Areſtōtelis
Fouq bij.
qꝛ ſicut alij ſenſus ſentiūt ꝑ mediū extrinſecū. quod eſt caro. ⁊ ſicut pͥncipium viſiuū nō eſt in ſuperficie oculi ſed intrinſecus. ita etiā pͥncipiū tactiuū eſt intrinſecus circa corlicet tactus ꝑ totuꝫ corpus. percipiat ſua obiecta. ⁊ ergo ſifiat leſio circa hūc locū eſt maxime doloroſa. ¶ Et qn̄d̓r. ex illo videt̉ ſeqͥ ꝙ ſint duo pͥncipia ſenſitiua aīalis vnūcirca cerebꝝ vbi ꝯſtituit̉ pͥncipiū viſiuū auditiuū ⁊ odoratiuū. Et aliud circa cor vbi ꝯſtituit̉ pͥncipiuꝫ tactiuū ⁊ guſtatiuū Dd̓m ẜm doctorē ꝙ pͥmū pͥncipium ſenſitiuūeſt in corde vbi eſt fons caloris in corpore aīalis. ⁊ nihil ēſenſitiuū ſine calore. vt d̓r in libro de aīa. ſed a corde diriuatur vis ſenſitiua ad cerebrū. ⁊ exinde procedit ad organa triū ſenſuū qui ſunt viſus auditus ⁊ odoratus Tactꝰaūt ⁊ guſtus referūtur ad ip̄m cor ꝑ mediū ꝯiūctum.De ſenſibilibꝰ autē his que circa ẜm vnūqd̓qꝫ ſenſitiuū. puta dico de colore ⁊ ſono ⁊ odore. ⁊ guſtū ⁊ tactu. Ul̓iter dictū eſt que actio ipſorum in his que de aīa ⁊ qͥd operari ẜm vnūqd̓qꝫ ſenſitiuorū. Quid aūt oporteat dicere qd̓libet eorū. ſcꝫ qͥd color. qͥd ſonus. qͥd odor. qͥdſapor. ſimiliter ⁊ de tactu ꝯſiderandū eſt. ⁊ primū de colore. Eſt qͥdem igit̉ vnūquodqꝫ dupliciter dictū. hoc quidē actu. hoc aūt potētia: qͦniā quidē igitur actu color ⁊ ſonus. ⁊ qūo ē idēvel alterū his qui ẜm actuꝫ ſenſibꝰ. puta viſioniet auditioni dictum eſt in eis que de aīa. Quidautē vnūquodqꝫ exiſtens facit ſenſum ⁊ actumnūc dicamusDe ſenſibilibꝰ¶ Poſtqͣꝫ ph̓s applicauit cōſideratōem de ſenſibꝰ aīaliūad organa ſenſuū. Hic cōſequēter applicat eaꝫ ad ip̄a ſenſibilia. Et pͥmo d̓t de quo eſt intentio. Secūdo exequit̉ ꝓpoſituꝫ. ibi. Quēadmodū igit̉. Dicit ergo pͥmo ꝙ de ſenſibilibꝰ ꝓprijs que ſentiūtur ẜm ſingula organa ſenſuū. ſcꝫde colore ſono ⁊ odore. que ſentiūtur ꝑ viſum auditum ⁊odoratū. ſil̓iter etiā de guſtu ⁊ tactu ⁊ de ſenſibilibꝰ illorūdictū eſt in libro de aīa vl̓ iter. ⁊ etiā dictum eſt qūo ſe hn̄tad ſenſum. ⁊ qualis eſt oꝑatio ſenſus ẜm vnūqd̓qꝫ organum immutatū a p̄dicto ſenſibili. qꝛ dictum eſt in ſecūdode aīa ꝙ ſenſus ē potentia ſenſibile. ⁊ ꝙ ſenſibilia faciuntſenſum eſſe in actu. Sed nūc ꝯſiderandū eſt quid ſit qd̓libet ſenſibile ẜm ſeipſum. ſcꝫ qͥd ſit color. qͥd ſonus. qͥd odorquid ſapor. ⁊ ſil̓iter de tactu. id eſt de ſenſibilibus tactusSed pͥmū dd̓m eſt de colore qui eſt obiectum viſus. eo ꝙviſus eſt ſpiritualior inter om̄es ſenſus. ¶ Tūc ibi. Eſt qͥdem igit̉. Exponit qd̓ dictū eſt. ſcꝫ ꝙ ꝯſiderandū eſt qͥd ſitcolor ⁊ ſapor. Dicens ꝙ vnūquodqꝫ horū eſt dupliciter.Uno mō ꝓut ſentitur in actu. Alio mō ꝓut eſt ſenſibilein potentia. ſed quid ſit vnūquodqꝫ horum ẜm actum. etquid ſit color actu ꝑceptus a ſenſu dictum eſt in libro deanima. qꝛ ibi dictū eſt qūo quodlibet eoꝝ ſit idē vel alterūſenſui ẜm actum. ſcꝫ viſioni vel auditōi. qꝛ videlꝫ viſibilein actu eſt idem viſioni in actu. viſibile autē in potentia eſtidem viſui in potentia. Sed quid ſit vnūqd̓qꝫ ip̄orum ẜᵐſeip̄m ẜm qd̓ natum eſt facere ſenſum in actu ē nūc dicēdum in hoc libro
