Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XVIIIr
Einzelbild herunterladen
 

Folio xviij

ſonum peruenit ad medium. et hoc eſt manifeſtum pertranſfigurationem litterarū qn̄ alicuius loquutio auditur ex longinquo. quia tunc ſonus vocis litterate defertur per medium ſucceſſiue et propter hoc multis loquēribus non poteſt diſcerni quid aliquis eorum dicat propter hoc motus ſeinuicem impediunt. Et ergo videtur ſimiliter ſe habere de colore et lumine. quia color etſumen non videntur qūocunqꝫ ſint diſpoſita ẜm ſitum.ſed requirit̉ determinata diſtantia. et ergo non eſt ſimilede relatione viſibilis et viſus ſicut de relatione qualitatꝭquia ad hoc aliqua ſint equalia non requiritur aliquisdeterminatus ſitus quia ſiue ſint prope ſiue longe ſemꝑmanent eodem modo adinuicemUel circa ſonū quidem odorem hoc accidere rationabile. quēadmodum em̄ aer et aquecontinua quidem partibiles aut amborum motus propter qd̓ et eſt quidē vt idem audiret primus et extremus odoret eſt autem qūo videtur autē quibuſdam eſſe obiectio et de his.Impoſſibile em̄ dicunt quidā alium per aliumidem audire et videre et odorare Non em̄ poſſibile eſt eſſe multos et ſeorſum exiſtentes audire et odorare intercipiēs em̄ ip̄m. ip̄ius eſſe velmouens primū puta cōthanū vel thus vel ignēeundem ad vnū numero ſentiunt om̄es. id aūtquod iam ꝓpriū alterū numero ſpē autē idem.quare ſimul multi vidēt et odorant et audiunt.Sūt aūt neqꝫ corpora hec ſed paſſio et motꝰquidē non em̄ vtiqꝫ: hoc accideret nec ſine corpore de lumine aūt eſt alia ratio in eſſe em̄ aliquid lumē eſt ſed motus aliquid.Hic conſequenter ponit veram ſolutōem Oſtendēsdrām viſus ad alios ſenſus qui ſunt media exterioraſcꝫ auditum et olfactum et diuiditur in duas ꝑtes. quiapͥmo aſſignat drām viſus ad auditū et odoratū Secūdocōcludit propoſitū ibi. Rationabiliter aūt Prima parsſubdiuiditur in duas ẜm duas ponit dras Secundatangitur ibi Oīno aūt. dicit ergo pͥmo rōnabile ē hocaccidere circa ſonūet odorē. ſcꝫ ſucceſſiue ꝑueniant adſenſus cuius rationeꝫ aſſignat ex hoc aer et aquaqueſunt media qͥbus hmōi deferunt̉ ad ſenſus ſunt ẜm ſubſtantiam ꝯtinua In eis tn̄ poſſunt fieri motus abinuicēdiuiſi qd̓ contingit propter facilem diuiſionē aeris et aqͣſicut patet in motu ꝓiectionis hoc etiā apparet in ſonoqui cauſat̉ ex quadā aeris ꝑcuſſione tn̄ ita totꝰ aerqui eſt medius vno motu moueret̉ a ꝑcutiēte ſꝫ ſtꝭ multi motus ſuccedentes ex eo vna pars primo mota mouet aliam Et inde eſt quodāmodo idem eſt qui auditprimus qui eſt ꝓpinquus ꝑcuſſioni et extremus qui eſtremotus quodā aūt modo idem. Apud quoſdā tamen videtur de hoc eſſe dubitatio. qꝛ quidā dicūt cuꝫdiuerſi ſentiunt diuerſa organa impoſſibile eſt idemſentiant Qd̓ veruꝫ eſt ſi referat̉ ad id qd̓ ꝓxime mouetſenſum qꝛ diuerſoruꝫ ſenſus īmutat̉ īmediate a diuerſisꝑtibus medij ſibi ꝓpinquis. et ita intercipit̉ et diſtinguitur id qd̓ vnus ſentit ab eo qd̓ ſentit aliud. Si vero ac-

