Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XIr
Einzelbild herunterladen
 

Areſtotelis

Folio xj

corꝑa agunt nec patiunt̉ inqͣꝫtum ſunt ignis et terra.vel aliqͥd hmōi ſꝫ inqͣꝫtū calida et frigida humida ſiccaEx premiſſis ꝯcludit generatōem ſaporū Dicēsſicut hi in humido aqueo lauant colores et ſapores. ideſt corꝑa colorata et ſaporoſa faciūt aquā habere talē colorē et ſaporē. ita etiam econuerſo qn̄ humidū aqueumcolatū ſiccum terreſtre. hoc fit aliqua īmutatio acalido digerente quodāmodo cōmiſcente humidū ſicco qualificat̉ humor aqueus qͣlitate ſaporoſa. Ignis agit inqͣꝫtum calidus. agit inqͣꝫtum7 ignis. Uenet cōſequentia. qꝛ igni ꝯuenit ſeeſſe calidum. Pro reſpōſione ſciendū doctore ſancto qui hoc argumentū in forma arguit qͥdaꝫ opinatiſunt calorem eſſe formā ſubſtantialem ignis et ẜm ignis ẜm ſuā formā ſubſtantialem habebit aliqͥd cōtrariūet ꝯſequēs etiam erit actiuꝰ ſe. ſꝫ hoc p̄t ſtare. qͥaidem p̄t eſſe in genere ſubſtantie accidentis ẜm illd̓ph̓i primo phiſicoꝝ qd̓ vere eſt nulli eſt accidēs. ſed forma ſubſtantialis reducit̉ ad genus ſubſtātie. non pōteſſe calor ſit forma ſubſtantialis igni ſit accn̄s aliorum. Etiam forma ſubſtantialis non ꝑcipit̉ fenſu qd̓qͥd eſt ſit ꝓpriū obiectū intellectus. vt d̓r tertio de aīa. ſꝫcalor eſt ſenſibile ſe. erit forma ſubſtātialis corꝑisEſt ergo dd̓m ad argumentū doctore calorſe ineſt igni ſicut forma ſubſtātialis eiꝰ. ſꝫ ſicut ꝓpriuꝫaccidens eiꝰ Et qꝛ actio naturalis eſt alicuius cōtrarijalterantis. ignis agit ẜm ſuuꝫ calorē cui eſt aliquid eotrariū āt ẜm ſuā formā ſubſtantialē q̄caret ꝯtrarietate niſi ꝯtrarietas large capiat̉ ẜm dr̄am ꝑfecti īꝑfecti ineodē genere ẜm quē modū reꝑit̉ in nūeris in differentijs ſeu formis ſubſtantialibꝰ que habent ſe ſicut numeri. octauo metaphiſice.Si forma accn̄talis eſſet pͥncipiuꝫ actiōis in . elemētis. ſeq̄ret̉ actōem naturalē elemētoꝝ materia non trāſmutaret̉ ad formam ſubſtātialē. ſꝫſolū ad formā accidētalem Sequela ꝓbat̉. qꝛ nihil agitvltra ſuā ſpēm Qd̓m ẜm doctorē ſcm̄ ꝓpter argumētuꝫ qͥdā poſuerūt oēs forme ſubſtantiales ſint a ſuꝑnaturali agens naturale ſolū alterādo diſponit ad formā hoc dictū reducitur ad opinionē Platonicorū poſuerūt ſpēs ſeꝑate ſint cauſe generatōis et om̄is actio ſit a ꝟtute incorporea Sed ſtoici ſicut Alexander d̓t pofuerūt corꝑa ẜm ſe ip̄a agāt inqͣꝫtum ſtꝭcorꝑa. Areſto. aūt hic tenet mediā viā ſcꝫ corꝑa agatẜm ſuas qͣlitates. Eſt ergo dd̓m ẜm doctorē ſanctū.vnūqd̓qꝫ agit ẜm qd̓ eſt ens actu. vtꝫ in pͥmo de gn̄atōe ncc̄e eſt eſſe qͣlitatum elemētariū deriuet̉ a pͥncipijseſſentialibꝰ eoꝝ ita ꝟtus agendi ꝯuenit illis qualitatibus ex ꝟtute formaꝝ ſubſtātialiū Sꝫ om̄e qd̓ agit ī virtute alterius ē ſil̓e ei in cuiꝰ ꝟtute agit ſicut carpētatorfacit domū ex ꝟtute domus ꝗeſt in aīa. calor naturalisgenerat carnē aīatam ex ꝟtute aīe. Et hūc etiam mo per actōem qualitatum elemētariū tranſmutat̉ materia ad formas ſubſtātiales.Ex hoc eſt ſapor facta a dicto ſicco paſſio inhūido guſtus ẜm potētiā alteratiua in actu Ducit em̄ ſenſitiuū ad hoc potentia p̄exiſtēs em̄ẜm diſcere ſꝫ ẜm ſpeculari eſt ſentire Sapor definitur

