De ſenſuet ſenſatō
T QOIADLIA. doctore ſanctū in forma. ꝙ ſuAd euidentiam dictorū ẜmph̓us d̓t in ſecūdo de aīa. viſibile nō ſolū eſt color ſed etiaꝫquoddā aliud qd̓ rōne ꝯp̄hendit̉. licꝫ ſit innoīatū in genere. gͦ viſibilis ꝯmuniter accepti eſt quidē aliqͥd vt actus.aliqͥd vero vt potentia. Actus aūt non eſt qualitas ꝓpriaalicuius elementoꝝ. ſed eſt ip̄m lumen qd̓ pͥmo reꝑitur īcorꝑe celeſti. ⁊ ab illo deriuat̉ ad inferiora corꝑa. ſed potentia in hͦ genere viſibilis eſt illud qd̓ eſt ꝓprie luminis ſuſceptiuū. ⁊ tale hꝫ ſe in triplici ordine graduū. Primus gradus eſt. qꝛ aliqd̓ eſt luminis ſuſceptiuū qd̓ eſt totaliter lumine repletū quaſi ꝑfecte reductū ad actū. ita ꝙ vlteriusnō ſit receptiuū alicuius qͣlitatis vl̓ forme huius generiset hoc inter om̄ia corꝑa maxime ꝯpetit ſoli. ⁊ ergo corpusſolare nō p̄t eſſe mediū in viſu vt ſit recipiens ⁊ reddensformā viſibilē. Sed ꝓprietas lucendi ẜᵐ ordinē quēdamdeſcendendo ꝓcedit vſqꝫ ad ignē. ⁊ vlterius vſqꝫ ad quedam corꝑa que ꝓpter paruitate ſui luminis nō poſſunt lucere niſi in nocte. vt ſupra dictū eſt. Secūdus gradus eſt.eoꝝ que de ſe nō hn̄t lumen in actu. ſed ſunt ſuſceptiua luminis ꝑ totum. ⁊ hmōi corꝑa ꝓprie dicūtur perſpicua ſeutranſparentia vel dyaphana. Phanon em̄ in greco eſt idēqd̓ viſibile. ⁊ hec qͥdem ꝓprietas tranſparendi inuenit̉ maxime in corꝑibꝰ celeſtibꝰ. p̄ter corꝑa aſtroꝝ. ſecūdario autēin igne ẜm ꝙ eſt in ꝓpria ſphera ꝓpter raritatē. tercio in aere. quarto in aqua. quinto etiā in quibuſdaꝫ terrenis corporibꝰ ꝓpter abūdantiam aeris vel aque in ip̄is. Terciusaūt ⁊ infimus gradus eſt terre. que maxime diſtat a corpore celeſti. que minime nata eſt reciꝑe de lumine. qͣꝫuisaūt in ſolis corꝑibꝰ medij gradus ꝓprie dicatur ꝑſpicuuꝫvel dyaphanū ẜm noīs ꝓprietatē. ꝯmuniter tn̄ loquendop̄t dici ꝑſpicuū qd̓ eſt luminis ſuſceptiuū qualitercūqꝫ. etita videt̉ ph̓us hic loqui de ꝑſpicuoQuēadmodū ergo ⁊ corporū neceſſe eſt vltimū eſſe ⁊ huius vtriuſqꝫ luminis. igit̉ naturain determinato ꝑſpicuo eſt. Ipſius autē qd̓ incorꝑibꝰ ꝑſpicui vltimū qd̓ qͥdeꝫ erit vtiqꝫ aliqͥdpalam. Ꝙ aūt hoc ſit color ex accidētibꝰ manifeſtū Nāqꝫ color in extremitate aut extremitaseſt. vnde Pictagorici epiphaniaꝫ colorē vocabant. Eſt qͥdem em̄ in corꝑis extremitate ſꝫ nōeſt extremitas corporisHic ꝯſequenter inueſtigat definitōem coloris. ⁊ pͥmoinueſtigat genus eius. Et qꝛ color hic definiendus in abſtracto ideo inueſtigat loco generis id qd̓ ē eēntial̓r ipſe color. Et ꝯcludit ex dictꝭ ꝙ cuꝑſpicuū nō ſit natura ſeparata ſed in corꝑibꝰ exiſtens neceſſe eſt ꝙ ſicut corpoꝝ in quibus inuenit̉ hec natura eſt aliqͥd vltimū ſi ſint finita. ita ⁊ipſius ꝑſpicui qd̓ ẜcat qualitatē taliū corpoꝝ oportꝫ eē vltimū. ⁊ eadē eſt rō de om̄ibꝰ qualitatibꝰ corporuꝫ q̄ ꝑ accn̄sſunt qͣꝫte ẜm quātitatē corpoꝝ. ⁊ etiā ꝑ accn̄s termināturẜm corpoꝝ terminatōem. Eſt ergo ꝯſiderandū ẜm doctorē ſanctū ꝙ ſicut corpoꝝ q̄dā dicūtur determinata q̄ ꝓprijs terminis terminant̉. ſicut corꝑa terreſtria. quedā autem ſunt intermīata. eo ꝙ nō terminātur ꝓprijs terminisſed alienis. ita ſil̓iter eſt circa ꝑſpicuū. qꝛ quoddam eſt interminatū ex ſeipſo. qꝛ nihil hꝫ in ſe determinatū vnde videat̉. Aliud aūt eſt terminatū. qꝛ determinate hꝫ aliqͥd in
