De ſenſuet ſenſatō
qua pars eius videatur. Eſt ergo ſecūda ratio talis. ſi eſſet aliqua magnitudo vel temporis vel etiam rei corporalis inſenſibilis propter paruitatem ſequeretur ꝙ nullūtempus eſſet primo ſenſibile ⁊ nulla eſſet magnitudo corporea que eſſet primo ſenſibilis. Sequela probatur. quianullum eſt tempus in qua per ſe ſentitur aliquid in cuiꝰaliqua parte nō ꝯtingit idem ſentire. nec eſt ſenſibilis resaliqua corporalis cuius aliqua pars ſit om̄ino īſenſibilispropter paruitatem. ſicut (exempli gratia) ſit quedā magnitudo vel temporis vel rei corporalis. ſcꝫ. a. g. b. ⁊ ſit ꝑseius que eſt. g. b. inſenſibilis propter paruitatem. tunc dehac parte inſenſibili propter paruitatem nō poterit dici ꝙſentiatur in huiuſmodi aliquo ſi ſit tempus inſenſibile vl̓ꝙ ſentiatur aliquod iſtius ſi ſit inſenſibile corpus. eo modo quo dicitur de tota terra ꝙ videtur ab aliquo. quiaaliqua pars terre videtur. ⁊ ſicut dicitur de aliquo qui ambulat in anno. quia ambulat in quadam parte anni. quiaergo in. g. b. nihil ſentitur. relinquitur ꝙ dicatur ſentiri totum. a. g. b. ſiue ſit tempus ſiue ſit corpus. quia in reſiduaeius parte ſentitur. ſcꝫ. a. g. Et eadem ratio eſt in magnitudine. a. g. b. que ponebatur ſentiri. quia aliqua pars eiꝰerit inſenſibilis propter paruitatem. Et ita ſemper dicetur ſentiri quodcūqꝫ ſenſibile. quia in aliquo eiꝰ ſentiturſi ſit tempus. vel quia aliquid eius ſentitur ſi ſit corpusnihil autem totum erit ſenſibile ſicut nec. a. g. b. ſed hoc videtur inconueniens. ergo nullum erit tempus vel corpꝰinſenſibile propter paruitatem.Si aliquod totum moueat aliquid mobile inF L. aliquo tꝑe nō oꝫ ꝙ pars eius moueat ꝑtē illiusmobilis ī quocūqꝫ tempore. vt probatur ſexto phyſicoꝝet tamen dicitur eſſe primum mouens qd̓ totum mouetlicet forte nulla pars eius moueat. ergo videtur ſimiliterpoſſe dici ꝙ aliqd̓ ſit primo ſenſibile. licꝫ aliqua pars eiusſit inſenſibilis propter paruitatem. Tenet conſequentia.a ſimili. quia aliquid ſentitur per hoc ꝙ habꝫ virtutem immūtandi ſenſum. ¶ Dicendum ꝙ ad hoc reſpondetdoctor ſanctus ꝙ differt loqui de parte in toto exiſtente. ⁊de parte ſeparata a toto. pars em̄ alicuius mouentis primo ſi ſit ſeparata moueri non poterit ſi in toto exiſtens nōꝯcurreret ad virtutē mouēdi ſed omnino eſſet expers virtutis motiue. ſequeretur ꝙ totum nō eſſet pͥmo mouens.ſed ratione partis ad quam pertinet virtus motiua. Similiter etiam nihil prohibet aliquam parteꝫ ſeparatim acceptam latere ſenſum propter paruitatem. vt ſupra habitum eſt. que tamen prout in toto exiſtit cadit ſub ſenſu inqͣꝫtum ſenſus fertur ꝑ totum nō excluſa aliqua ꝑte.¶ Omnia quidem igitur ſenſibilia ſunt ſednon videntur quecūqꝫ ſunt. Solum autē magnitudo videtur ⁊ qd̓ quatuor cubitorū alonge. ſed nō videtur quācūqꝫ: ſed aliquando indiuiſibile videtur nō indiuiſibile: dicta auteꝫ cauſa in anterioribus de hͦ. Ꝙ quidē igitur nulluꝫeſt tempus inſenſibile manifeſtū ex his¶ Hic ꝯſequenter quid ſit veꝝ circa predicta Dicēsꝙ omnia ſiue magna ſiue parua ſunt ſenſibilia. ſed non videntur quecūqꝫ ſunt. id eſt nō videntur om̄i modo ẜm ꝙſunt. ſicut patꝫ de ſole. cuius magnitudo eſt longe maiorterra. ⁊ tamen ꝓpter hoc ꝙ alonge eſt a terra videtur qua