Hic ꝯſequēter inducit ex p̄miſſis definitōem ſaporis Dicēs. ſapor nihil aliud eſt qͣꝫ paſſio facta in humido aqueo a dicto ſicco ſcꝫ terreſtri additione calidiguſtū ẜm potentiam alterando reducit in actuꝫ qd̓ qͥdēadditur ad drām odoris quarūdā aliaꝝ paſſionū quecauſant̉ ab humido et ſicco actōem calidi que tamēſunt īmutatiua guſtus ſꝫ alioꝝ ſenſuū Tūc ibi. Dicit em̄. Qanifeſtat p̄dctam definitōnem ſaporis qͣꝫtumad vltimā ꝑtem eius. qꝛ prima ꝑs eius eſt manifeſta exprecedentibꝰ Dixit aūt. ſapor alterat guſtum ẜm potentiā. ad qd̓ manifeſtandū ſubdit ſapor ſicut etiā qd̓libet ſenſibile reducit in actū ſenſitm̄ qd̓ prius erat in potentia ad ſenſibile Quia ſentire qd̓ ꝯſequit̉ actione ſenſibilis in ſenſum fit ẜm diſcere ſꝫ ẜm ſpeculari .i. habet ſil̓itudinē eo qd̓ eſt diſcere. ſꝫ eo qd̓ eſt ſpeculari. qꝛ in illo qui addiſcit generatur habitus ſcīe de nouoſꝫ in eo qui ſentit generat̉ ſenſus de nouo actōnemſenſibilis ſꝫ ſenſus fit actu operans ſicut contingit in eoqui ſpeculatur actu.fF Utrum ſapor bn̄ definiat̉ eſt paſQLLI. nohumidi facta a ſicco mediāte calido alteratiua guſtus de potentia ad actum Qd̓mſic Et hoc ſatis patet ex his dicta ſunt in lrā. p̄t tamēaliūde ſic oſtendi. qꝛ ſapor eſt paſſio nutrimēti. vt d̓r īfraSed nutrimētū eſt mixtum ex humido et ſicco. qꝛ ex eiſdem nutrimur ex quibꝰ ſumus. Ergo etiam ſapor ē paſſio humidi facta a ſicco. Sed qꝛ vnū ꝯtrariū naturaliteragit in reliquū ſiccum cōtrariatur humido. ideo ꝯuenienter d̓r humidū patiatur a ſicco terreſtri et hoc etiāſuperius ꝓbatū eſt duo ſigna Sil̓r etiā ſiccū patit̉ a calido alterat̉ ab ipſo quare additur mediante calido etſic in generatione ſaporis hūidū eſt tm̄ paſſiuū. ſꝫ ſiccuꝫeſt actiuū et paſſiuū reſpectu diuerſoꝝ. calidū vero ē tm̄actiuū. Sed vltima ꝑticula īmediate ſuperius ſufficienter declarata facit ſaporeꝫ differre ab odore ponitur iniſta definitōne paſſio loco generis ſꝫ per hoc qd̓ d̓r humidi tangit̉ materialis addit̉ a ſicco mediante calidotangit̉ efficiens. vero ſubiungit̉ alteratiua guſtustāgitur finalis. Poſſet etiam iſta definitio oſtendi ſenſibili exēplo de ſapore vini qui generat̉ hoc. qꝛ humidum qd̓ eſt circa vites ex pluuia vel rore patit̉ a ſicco terreſtri illud ſiccū terreſtre ſic mixtum humido decoquit̉ in vite per calorem ſolis ſic ſequitur ſapor vinialteratiuus guſtus.Humidū in ē ſapor eſt nutritiuū ſꝫ hūidū . aqueūcū ſit puꝝelemētū nutrit. ſaporē paſſio facta in hūido aqueo Dd̓m ſapor eſt ī humido aqueo puro. qꝛ illud nutrit ſꝫ tn̄ illud humiduꝫeſt aqueū a dominio Et qn̄ d̓r odor ſapor ſunt fereeadē paſſio. vtꝫ ex dictis. ſꝫ odor eſt in humido aereo.et ſapor. Qd̓m ẜm doctorē. in hoc eſt drn̄a. et ergo dicitur in textu ſignāter fere.A1ͣ Si ī ſapore eēt tāta ꝑmixtio qͣlitatū pͥmaꝝ vtdefinitio videt̉ dicere. ſeq̄ret̉ ſapor eēt qͣlitas ſimplex Qd̓m ſaporē qͣlitas ſimplex ẜm eēntiāſꝫ ẜm virtutē qꝛ eſt qͣlitas ſcd̓a cauſata ex ꝑmixtioneqͣlitatū pͥmarū qͦꝝ ꝟtutes in ſe ꝯtinet eminēter Adergo ſapor cauſaret̉ requirunt̉ duo. Primū ſiccumterreſtre ſit alteratuꝫ a calido. Scd̓m ſiccuꝫ terreſtreſic alteratū ꝯmiſceat̉ humido ſicut patet de cineribꝰ qui