Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XIv
Einzelbild herunterladen
 

De ſenſuet leniato

primo alterant̉ ab igne et poſtea ꝯmiſcentur aque tūccauſatur ſapor amarus.Qm̄ autem omnes ſicci ſꝫ nutritiui ſapores aut paſſiones ſunt. aut priuatiōes oportetſumere huic qm̄ nec ſiccuꝫ abſqꝫ humido neqꝫhumidum abſqꝫ ſicco. Eſca em̄ ipſis aīalibꝰ nihil vnū ſolum ſed ꝯmixtum neqꝫ ipſis plantisſed mixtum Et ſunt oblati cibi aīalibꝰ tangibilia quedam ſenſibilium augmētum facientia et decrementū horū em̄ cauſa calidū autfrigidū oblatū Hec em̄ et faciunt augmētuꝫ etdecrementum nutrit aūt ẜm guſtabile. Oīaem̄ nutriūt̉ dulci vel ſimplici vel ꝯmixto Oportet quidē igitur de his determinare in his degeneratōne Nūc aūt qͣꝫtum neceſſe tangere deipſis Calidū em̄ augmētat et ſtruit nutrimētūeo lene quidē attrahit. amarū aūt et ſalſumrelinquat ꝓpter grauedinē qd̓ itaqꝫ facit in exterioribus corporibus exterior calor. Hoc quidem in natura aīalium plantarum Quare nutriūtur dulci ꝯmiſcētur aūt alij ſapores ad cibūeodē modo ſalſo et acuto: cōdimēto. hoc aūtpropter contrahere eo qd̓ nimis nutritiuuꝫ ſitdulce eſt ſuꝑnatatiuumHic ꝯſequenter mafeſtat qd̓ dixerat. ſcꝫ ſapor ſitſolū in bumido ſine ſicco. Et circa hoc tria facit. qꝛ pͥmooſtendit ſapor fundatur ſil̓ in humido et ſicco. Scd̓oꝓbat qd̓dā qd̓ ſuppoſuerat. ibi. Et ſunt oblati. Tertioꝯfirmat ꝓbatōem. ibi. oꝑtet qͥdē igit̉. Dicit ergo pͥmo ſapores ſunt paſſiones qͣꝫtum ad dulce priuationesqͣꝫtum ad amaꝝ ẜm modū quo ſupͣ dictum eſt. nigrūſit pͥuatio reſpectu albi cuiuſlibꝫ ſicci nutrimētalis exquo ſcꝫ pn̄t nutriri ſcꝫ aīalia vel plante. Et ex hoc poſſumus accipere nec ſiccū ſine humido nec humiduꝫ ſineſicco ꝑtinet ad ſapores. qꝛ eſca qua nutriūtur aīalia ēſolū humidū vel ſolū ſiccum ſed ē mixtū ex eiſdē nutrimur ex qͥbꝰ ſumus. vt dcm̄ eſt primo de generatione eteadē eſt de plātꝭ Tūc ibi Et ſunt oblati. ꝓbat qd̓ſuppoſuerat .ſ. ſapor ſit paſſio vel pͥuatio nutrimēti Dicēs cibi aīalibꝰ oblati ſunt de nūero ſenſibilū inqͣꝫtūſtꝭ tāgibilia cauſant augmētū et decremētū ꝓpter calidūet frigidū qd̓ eſt in eis idē cibꝰ nutrit inqͣꝫtū eſt guſtabilis. qꝛ oīa nutriūtur dulci ſimplici vel ꝯmixto alijs ſaporibꝰ Uūc ibi. oꝑtet quidē igit̉. Confirmat ꝓbationem p̄miſſam Dicēs. de his que ꝑtinent ad augmētūet nutrimētum oꝑtet detemiare in his ſunt de generatione. qꝛ dixit aliqͣ de eis in libro de generatōne in vl̓i Sadhuc magis dd̓m eſt in libro de generatione aīaliū adque ꝑtinet ꝯſideratio de alimēto aīaliū. Nūc aūt qͣꝫtumad ꝓpoſitum ꝑtinet tangendū eſt aliqͥd ſcꝫ calor naturalis actiue cauſat augmētum quādā extenſionē conſtituit nutrimētū digerendo inqͣꝫtum ſcꝫ attrahit illudqd̓ eſt lene dulce relinquēs illud qd̓ eſt ſalſuꝫ amarūꝓpter grauitatem et ergo om̄es feces aīalium ſunt ſatꝭamare vel ſalſe Et hoc manifeſtat ſimilitudinē in toto vniuerſo. qꝛ illud facit calor naturalis in aīalibꝰ plātis qd̓ facit calor ſolis in corporibꝰ exterioribꝰ ſꝫ ille attra