Areſtoteles ī iſto libro ſoluꝫ determīat de tribꝰV L. ſenſibilibꝰ. ſcꝫ de colore. odore. ⁊ ſapore. gͦ maleꝓponit ph̓us ꝙ hic ſit ꝯſiderandū qͥd ſit qd̓libet ſenſibile.Qd̓m ẜm doctore ſanctū. ꝙ hoc nō eſt intelligendumquaſi de om̄ibꝰ illis ſenſibilibꝰ in hoc libro determinare intendat. ſed ꝙ omniū ſenſibiliū ꝯſideratio neceſſaria ſit adꝓpoſitā intentōem. Quia vero ſenſibilia tactus ſunt vl̓ ꝓprietates elementoꝝ. ſcꝫ calidū. frigidū. humidū. ⁊ ſiccumde quibꝰ determinatū eſt in libro de generatōe. vel ſunt ꝓprietates corpoꝝ mixtorū. ſicut durū ⁊ molle. ⁊ alia hmōi.de qͥbꝰ determīatū ē in libro metheorologoꝝ De ſono autem determinatū eſt in libro de aīa. eo ꝙ eadē eſt rō generatōis ſoni ⁊ īmutatōnis auditiui organi a ſono. qualiteraūt īmutentur organa ſenſuū a ſenſibilibꝰ ꝑtinet ad ꝯſideratōem libri de aīa. ⁊ ergo nūc reſtat ſolū de iſtis determinare. ſcꝫ de colore. odore. ⁊ ſapore.Quēadmodū igitur dictum eſt de lumine ⁊alijs ꝙ ſit color perſpicui ẜm accidēs. Qn̄ em̄vtiqꝫ quid ignitū in ꝑſpicuo p̄ſentia qͥdeꝫ lumēeſt. pͥuatio vero tenebre. Ꝙ aūt dicimus ꝑſpicuū nō eſt ꝓprium aeris vel aque. neqꝫ alicuiꝰſic dictorū corporū Sed eſt q̄dam ꝯmunis natura ⁊ virtus que ſeparata qͥdē nō eſt. in his vero eſt et in alijs corporibꝰ. in his qͥdē magis inhis vero minus¶ De colore¶ Hic ꝯſequēter determinat de ſenſibilibꝰ ẜm modū taxatū. ⁊ pͥmo de colore. Scd̓o de ſapore. ibi. De ſapore vero ⁊ odore. Tercio de odore ibi Eodē vero mō. Primapars diuidit̉ in duas. In pͥma oſtendit qͥd ſit color in cōmuni. In ſecūdo determinat de differētijs coloꝝ. ibi. Eſtergo iueſſe. Circa pͥmū pͥmo ꝓponit pͥncipia coloris. Secūdo inueſtigat coloris definitōem ex hmōi pͥncipijs. ibiQuēadmodū ergo. Et qꝛ duplex eſt pͥncipiū coloris vnūqͥdem formale. qd̓ eſt lumen. ⁊ aliud materiale ſcꝫ ꝑſpicuūideo pͥmo tangit pͥncipiū formale. Dicens ꝙ ſicut dictuꝫeſt in libro de aīa Lumen eſt color ꝑſpicui. qd̓ d̓r ẜm quādam ꝓportōem. vt inqͥt doctor. qꝛ ſicut eſt forma ⁊ actuscorꝑis colorati. ita lumen eſt forma ⁊ actus ꝑſpicui. Differunt tn̄ qͣꝫtum ad hoc ꝙ corpus coloratū in ſeipſo habꝫcām ſui coloris. ſed corpus ꝑſpicuū habet lumen ab alio. ⁊ideo d̓t ꝙ lumen eſt color ꝑſpicui ẜm accidens. id eſt ꝑ aliud. Qꝭ aūt ſit actus eius ꝑ aliud. manifeſtat ꝑ hoc qꝛ qn̄corpus ignitum. id eſt actu lucidū adeſt ꝑſpicuo tūc ex preſentia eius fit lumen in ꝑſpicuo. ⁊ ex pͥuatiōe fiūt tenebre.Nō ſic aūt eſt de colore. qꝛ color eſt in corꝑe colorato quocūqꝫ abſente vel p̄ſente. licꝫ nō ſit actu viſibilis ſine lumine. ¶ Tūc ibi. Qꝭ aūt dicimus determinat de ꝑſpicuo.et d̓t ꝙ hoc qd̓ d̓r ꝑſpicuū nō eſt ꝓpriuꝫ vl̓ aeris vel aq̄. velalicuius hmōi corpoꝝ. ſicuteſt vitrū vel alia corpora trāſparentia. ſꝫ eſt quedam natura ꝯmunis q̄ inuenit̉ in multis corporibꝰ. ⁊ eſt q̄dam naturalis ꝓprietas in multis inuenta. que etiā noīat virtuteꝫ inqͣꝫtum eſt quoddā pͥncipium viſionis Nō tn̄ eſt natura ꝯmunis ẜm intentōemPlatōnis. qͥ ponebat ꝯmunia ſeparata ẜm eſſe. ſicut nosponimus ꝯmunia ẜm intellectū. ſed eſt natura ꝑſpicuitatis in his corꝑibꝰ ſenſibilibꝰ. ſcꝫ in aere ⁊ aqua. ⁊ etiā ī alijsin qͥbuſdā qͥdem magis. in qͥbuſdā ꝟo mini
B i: