Areſtotelis

Folio xjx

viſum. qꝛ om̄e corpus ſucceſſiue mouet̉ ¶ Dd̓m ꝙ hocdictū Empedoclis nō eſt tenendū ꝓ autoritate. qꝛ Areſtoteles iſtam opinionem manifeſte improbat in ſecundode anima. vt patꝫ ibidem.Illuminatio eſt qͥdā motus localis. ſed in om¶ . ni motu tali pͥus ꝑuenitur ad mediū qͣꝫ ad terminū. vt d̓r quinto phyſicoꝝ. gͦ videtur ꝙ in om̄i illuminatione aeris a ſole lumen pͥus ꝑtingat ad mediū anteqͣꝫ feratur ad viſum. ¶ Qd̓m ꝙ illuminatio nō eſt motꝰ localis. ſed eſt terminus eius. qꝛ ꝑ motum localē corpus luminoſum approximatur medio. quo approximato lumenmultiplicat̉ in inſtanti ꝑ tale medium. qꝛ talis multiplicatio eſt alteratio medij in quo nihil eſt qd̓ ꝯtrariet̉ vel repugnet forme acquirēde ꝑ talem alteratōem. Et mediū eſtvltimate diſpoſitū ad ſuſceptōem illius formeF Sic̄ ſoni ⁊ odores diffundūt̉ ꝑ mediū extraneūL. ita ſil̓iter viſibile ⁊ lumen. ſed odor ⁊ ſonus prius ꝑueniūt ad pͥmā partem medij qͣꝫ ad ſecūdā. gͦ etiā viſibile vel lumenerit tale. ¶ Qd̓m ꝙ nō eſt omiquaqꝫſimile. qꝛ odor ⁊ ſonus ꝑ plures motus deferūtur ꝑ medium ⁊ veniūt ad ſenſum. ſicut in ſimili patꝫ de motu ꝓiectionis. in quo pͥma pars medij mouet ſecūdam ⁊ ſecundaterciam. ſed viſibile per vnum ſolum motum ⁊ non ꝑ plures ſibi inuicē ſuccedentes venit ad mediū ⁊ ad viſuꝫ. qꝛtotū mediū eſt in vltima diſpōne ad ſuſceptōem luminiset ideo totū ſubito ſuſcipit lumen¶ Eſt aūt ⁊ q̄daꝫ alia obiectio talis circa ſenſus: Utrū ꝯtingit duo ſimul ſentire in eodē etindiuiſibili tꝑe vel nō. Sed aūt ſemꝑ maiormotus minorē depellat. ꝓpter qd̓ ⁊ delata ſuboculis nō ſentiūt ſi fuerint vehemēter in aliqͥdintendentes vel timentes vel audientes multūſonū: hoc itaqꝫ ſupponat̉ ⁊ ꝙ vnūqd̓qꝫ eſt magis ſentire ſimplex exiſtens qͣꝫ ꝯmixtū. velud vinum intēperatum ⁊ mel ⁊ colorē. ⁊ notam ſolāquā in dyapaſon. qꝛ obſcurant ſeinuicem Hocaūt faciūt ex qͥbꝰ vnū aliqͥd fit. Si itaqꝫ maiorminorē motū depellit. neceſſe ſi ſimul ſint ⁊ ip̄mminus ſenſibilē eſſe qͣꝫ ſi ſolus eſſꝫ. aufertur em̄aliqͥd minoris ꝯmixtione ſi qͥdem om̄ia ſimplicia magis ſenſibilia ſunt. ſi igit̉ equales fuerintalteri exiſtentes neuter erit ſenſibilis. obſcurataūt alter alterum. ſimplicem aūt nō eſt ſentire:Quare aūt nullꝰ erit ſenſus vel alter ex vtriſqꝫꝘqͥdem ⁊ videre fieri ex cōmixtis in quocūqꝫꝯmiſceant̉. Qm̄ gͦ ex qͥbuſdā qͥdē fit aliqͥd exbuſdam vero nō fit. calia aūt que ſub alio ſenſuꝯmiſcētur em̄ quoꝝ vltima ꝯtraria. nō eſt autēex albo ⁊ acuto vnū fieri niſi ẜm accn̄s. ſed nōſicut ex acuto ⁊ graui ſimphonia ergo nec ſentire ꝯtingit ipſa ſimul. equales em̄ exiſtētes ipſorū motus exterminabūt inuicē. qm̄ vnꝰ nō fitex illis: ſi ꝟo ineqͣles melior facit ſenſum