ſeipſo vnde videt̉ ſcꝫ ꝓpriam terminatōem. ꝑſpieuū ergointerminatū eſt ſuſceptiuū luminis cuius natura nō ē vtſolum ſuſcipiat̉ in extremo. ſed ꝑ totū. Manifeſtū eſt aūtꝙ ipſius ꝑſpicui qd̓ ẜcat qualitatē in corporibꝰ exiſtentemvt dictū eſt aliquid vltimū ſicut ipſoꝝ corpoꝝ. Sed ꝙ hͦvltimū ſit color manifeſtū eſt ex his que accidūt. qꝛ nō vidētur corꝑa colorata niſi ẜm ſuas extremitates. Ex quopꝫ ꝙ color vel eſt extremitas corporis. vl̓ eſt in extremitate corporis. et ergo pictagorici vocabāt colorē epiphaniāid eſt ſuꝑ apparitōem. qꝛ id qd̓ apparet in ſuꝑficie corporūeſt color. Non eſt aūt ſenſus ꝙ color ſit extremitas corporis. vt pictagorici poſuerūt. qꝛ ſic eſſet ſuꝑficies aut linea.vel punctus. ſed eſt in extremitate corporis ſicut naturaperſpicui eſt in corporibꝰ.Sed eandē naturā oꝑtꝫ exiſtimare que exterius colorat̉ hanc ⁊ interius. Uident̉ aūt aeret aqua colorata etem̄ aurora tale. ſꝫ ibi qͥdemqūo indeterminate accidit nō eūdem colorē. hꝫaccedētibꝰ ꝓpe ⁊ longe nec aer nec mare In corporibꝰ vero nō ꝯtinēs faciat trāſmutatōem determinata eſt ⁊ fantaſia coloris. Manifeſtū ergo qd̓ idē ⁊ ibi ⁊ hic ſuſceptiuū coloris eſt ꝑſpicuū. ergo ẜm ꝙ exiſtit in corporibꝰ (ineſt auteꝫaut plus aut minus in omnibꝰ) colores facit ꝑmutari: Qm̄ aūt in extremitate color huiꝰ vtiqꝫ extremitas aliqua erit¶ Hic inueſtigat id qd̓ ponit̉ in definitō ne coloris ſicutdrn̄a. ſcꝫ eius ſubiectū. qd̓ eſt ꝑſpicuū. ⁊ d̓t ꝙ oꝑtꝫ exiſtimare eſſe eandē naturā que eſt ſuſceptiua coloris in corꝑibꝰ.que colorant̉ exterius. id eſt nō ꝑ ꝓpriū colorem ſed ex aliqͦexteriori. ⁊ inhis que colorant̉ interius ꝑ ꝓpriū colorē. Sꝫilla que colorant̉ ab exteriori ſunt ꝑſpicua. ſicut aer ⁊ aqͣ. ⁊hoc manifeſtat ꝑ colorē qui apparet in aurora ex reſplendētia radioꝝſolis ad aliqua corpora Eſt tamē drn̄a inter corpora que colorantur ab exteriori. ⁊ que colorant̉ a ſeipſisqꝛ in his que ab exteriori colorant̉ ꝓpter hoc ꝙ de ſe nō habent determinatū colorē non videt̉ idem color de ꝓpe ⁊ delonge. ſicut apparet in aere ⁊ aqua maris. que de longe apparent alterius coloris qͣꝫ de ꝓpe. qꝛ in illis color videt̉ ẜmquādā reuerberatōem. ideo neceſſe eſt ꝙ ẜm veritatē proſpicientiū variet̉ apparitio ꝓpter diuerſam apparitōis figuram. Sed in coloribꝰ que de ſe habent determinatū colorem eſt determinata fantaſia. id eſt apparitio coloris ⁊ nōveritatis ẜm diuerſum ſitum ꝯſpicientiū. niſi forte ꝑ accidens. puta cū corpus ꝯtinēs facit aliquā apparitōem trāſmutatōis. vel qꝛ vnus color videt̉ ꝑ aliū. ſicut que ꝯtinet̉in vaſe vitri rubei vidēt̉ rubea. vel etiā ꝑ aliquā reuerberationē ſplendoris. ſicut pꝫ in collo colūbe. qꝛ igit̉ color qui videt̉ in vtriſqꝫ corꝑibꝰ nō differt ẜm ꝓpriū ſubiectū colorisſed ẜm cām apparitōnis que eſt vel interius vel exterius.ideo manifeſtū eſt ꝙ vtrobiqꝫ ſit idem ſuſceptiuū colorisſcꝫ ꝑſpicuū qd̓ inuenit̉ in corꝑibꝰ ẜm magis ⁊ minus. vt dictum eſt. qꝛ illa corꝑa que plus habent de aere vel aquaplus hn̄t de ꝑſpicuo. ſed de ꝑſpicuo minus hn̄t que ſuperabūdant in terreſtri. Si ergo ꝯiūgamus duo que ſunt dicta. ſcꝫ ꝙ color ſit in extremitate corporis. ⁊ ꝙ corpora ꝑcipiant colorem ẜm ꝑſpicuū. ſequit̉ ꝙ color ſit quedā excremitas perſpicui