Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XVIIIv
Einzelbild herunterladen
 

Gylenſūet iemtato

corpus odoriferū poteſt ſimul īmutare totū mediuꝫſꝫ immutat ꝑtem vnā īmutat aliam et ſic ſucceſſiueuenit immutatio vſqꝫ ad olfactū per plures motus Eteſſet ſil̓e in guſtu ſicut in odoratū ſi nos viueremus ī humido aqueo qd̓ ſolū eſt ſuſceptiuum ſaporis ſicut viuimus in aere qui eſt ſuſceptiuꝰ odoris. iteꝝ ſi ſapor poſſet ſentire per alteratōem medij a remotis anteqͣꝫ tangeremus corpus ſaporoſum ſicut ꝯtingit circa odoratumHoc qd̓ hic dicitur videtur eſſe cōtrariū eiV L. qd̓ ph̓s ꝓbat in ſexto phiſicoꝝ qd̓ mouet̉eſſe diuiſibile. Patet qꝛ ibidem ꝓbat̉ omē qd̓ mouet̉diuiſibile pars eiꝰ eſt ī termīo a quo et pars in termino ad quē. Sic ergo videt̉ aliquid alterat̉ de abo in nigrū vna pars eius ſit alba et altera nigra. ſicnon poteſt eſſe ſimul totū alteretur ſed pars poſt ꝑteꝫDicunt quidā vt allegat ſanctus Thomas intentio ph̓i ibidem ſit oſtēdere vna pars mobilis ſit intermīo a quo alia ꝑs in termino ad quē ſꝫ mobile ſitin vna ꝑte termini a quo et in vna ꝑte termini ad quemet ſic in alteratōne oportet vna pars mobilis pͥusalteret̉ qͣꝫ alia. ſꝫ totum mobile qd̓ alteratur puta de albo in nigrū habeat ꝑteꝫ albedinis et ꝑtē nigredinis. hocautem conuenit intentioni Areſto. qꝛ hoc probaretur directe om̄e mobile eſſet diuiſibile ſꝫ terminimotus ſint aliqualiter diuiſibiles. Hec etiam competitverbis quibꝰ vtitur. ſicut patꝫ diligenter lrām eius intuenti in qua manifeſte hoc refert ad ꝑtes mobilis Eſtigitur aliter dd̓m ẜm doctorem ſcm̄. demonſtratio illaintelligitur de motu locali qui eſt vere et ẜm ſe cōtinuusqꝛ ph̓s ſexto ph̓icoruꝫ agit de motu ſub rōe ꝯtinui Smotus augmēti et alterationis non ſunt ſimpliciter continui. vt dictum eſt in octauo ph̓icoꝝ. et ergo in alteratione non verificatur illud dictum oīno. ſed ſolum ẜm accipit quādam cōtinuitatem ex mobili cuius vna ꝑs alterat aliam. mobile vero qd̓ totū ſimul attingitur a virtute primi alterantꝭ hꝫ ſe ſicut qd̓dam immobile qͣꝫtumad id qd̓ ſimul alteratur.Rationabiliter aūt quorū eſt intermediumſenſitiui non ſimul om̄e patitur niſi in lumine.propter predicta dicimus propter hoc aūt dicimus videre lumē aūt facit videreHic ꝯcludit ex premiſſis principale intentū Dicens ratiōabiliter in ſenſibꝰ quibꝰ eſt aliqd̓ mediū inter ſenſibile et organū ſentiendi ſimul patit̉ mouetur totūmediū ſꝫ ſucceſſiue excepto lumine et hoc propter predicta. Primo qꝛ illuminatio fit per motum localeꝫ. vtſonatio ſicut Empedocles poſuit. ſed per motum alteratōnis. Secundo quia ſunt ibi multi motus ſicutdictum eſt de odore ſed vnus tm̄ Quibꝰ addendum eſttertium. qꝛ lumennon habꝫ contrarium ſed tenebra opponit̉ ei. ſicut ſimplex priuatio. et ideo illumīatio fit ſubito. et idē oportet dicere de videre. qͣꝛ lumē facit videremedium īmutat̉ ꝓportionabiliter a viſibilibus proportionabiliter lumini.Utrū viſibile lumē qd̓ facit videQuV. re. prius perueniat ad mediū qͣꝫ adſenſum vel ad quēcunqꝫ tm̄ Pro reſpōſione Notandum ẜm doctorē ſanctū. non ē ſimile de ſono odoreex vna ꝑte de lumine ex alia ꝑte propter duas differen

