ dicet memorari neqꝫ quod conſideraturcum ſit conſiderans ⁊ intelligēs ſed hoc quidēſentire dicunt illud aūt ſcire ſolum. Cum veroſine actibus ſciētiam ⁊ ſenſuꝫ habeat ſic memoratur ea vt qui triāguli ꝙ duobus rectis equales hoc quidem qͥa didicit aut ſpeculatus fuitillud vero qm̄ audiuit aut vidit aūt aliquid tale Semper em̄ cū ẜm memorari agat ſic in anima dicit quod hoc prius audiuit aut ſenſit autintellexit. Eſt quidem igitur memoria neqꝫſenſus neqꝫ opinio ſed horum alicuius habitus aut paſſio cum factum fuerit tempus Ipſius autem nunc in ipſo nūc non eſt memoria ſicut dictum eſt Eſt em̄ preſentis quidem ſenſusfuturi vero ſpes. facti autē memoria eſt Undepoſt tempus memoria om̄is. Quare quecunqꝫ tempus ſentiūt et que hec ſola animalia memorantur et iſto quo ſentiunt¶ Hic conſequenter exequitur propoſitum et diuiditur in duas partes principales. In prima determinatde memorari. In ſecūda de reminiſcentia ibi. De reminiſci aūt. Circa primū tria facit. prima oſtendit quid ſitmemorari. Scd̓o cuius ꝑtis aīe ſit. ibi Qm̄ autē de phātaſia. Tertio ꝓpter quā cām fiat ibi. dubitabit āt vtiqꝫ