¶ Tercia queſtio¶ Solutis duabꝰ queſtionibꝰ. hic ph̓us ꝓſequitur terciam. que eſt ex parte ipſius ſenſus. Et circa hoc tria facitqꝛ pͥmo mouet queſtionem. Secūdo obijcit ad partē falſam. ibi. ¶Sꝫ aūt ſemꝑ) Tercio determinat veritatē. ibi.¶ De pͥus aūt dicta) Dicit ergo primo ꝙ circa ipſos ſenſus eſt quedam alia obiectio talis videlꝫ Utruꝫ ꝯtingatꝙ ſimul ⁊ in eodem indiuiſibili tempore duo ſenſus ſentiant. puta vtrum ſimul dum viſus videt colorem. auditꝰaudiat vocem ¶ Tūc ibi (Sꝫ aūt ſemꝑ) Obijcit adpartem falſam. ſcꝫ ad oſtendendum ꝙ duo ſenſus nō poſſunt ſimul ſentire per tres rōnes. Quaruꝫ pͥma accipiturex immutationibꝰ ſenſibilium. Secūda ex parte ip̄ius ſenſus. ibi (Adhuc ſi magis) Tercio ex ꝯtrarietate ſenſibilium. ibi (Amplius ſi cōtrariorum) Circa pͥmam rōneꝫp̄mittit duas ſuppōnes. quarum pͥma eſt. ꝙ maior motꝰdepellit minorē. ⁊ ꝓpt̓ hͦ d̓t ꝙ ea q̄ de ꝓpe mouēt̉ ſub oculismultotiens latent viſum que homines non ſentiunt propter aliquem fortiorem motum vel interiorem ſiue rationis. ſicut quādo homines vehementer intendūt ad aliquid. ſiue virtutis appetitiue ſicut cum homines vehemeter timent. Uel etiam exteriorem alicuius ſenſibilis. ſicutcum homines audiūt magnū ſonum. Et hoc d̓t proptereuidentiam eſſe ſupponendum. Secūda ſuppoſitio eſt. ꝙvnūquodqꝫ magis ſentitur ſi ſit ſimplex qͣꝫ ſi ſit alteri permixtum. ſicut vinū purum fortius ſentitur qͣꝫ ſi ſit temperatum aqua. ⁊ idemeſt de melle qͣꝫtum ad guſtuꝫ. ⁊ de colore qͣꝫtum ad viſum. ⁊ qͣꝫtum ad auditum de vna notaque magis auditur ſi ſit ſola qͣꝫ ſi audiatur in ꝯſonantiaad aliam notā. puta ad dyapaſon vel in quacūqꝫ alia conſonantia Et hoc ideo eſt. quia ea que miſcentur obſcurātſe inuicem. Et hec ſecūda ſuppoſitio nō habet locum niſiin his ex quibꝰ poteſt fieri vnum. ¶ Tūc ibi. ¶ Si itaqꝫmaior) Ex his duabꝰ ſuppoſitionibꝰ procedit ad pͥmamrōnem. ⁊ ſic arguit ꝙ ſi plura ſenſibilia poſſunt ſimul ſentiri. vel ergo motus illorum eſſent equales vel inequalesSi inequales tūc per pͥmam ſuppoſitionem immutatiomaior faceret ſenſum ⁊ impediret minorem. Et etiam ſiambo illi motus ſint ſimul tunc maior motus minus ſentiretur qͣꝫ ſi eſſet ſolus. quia aliquid eius auferetur ꝑ minoris ꝯmixtionem. vt dicit ſecūda ſuppoſitio. Et dixit fignanter. ſi ſint ſimul. quia quando maior motus eſt tamfortis ꝙ nō permittit alium motum fieri. tūc in nullo diminuitur ex motu minori. quia nō eſt. Si vero ſint equales diuerſi exiſtentes neuter erit ſenſibilis. quia totaliter alter obſcuraret alterū. niſi forte ex illis duobꝰ motibꝰ ꝑ commixtionem fiat vnus motus. ſed non poteſt aliqͥs eorumſimplex ſentiri. Et ſic oportꝫ ꝙ vel nullus ſenſus fiat illorum motuū equalium. vel ꝙ ſit quidam alter ſenſus compoſitus ex vtriſqꝫ inqͣꝫtum ſcꝫ id qd̓ ſentitur eſt cōpoſituꝫex vtroqꝫ. Et hoc maxime apparet in omnibꝰ que ꝯmiſcetur. quia mixtum non eſt aliquid eorum que ꝯmiſcenturſed quoddā alterum ꝯpoſituꝫ ex his. Eſt ergo ſenſus rationis. ꝙ ſi duo motus fuerint inequales tūc maior obſcurat minorem. Si aūt equales. vel nihil ſentitur. vel aliqͥdꝯmixtum ex his. ¶ Tunc ibi. (Qm̄ ergo) Ulteriusoſtendit ꝓpoſitum Dicens ꝙ quedā ſunt ex quibꝰ poteſtaliquid vnū fieri. alia vero ſunt ex quibus nō poteſt fierivnū. ⁊ hmōi ſunt illa que ſentiūtur diuerſis ſenſibꝰ. ſicut eolor ⁊ odor. illa em̄ ſolum cōmiſceri poſſunt quibꝰ extremaſunt ꝯtraria. quia ꝯmixtio fit per quandam alteratōneꝫ

D i.