hit humidū ſubſtile relinquitur illud qd̓ eſt terreſtrere aque ꝯplute ſunt dulces ſꝫ mare a quo fit plurim reſolutio eſt ſalſum Ex hoc cōcludit qͣꝫ omīa nutriantur dulci qd̓ eſt attractū a calido naturali. ſꝫ alij ſaporesmiſcent̉ in cibo dulci qd̓ ſolum nutrit. hoc fit loco condimēti ſicut manifeſte apparet de ſalſo et acuto. vt ſcꝫ huiuſmodi ſapores reprimatur dulce ne nimis nutriat Eſtem̄ dulce nimis repletm̄ ſuꝑ natatm̄. qꝛ facile attrahitpropter ſui leuitatem Qꝭ cibi offerūtur aīalibus¶EQ A¶O ad duo eis deſeruiunt. ſcꝫ adaugmentum quo perducuntur ad ꝑfectam qͣꝫtitatem etad nutrimētum qd̓ ꝯſeruatur ſubſtantia deſeruiuuntetiam cibi ad genetationem non ꝑtinet ad indiuiduūſed ad ſpeciem.In ſecūdo de aīa dicitur. cibꝰ auget. ꝓut ēquātus. male hic dicitur hoc cōueniat cibo ꝓut ē calidus Qd̓m ẜm doctore. illa dicta nonꝯtrariātur qꝛ qͣꝫtitas ſufficeret ad augmētuꝫ niſi eētcalor cōuertes et extēdens. qꝛ ꝓpriū calidi eſt dilatarediffundere mouēdo .ſ. ad circūferētiā Sꝫ frigidū oppoſituꝫ cauſat decremētū. qꝛ eius eſt cōſtringere ad centrūet aīalia in iuuentute augent̉ ſꝫ ī ſenectute decreſcūt.F Areſto. in ſecūdo de aīa dicit tactuꝫ eſſe ſenſuꝫy alimenti. videtur cibꝰ nutriat inqͣꝫtuꝫguſtabilis ſꝫ inqͣꝫtū tāgibilis Dd̓m Areſto. ibidēnon diſtinguit inter tactum guſtum. quia ponit humorem et ſaporem inter tangibilia. ſed hic loquit̉ de guſtuinqͣꝫtum eſt ſenſus diſtinctus quare etiam ſapor diſtinguitur a tangibili et non ſolum eſt delectamentum nutrimenti ſed ſe nutrit ſicut manifeſte dicitur in littera. aīmalia nutriuntur dulci Et qn̄ querit̉ quare ſoladulcia nutriant. d̓r hoc eſt ideo. qꝛ ſapor dulcis cauſatur ex debita digeſtione humidi et ficci. et ex tali ꝯmixtione debita tꝑata aīalia nutriuntur.Quemadmodū aūt colores ab albi et nigricōmixtōne ſūt ita et ſapores et a dulci et amaroet ẜm ꝓporcionē: et eo magis vel mīꝰ vnuſquiſqꝫ eſt ſiue ẜm numeros quoſdā cōmixtiōeset motꝰ ſiue indeterminate. Qui aūt delectationē faciūt cōmixti hi numeri ſolū. Qui quidēergo pinguis eſt dulcis ſapor. amarū vero etſalſū idē ſūt. Ponticꝰ vero et auſterꝰ et ſtiptitꝰet acutus in medio. Fere em̄ equales humorūſpec ies et colorū ſūt. Septē em̄ amborū ſpēsſi quis ponat ſicut racionabile liuidū nigrū aliqͥd relinquit̉ qͥdē flauū albi eſſe quēadmodūet vnctuoſum eſt dulcis puniceū et alurgon etviride kianon in medio albi et nigri alij veromixti ex his Et quēadmodū nigrū priuatio eſtin ꝑſpicuo albi ita amarū et ſalſuꝫ dulcis in nutrimētali humido quare et cinis ꝯbuſtoꝝ amarus oīm exalatū eſt ex ip̄is potabile.Septem ſunt ſpeciēs ſaporumPoſtqͣꝫ ph̓us determinauit generatōnes ſaporū. hicconſequenter diſtinguit de ſpeciebus eius. Et circa