tuor cubitorum vel minus. Similiter etiam licet om̄inoſint ſenſibilia ẜm ſui naturam. non tamen videt ſenſus inactu quātuncunqꝫ ſint. ſed aliquando indiuiſibile videt ⁊aliquādo nō videt indiuiſibile. Qd̓ poteſt dupliciter intelligi ẜm doctorem ſanctū. Uno modo ẜm ꝙ indiuiſibile dicitur aliquod corpus naturale minimū quod non poteſt diuidi vlterius quin corrumpatur. ſed tunc reſoluiturin continens. ⁊ tūc ſenſus eſt ꝙ corpus indiuiſibile quidēin ſeipſo eſt ſenſibile. Alio modo ẜm ꝙ hmōi indiuiſibilenō eſt actu diuiſuꝫ ſicut pars ꝯtinui. ⁊ tale īdiuiſibile nōvidet ſenſus actu. Et qͣꝫtum ad vtrāqꝫ expoſitioneꝫ ſubditur ꝙ cauſa huius dicta eſt. ſcꝫ in determinatione pͥmequeſtionis. Dicit tamen ſanctus Thomas ꝙ ſecūda expoſitio ſit melior. quia per hanc ſoluitur obiectio predictaqꝛ ſcꝫ quelibet pars ꝯtinue magnitudinis ſentitur quidēin toto prout eſt in potentia in ipſa. licet nō ſentiatur in actu quaſi ſeparata. Ultimo concludit manifeſtū eſſe ex p̄dictis ꝙ nullum tempus eſt inſenſibile¶ De prius autem dicta obiectione conſiderandū vtrū ꝯtingat ſimul plura ſentire. aut nōꝯtingit Simul autem dico in vno indiuiſibilitꝑe aut inuiceꝫ Primū quidem igitur vtrumſic contingit ſimul quideꝫ ab altero aut animeſentire aut nō in diuiſibili vt omnium exiſtente continuo.¶ Poſtqͣꝫ ph̓us excluſit falſam ſolutōnem. Hic conſequenter inquirit veram. Et circa hoc tria facit. quia pͥmo inquirit veritatem predicte queſtionis. Secūdo probat quoddam qd̓ in precedentibꝰ ſuppoſuerat. ibi (Quoniam autem ſenſibile omne) Tercio epilogat que in hoclibro dicta ſunt. ibi. De ſenſitiuis quidem igit̉) Circapͥmum duo facit. quia pͥmo proponit quod intendit. Secūdo exequitur ꝓpoſitum ibi. ¶Primum quidem igiturDicit ergo pͥmo ꝙ ex quo excluſum eſt qd̓ quidam dixerunt. ſcꝫ plura ſentiri ſimul non quaſi in indiuiſibili tēporeẜm rei veritatē. ſed quaſi in tempore īperceptibili propterparuitatem. Oportꝫ conſiderare de obiectōne pͥus motavtrum ſcꝫ ꝯtingat vel nō ꝯtingat plura ſentire ſimul. itaſcꝫ ꝙ intelligatur ſimul hoc. id eſt in indiuiſibili temporis¶ Tūc ibi. ¶ Primū quidem igitur) Suppoſito ꝙ illomodo ſimul ſentiant̉ diuerſa ſenſibilia. qꝛ hoc manifeſteexperimur. Inquirit ph̓s quomodo hoc ſit poſſibile Etcirca hoc tria facit. quia pͥmo ꝓponit quēdam moduꝫ falſum Secūdo improbat ipſum. ibi (Uel quoniā pͥmumTercio ꝓponit modū verum ibi (Igit̉ ẜᵐ ꝙ indiuiſibileDicit ergo pͥmo ꝙ pͥmo ꝯſiderandū eſt vtrū ꝯtingat ſimul ſentire diuerſa ſenſibilia per aliam parte aīe quaſi ſenſitiuū aīe nō ſit indiuiſibile ita ꝙ nō poſſet diuidi ſit tn̄ ſicindiuiſibile. id eſt nō diuiſum in actu. ac ſi eſſet quoddamtotū ꝯtinuū. Si em̄ intelligamus parteꝫ anime ſenſitiuāeſſe ſicut quoddā ꝯtinuū. ſoluerent̉ p̄miſſe rōnes. qꝛ nihilꝓhibet diuerſa ⁊ ꝯtraria eſſe in vi ſenſitiua aīe ẜm diuerſas partes eius. ſicut inuenimus vnū corpus eſſe albū invna parte. ⁊ nigrum in alia.Uel qm̄ pͥmuꝫ qͥdem ea que ẜm vnum ſenſum velut dico viſum ſi eſt alio ſentiēs alium ⁊alium colorem. plureſqꝫ vtiqꝫ partes habebitſpecie eaſdem. etem̄ qd̓ ſentit in eodem genere