Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XVIIv
Einzelbild herunterladen
 

De lentūex ientato

Et quādo replicatur totū habet eſſe ex ꝑtibus. ergotota ſenſibilis qualitas erit ſolum ſenſibilis per partesQd̓m negando conſequentiam quia eſſe ſenſibileprius conuenit toti qͣꝫ ꝑtibus paruis. de quibus ſuperius habitus eſt ſermo.AF Anima noſtra poteſt cognoſcere omnia ſenſibiλ lia per ſenſum et omnia intelligibilia per intellectum. ſi ergo aliquod corpus eſſet in ſenſibile ſequeretur non cognoſceretur per ſenſum. et per conſequens necper intellectum. Uenet vltima conſequentia. qꝛ intellectus nihil cognoſcit niſi per ſenſum. Qd̓m ſicut dictum eſt. phyloſophus concedit aliquas eſſe partescorporis actu inſenſibiles que tamen ſunt ſenſibiles ẜmpotentiam in quarum cognitiōem venire poſſumus perintellectum ex cognitione totius. Nec etiam oportetomnes partes alicuius totius actu a nobis cognoſcantur ẜm ſenſum. ſed poſſunt a nobis cognoſci per intellectum ex cognitione ſimilium a ſimili.Obijciet aūt vtiqꝫ aliqͥs igitur ꝑuenerūt autſenſibilia vel motus a quibus ſenſibilibꝰ qualitercūqꝫ fiat ſenſus oꝑentur in mediū primoquēadmodū odor videt̉ facere et ſonus poſterius em̄ prius ſentit aliqͥd odorē et ſonus poſterius ictu venit graue. ita et viſibile et lumē ergonec quēadmodū et Empedocles dicit attingere pͥus quod a ſole lumē ad mediū prius qͣꝫ adviſū aut ad terrā. putabitur aūt vtiqꝫ hoc rationabiliter accidere. Motū videt̉ em̄ ab aliquoin aliquid. Quare neceſſe quoddam tempuseſſe in quo mouetur ab altero in alterum. tempus autem om̄e diuiſibile quare quando eratnon videbatur. ſed adhuc ferebatur radius inmedio.Secunda queſtioPoſtqͣꝫ ph̓us proſequutus eſt queſtionem primāpertinentem ad ipſa ſenſibilia. Hic conſequenter accedit ad queſtionem ſecūdam que patet ad immutationēſenſus a ſenſibilibus et circa hoc tria facit Quia primomouet queſtioneꝫ. Secūdo argumentatur ad ipſam ibiQuēadmodū et Empedocles. Tertio ſoluit ibi vel circa ſonū. Dicit ergo primo queſtio eſt qualitercunqꝫfiat ſenſatio ſiue per modum cuiuſdam defluxus a ſenſibilibus ſiue per modum cuiuſdam alterationis ſenſibilia immutent ſenſum. Utrū ipſa ſenſibilia prius perueniant ad medium qͣꝫ ad ſenſum et hoc non habet dubitationem in auditu et odoratu. quia manifeſtum eſt aliquis de propinquo prius ſentit odorem et ſimiliter ſonus poſterius ꝑuenit ad auditū qͣꝫ fiat ictus ꝑcuſſionisqui cauſat ſonū. Qanifeſtum eſt aūt in guſtū et tactu. hec queſtio non habet locum. qꝛ non ſentiunt medium extrinſecū. Et ergo videtur eſſe dubitatio de ſoloviſu. Utrū ſcꝫ viſibile et lumen quod facit videre priusꝑueniat ad medium qͣꝫ ad ſenſum vel ad quēcunqꝫ tm̄.Uunc ibi. Quēadmodū et empedocles obijcit ad

queſtionem motam et primo argumentatur ad partemfalſam queſtionis. Secundo excludit quandam falſamſolutionem ibi. Et ſi om̄e ſimul. Et primo argumentatur ad queſtionē an̄cedētē opinionē Empedoclis quidicit lumen a ſole progrediens primo perueniret admedium qͣꝫ ad viſum qui videt lumen vel ad terram quevidetur per lumen vltra qͣꝫ radius ſolis non procedit ſꝫhanc opinionem reprobat Areſto. in ſecūdo de anima.per hoc impoſſibile eſt nos latere ſucceſſione temporis in tam magno ſpacio ſicut eſt ab oriente vſqꝫ adnos. Tunc ibi. Putabitur autem. Argumentaturad idem per rationem que talis eſt. quia eſt quidam motus ipſius viſibilis vel luminis peruenientis ad viſumSed oēqd̓ mouet̉ mouet̉ ab aliquo in aliquod. ita prius ſit intermino a et moueatur poſterius in terminūad quem. Alias em̄ eſſet ſimul in vtroqꝫ termino etmoueretur de vno in alium ſed prius et poſterius in motu moueretur tempore. ergo neceſſe eſt eſſe aliquod tempus in quo viſibile vel lumen moueatur a corpore viſibili vel illuminante vſqꝫ ad viſum. ſed omne tempus eſtdiuiſibile. vt probatur ſexto phyſicorum. ſi ergo accipiamus mediuꝫ illius tēporis adhuc radius luminis velipſum viſibile nōdum peruenit ad viſum ſed adhuc mouebitur per medium. quia oportet magnitudinem perquam aliquid mouetur diuidi ẜm diuiſionem temporisvt probat̉ ſexto phiſicorum. ergo rationabiliter videturaccidere ſcꝫ viſibile vel lumen primo ꝑueniat ad mediū qͣꝫ ad viſum ſicut iam patetEt ſi om̄e ſimul audit et audiuit et omninoſentit et ſenſijt et non eſt generatio eorum. ſedſunt abſqꝫ fieri tn̄ nihil minus quēadmodumſonus iam facto ictu nondum apud auditum.Manifeſtum autem hoc et litterarum tranſfiguratio quemadmodum facta latione ī medionon enim dictum videtur audiuiſſe quia tranifiguratur aer delatus ergo ſic et color et lumenNon enim in eo quocunqꝫ habet hoc vidit hoc vere videtur quemadmodum equaliaſunt. nullum enim oportet alicui vtrumqꝫ eſſeequalibus enim factis non differt. vel ꝓpe vellonge ad inuicem eſſe Hic excludit quādam in ſufficientem reſponſionem. poſſet em̄ aliquis putare ſenſibilia non prius perueniant ad medium qͣꝫ ad ſenſum. quia ſenſus ſimul percipit ſenſibile abſqꝫ ſucceſſione. ita in auditione prius eſt audire qͣꝫ auditum eſſe. ſicut in ſucceſſiuis priusmoueri qͣꝫ motum eſſe ſed ſimul dum aliquis audit iamaudiuit. quia in inſtanti perficitur tota auditio. Et hoceſt verum vniuerſaliter in omni ſenſu ſcilicet ſimul aliquid ſentit ſenſijt. Et per conſequens non eſt ſucceſſiue in eis ſed ſunt abſqꝫ fieri ſucceſſiuo ſicut etiam cauſatur dextrum in aliquo nullo motu ſucceſſiuo preexiſtēte in ipſis. ſed quodam alio facto ſibi ſiniſtro. Sed dicitphiloſophus propter hoc oportet ſenſibilia velmotus ſenſibilium abſqꝫ ſucceſſione perueniant ad ſenſum. quia manifeſte apparet aliquis ſimul audit etaudiuit et tamen ſonus non ſtatim facto ictu qui cauſat