tias in textu poſitas. Quarū prima eſt. qꝛ ſonus peruenit ad auditum multos motus ꝑtium medij ſibi inuicēſuccedentes. ſimile eſt de odore niſi vna īmutatō fitper motum localem et alia per alterationem. ſed de lumine eſt alia ratio. quia lumen īmutat in inſtanti. Cuiusdrn̄e rōem idem doctor ſanctus ſic aſſignat. qꝛ illud qͦdrecipitur in aliquo ſicut in proprio et naturali ſubiectopoteſt in eo ꝑmanere et eſſe principium actionis qd̓ aūtrecipitur in aliquo ſolum ſicut aduenticia qualitas nonpoteſt permanere nec eſſe principum actionis Sꝫ vtruꝫtalis forma accipiatur ſicut in proprio et naturali ſubiecto vel non cognoſcit̉ ex forma ſubſtantialia qua cauſat̉et ad quā diſponit. quia ſi forma ſubſtantialis poſſit recipi in eodem ſubiecto ex diſpoſitōne illius forme accidentalis ab ipſo cauſat̉ Tunc talis forma accn̄talis eſt ibiſicut in proprio ſubiecto remanet etiaꝫ in tali ſubiectoagente remoto. Sicut calor remanet in aqua remoto igne eodē remanet odor in aere et aqua ſonꝰ in aereẜm ſuum eſſe ꝓprium et naturale. poſſunt eſſe principium actionis in aliud. ita vna pars iſtius ſubiecti īmutata per iſtā poteſt aliā immutare Si vero forma ſubſtātialis non poſſit recipi ad idem ſubiectum ex diſpoſitione talis forme accidētalis tūc iſta forma accidentalis ſolum recipitur vt qualitas aduenticia. et iſto modolumērecipit̉ ad diaphanū. et ergo non remanet ibi abſente corpore illuminante. nec poteſt eſſe pͥncipiuꝫ actionis in aliud. et ergo vna pars aeris illuminatur ab alia ſed totus aer illuminatur a primo illumiante qͣꝫtum poteſt ſeextendere virtus illuminantis. Secūda drn̄a eſt. qꝛ immutatio ſoni conſequitur motum localem/ eſt ſucceſſiuus rōne magnitudinis ꝑtranſibilis Sed īmutatio odoris eſt ſucceſſiua ꝓpter diſtantiam terminorum et corpus odoriferū non poteſt ſimul īmutare totum mediumſed īmutat vnā ꝑtem que iterū immutat aliam. ſic conſequenter vſqꝫ ad olfactum. Et ſimile eſt in omnibꝰ alterationibus ſucceſſiuis in quibꝰ attēditur ſucceſſio ẜmdiſtantiam vnius ꝯtrarij ab alio per determinata mediain qua quidem diſtantia tota magnitudo corꝑis in quāpoteſt īmediate virtus primi alterantis poſſet ipſumattingere ẜm totum ſed ꝑtem eius ſeqͥtur pͥma parsprimo alterata alterabit ꝯſequenter aliam Et ideo dicit̉in lrā ſi fuerit multuꝫ corpus qd̓ tale fit vel ꝯgelat̉ tūcneceſſe eſt habitum patiatur ab habito. id ē vna ꝑsalteret̉ ab īmediate precedenti. ſed prima pars tranſmutatur ab ipſo primo alterante ſimul ſubito. quia noneſt ibi ſucceſſio ex ꝑte magnitudinis ſed ſolum ex ꝑtetrariarum qualitatum. Sequitur correlarie ſi ſintaliqua extrema inter que non ſit accipere medium oportet de vno extremo in aliud fiat tranſitus abſqꝫ medio. ſicut patet de cōtradictione priuatiōe ſuppoſita aptitudine ſubiecti. Cum priuatio nihil aliud ſit qͣꝫ negatōin ſubiecto. Et ergo om̄es mutationes quarū terminiſunt eſſe et non eſſe. vel priuatio et forma ſunt inſtantanee non poſſunt eſſe ſucceſſiue Uūc dd̓m eſt ad qͣſitum negatiue. organum viſus et medium ſimul īmutantur a viſibili ſiue a lumine. Patet ex dictis per excluſionem duarum cauſarum ſucceſſionis in immutatōneluminis non habent locum quibus ſuperadditur tertiaquia lumini nihil eſt contrarium. ſed tenebre ſibi opponuntur priuatiue. illuminatio fit in inſtanti.Scd̓m Empedoclem lumen eſt qd̓dam cor L. pus. videt̉ prius veniat ad mediūqͣꝫ ad