cipiatur id qd̓ primo mouet mediū ſic eſt vnū et ideꝫ qd̓omēs ſentiunt ſic em̄ vnius percuſſionē audiūt oēs ſiuepropinqui ſiue remoti ſimiliter vnum corpus odoriferū.puta cōthanū vel thus in igne ardens omēs odorant ſꝫid qd̓ iam ꝓpe peruenit ad vnumquēqꝫ eſt alterum numero ſed idem ſpecie quia ſub eadem forma actiui omnes huiuſmodi īmutationes cauſantur. et ergo multi vident et odorant et audiunt idem ſenſibile per diuerſasīmutatōnes ad eos peruenientes. Et illa que ſic perueniunt ad ſingulorum ſenſus non ſunt corpora defluentiaa corpore ſenſibili vt quidam poſuerūt ſꝫ ſingulorū iſtorum eſt motus et paſſio medij īmutati per actionem ſenſibilis. quia ſi eſſent diuerſa corpora defluentia hoc nonaccideret ſcꝫ idem omnes ſentirent ſed vnum ſentiretſolum corpus ad ipſum perueniens. Et qͣꝫuis non ſintcorpora tamen ſunt ſine corpore intermedio quaſi paſſo et moto a ſenſibili quaſi proprio mouente agēte. Sꝫde lumine eſt alia ratio. quia lumen peruenit ad viſuꝫ multos motus ſibi ſuccedētes in diuerſis ꝑtibus medij ſed per vnum aliquid eſſe. id eſt per hoc totum medium ſicut vnum mobile mouetur vno motu a corporeilluminante. ſed non eſt ibi motus qui ſuccedit motui ſicut dictum eſt de odore et ſonoOmnino aūt nec ſimiliter in alteratōe ſe habet et latione lata namqꝫ rationabiliter in medio prius attingūt. Uidetur aūt ſonus lati eſſecuiuſdam motus quecūqꝫ vero alterant̉ adhūc ſimiliter Cōtingit em̄ ſimul totū alterari et dimidiū prius velut aquam ſimul omnemcoagulari. Attamē ſi fuerit multū quod calefitaut coagulatur habitum ab habitu patitur primum autem ab ipſo faciente tranſmutari neceſſe et ſimul alterari ſed ſubito. Eſſet autem ēvtiqꝫ guſtare quēadmodū et odor ſi in humidoeſſemus et remotius aūt tangere ſentiremus.Hic ponit ſecūdam differentiam Dicens. ſi vniuerſaliter loquamur de alteratione et latione. id eſt loci mutatione. tūc non habet ſe ſimiliter in vtraqꝫ quia loci mutationes rationabiliter prius pertingunt ad mediū magnitudinis et ſic ratio ſuperinducta locū habet in loci mutatione. ſonus aūt conſequitur quēdam motum localemquia ex percuſſione cauſante ſonū commouetur aer vſqꝫad auditum. et ergo rationabile eſt ſonus prius perueniat ad medium qͣꝫ ad auditum. Sed in his que alterantur habet ſe ſimiliter quia termini alterationisſunt extrema magnitudinis et ideo non oportet tempus alterationis (per ſe loquēdo) cōmenſuretur alicuimagnitudini. quia contingit aliquando totum corpusſimul alteratur et non prius dimidiū eius ſicut videmꝰ tota aqua ſimul congelatur. Eſt tamen verum inalteratione tempus cōmenſuratur diſtantie terminoruꝫet ideo maius tēpus requiritur ceteris paribus ad hocqd̓ de frigido fiat calidum qͣꝫ ad hoc qd̓ de tepido fiat calidum. Et ideo ſi ſint aliqua extrema inter que non ſitaccipere medium tunc oportet de vno extremo in aliud fiat tranſitus abſqꝫ medio Et hec eſt cauſa quareodor prius peruenit ad medium qͣꝫ ad ſenſum quāuis hoc fiat per alterationem ſine motu locali. Quia