Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XVIIr
Einzelbild herunterladen
 

Folio xvij

ẜm ſe conſiderate. ſicut dictum eſt quia tamen exiſtuntin continuo ſicut in ſubiecto et per accidens diuidunturad diuiſionem ſubiecti. ideo ſequitur ſicut in continuoeſt duplex pars. quedā in actu ſicut pars ſeparata. aliain potentia ſicut pars exiſtens in ꝯtinuo ita ſimiliter eſtduplex pars qͣlitatis ſenſibilis. ꝑs actu exiſtēs p̄t actuſentiri ſꝫ ꝑs diuiſa eſt in potētia et non ſentitur actu. Et inde eſt quāuis viſus videat totum granummilij tamen aliqua pars eius minima. puta decima velmilleſima latet viſum. et ſimiliter qͣꝫuis audiatur totuscantus continuus tamen aliquid paruum de cantu latetde cantu puta dieſis qd̓ eſt minimū in melodia quaſi diſtantia quedam toni ſemitonij. et iſta diſtantia mediainter vltima latet. Et ita ſimiliter dicendum eſt de alijsſenſibilibus ea que ſunt omnino parua latent ſenſuꝫ.ſunt em̄ viſibilia in potentia et non actu. ſicut in linea bipedali eſt potentia pedale ſed tunc eſt actu quando diuiditur a toto Uunc ibi. Seꝑate aūt tantē. Oſtenditſecūdo partes ſeparate non ſunt in infinitū ſenſibiles.et primo ex parte ip̄aꝝ partiū Dicens. ſi partes tāteſuꝑabundantie id ē partes minime ſeparentur a toto ratiōabiliter videt̉ poſſint ꝑmanere ꝓpter paruitateꝫvirtutis conſeruantis. quia virtus corporalis diuiditurẜm diuiſionem magnitudinis. vt patet ſexto phiſicoruꝫet ideo ſtatim illa minima ſeꝑata cōuerterentur in corpꝰcontinens. Sicut paruus ſapor infuſus mari reſoluiturin ſaporem maris Tunc ibi. Quinimo qm̄ Oſtenditpropoſitum ex parte ſenſus Dicens ſi ſenſibilia in iufinitum diuiderentur ẜm ip̄am ſuperabundantiam ſenſibilis in paruitate. tūc ille partes ſeparate non eſſent ſenſibiles propter defectum ſenſus qͣꝫuis in ſe habeant potentiam actiuam immutandi ſenſum cum ſint ſeparateet ergo quando ſenſus aduenit ſentiuntur actu. patet qꝛnon ſentirentur niſi a certiori et perfectiori ſenſu. ſed potētia ſenſitiua non poteſt fortificari in infinitum. ſicut necalie virtutes naturales. ergo ⁊c̄. Maior probatur. quiaquanto ſenſibile eſt minus tanto indiget maiori virtute ſenſus. Concludit ergo quedam magnitudinespaſſibiles qualitates latent ſenſum et propter quā cauſam et qūo ſint ſenſibilia qūo non dictū eſt.Cum autē vtiqꝫ in exiſtentia ſit quāta quedāſunt vt actu ſenſibilia ſint et non ſolum quodin toto ſed ſeorſum finita neceſſe eſſe ẜm aliquēnumerū et colores et ſapores et ſonosHic conſequenter concludit ex premiſſis cum alique partes ſenſibilium corporum hoc modo habeant qͣꝫtitatem vt ſint actu ſenſibiles non ſolum in toto exiſtentes ſed etiaꝫ diuiſim. neceſſe ē huiuſmodi partes ſintfinite ẜm aliquem numerum ſiue in coloribus ſiue in faporibꝰ ſiue in ſonis et ẜm actu ſunt ſenſibiles non diuiduntur in infinitumUtrum qualitates ſenſibiles ſintQuVl LL. in infinitum diuuſibiles Proreſponſione Notandum ſenſibilia ſunt dupliciter diuiſibilia. vno modo ẜm formam et ſpeciem. et iſta diuiſio fitpenes differentias eſſentiales in ſpecies Alio modo ſtꝭdiuiſibilia ẜm recipiuntur in continuo materiali adcuius diuiſionem materialiter et quātitatiue diuidun-

tur Tunc dicendum ad queſitum qualitates ſenſibiles nullo iſtorum modorum ſunt diuiſibiles in infinitum. Primum patet. quia qualitates ſenſibiles cōtrariātur adinuicem. ſed in omni contrarietate reperiuntur extrema finita et media finita. qͣlitates ſenſibiles ẜm ſpeciem erunt finite. Minor probatur. quia extrema maxime diſtant. ergo erunt finita. ſed poſitis extremis finitisimpoſſibile eſt media eſſe infinita. Sed ſecūdū probaturquia diuiſio qͣꝫtitatiua ſenſibilis eſt ẜm diuiſionem continui prout eſt ſub forma naturali. ſed illa non poteſt eſſein infinitum. igit̉ Qior probatur. quia forma naturalis requirit determinatam quantitatem in materia. Etergo etiam ſenſibilia que ſunt virtute in corpore naturali requirunt determinatum quantitatem magnitudinisſed ſentire non procedat in infinitum. ꝓbat ph̓us inductiue tam de partibus in potentia qͣꝫ etiā de partibusin actu quas vocat ſeparatas. Similiter etiam probathoc ex ꝑte ſenſus et ex ꝑte ſenſibiliuꝫ. vt ſatis diffuſe patuit circa textū Ex quibus omnibus concludit ꝑtesſenſibilium non erunt infiniteF Qualitates ſenſibiles diuidunturNI̓ ad diuiſionem ſuorum ſubiectoruꝫſed ſubiecta ſunt in infinitum diuiſibilia. ergo ⁊c̄. Qinorprobatur. quia ſunt corpora continua. ſed omne continuum eſt ī infinitum diuiſibile Dd̓m continuuꝫ p̄tdupliciter conſiderari. vno modo phiſice ꝓut ſtat ſub forma naturali et prout conſideratur qualitatibus ſenſibilibus illo modo non eſt diuiſibile in infinitum. qꝛ forma naturalis requirit determinatam quātitatem materie. Alio modo conſideratur mathematice ſcꝫ ſoluꝫ ſubrationeqͣꝫtitatis Et ſic poteſt dupliciter diuidi. vno modo per partes equales et ſic non diuiditur in infinitū niſi ambe ꝑtes ſint infinite. Alio modo partes inequales. et ſic poteſt diuidi in infinitum iuxta expoſitōem ſancti Thome ſuperius in textu poſitamSi qualitates ſenſibiles diuiderēAtur in infinitum ſequeretur eſſet aliquod corpus non habens colorem vel aliam paſſionemSequela probatur. qꝛ corpus eſt diuiſibile in infinitumẜm partes. ſed in ꝑtibus infinitis poſſunt eſſe partesqͣlitatis finite niſi aliq̄ ꝑtes corꝑis ſint ſine qͣlitatibus. ſꝫcōſequēs eſt falſum. quia ſequeretur corpus ſenſibileeſſet compoſitum ex inſenſibilibus qd̓ eſt incōueniēs dicere Dd̓m quelibet pars corporis naturalis habetin ſe qualitatem ſenſibilem ẜm potentiā ſed non actu. etſic omne corpus ſenſibile eſt compoſitum ex ꝑtibus ſenſibilibus potentia et etiam poteſt in illas reſolui iuxta declaratiōem circa textum habitam. Et quādo queritur. vtrum partes qualitatis ſenſibilis ſint prius ſenſibiles qͣꝫ tota qualitas. Reſpōdet ſanctus Thomas falſum eſſe qd̓ quidam mathematici dicunt nihil ſimultotum videatur ſed viſus currat per partes viſibiles.ac ſi videre ſit continuum ſicut et moueri. Decipiunt̉autem in hoc partes cōtinui non ſunt viſibiles in actuſed ſolū in potentia. Nam viſus vtitur toto viſibili. vtquodam vno indiuiſibili in vno genere niſi forte vtaturꝑtibus non diuiſis vt diuiſis ſicut cum vnāqͣꝫqꝫ ẜm ſe videt. Nec hoc ꝓcedit ad qͣſcūqꝫ minimas ꝑtes qꝛ ſic ſentire diuideret̉ in infinitū qd̓ ſup̄ dimiſſuꝫē incōueniēti