Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
IIIIv
Einzelbild herunterladen
 

De ſenſuet leniatō

proueniat. Et etiam vidēs et viſum viderent̉ vnūduo Sed illa apparitio ſoluꝫ accidat in tenebriseſt ẜm Alexandrū in cōmento qꝛ fulgor corꝑm leuiuꝫꝓpter ſui modicitatem obſcurat̉ a magna claritate. ſed intenebris videtur ſicut etiam accidit in quibuſdam alijs modicum habent lucis. propter hoc videtur in tenebris et non in lumine. ſicut quedā capita piſciū.Senſibile poſitum ſupra ſenſum ſentit̉. vt . dicit̉ ſecūdo de aīa. etiam ſenſus eſt re potentia ad ſenſibile. oportet aliqd̓ medium a ſenſibiliīmutet̉. et cōſequens ſi organū viſus eſſet igneū ꝓpterhoc viſus videret ignem Dd̓m ẜm doctore ſanctum ẜm illos ph̓os viſus et alij ſenſus ꝑcipiunt ſenſibilia inqͣꝫtum ſunt actu tales. id eſt ſil̓es ſenſibilibꝰ. vtputa naturam principiorū hn̄tes in quibꝰ oīa cōicant. Etergo etiam ponebant aīam eſſe de natura principiorumvt hoc poſſet oīa cognoſcere quaſi om̄ibꝰ cōformis Etergo ẜm antiquos. qꝛ organū viſus erat igneū ſequebat̉ viſus predicto videret ignēEmiſſio fulgoris ad preſentiam corꝑis fulgē . tis et eius ceſſatio ad ipſius abſentiam fit ī inſtanti. ſꝫ motus localis quātūcunqꝫ ſit velox fit in tꝑe. videt̉ poſſibile quatūcūqꝫ oculus celeriter moueatur prius ꝑueniat pupilla ad exteriorem locuꝫ qͣꝫ ceſſet fulgor illuc ꝑueniens ex pupilla in alio loco exiſtenteQd̓m ẜm Alexandrū in cōmento queꝫ hic ſanctusThomas allegat pupilla eſt corpus qd̓dam diuiſibile in partes. et oculo celeriter moto aliqua ꝑs pupille ad alium locuꝫ ꝑuenire incipit adhuc fulgor ibimanet ex reſidua ꝑte pupille nodū attingit locū illū. etinde eſt pupilla incipit videre fulgorem quaſi aliundeſplendentem deficit licet ſubito diſpareat.Qm̄ ſi ignis eſſet vt d̓t Empedocles. et inThimeo ſcribit̉ et accideret videre exeūte quēadmodū et lucerna lumē qͣre ī tenebris videt vtiqꝫ viſus Dicere āt extīguat̉ ī tenebrisegrediēs ſicut Thimeus d̓t vanū ē oīno extinctio luminis eſt. Extinguit̉ em̄ aut humidoaut frigido calidū aūt ſiccum. qualis videt̉ qͥdēin carbonibus ignis flāma quorū neutrū ī lumine apparet exiſtens. ſi igitur eſt qͥdē ſed propter debilitatem latet nos oportebat per diemet in aqua extingui lumē in glaciebus magisfieri tenebras flāma em̄ ignita corpora patiūtur hec. nūc aūt nihil tale accidit Hic ꝯſequēter accedit ad improbandū dictam poſitionem. primo qͣꝫtum ad hoc antiqui viſum attribuebant igni. Secundo qͣꝫtum ad hoc ponebant viſumvidere extramittendo. ibi irrōnabile oīno. Circa primūtria facit. qꝛ primo ponit opinionē Platōnis et ꝯtraobijcit Secūdo Empedoclis Et tertio Democriti Circa pͥmū ſciēdū eſt. Empedocles Plato in Thimeocōueniebant in duobꝰ quorū vnū eſt organuꝫ viſustinet ad ignem. Scd̓o viſio ꝯtingit hoc lumē exeat de oculo ſicut ex lucerna. Et ex his duabꝰ poſitionibꝰconcludit ph̓s. viſus deberet videre ī tenebris ſicut inluce. qͥa in tenebris p̄t lumē a lucerna emitti illuminās

mediū. et ita ſi emiſſionē luminis oculus videret ſeq̄ret̉ lumē etiam videri poſſet in tenebris. Uunc ibiDicere aūt. Excludit rōem O latōnis. Dixit em̄ Plato ī Thimeo. qn̄ lumē egredit̉ ab oculo ſi īueniat ī medio lumen ſaluatur ip̄m. ſicut per ſibi ſil̓e. et ex hoc accidit viſio. Si vero non inueniat lumē ſed tenebras. tūcꝓpter diſſimilitudinem tenebraꝝ extinguit̉ lumē ab oculo egrediens. et ideo oculus non videt. Sed d̓t Areſto.illā cām eſſe vanā. qꝛ ẜm Platonicos ſunt tres ſpēs ignis. ſcꝫ lumē flāma et carbo in natura ignis cōueniuntſcꝫ in calido et ſicco. Calidū aūt et ſiccū ſolū extinguuntur ex frigido vel humido. vt patet manifeſte in carbonibus flāma. ſꝫ neutrū horū contingit in lumine. qꝛ neqꝫ frigidū neqꝫ humidū deſtruitur. bn̄ d̓r lumen deſtruat̉ in tenebris nulla illarū ꝯcurrēte. Si vero dicat̉ lumē ſit in tenebris ſꝫ lateat nos. qꝛ non eſtꝯfortatū exteriori lumine qͣre etiā fit viſio. hoc p̄tdici. qꝛ lumē igneum dupliciter extinguitur vel obtenebrat̉. vno modo ẜm ꝓprietatem ſui luminis. ꝓut paruūlumē ex pn̄tia maioris luminis obfuſcat̉ Alio ẜmprietatem ignis extinguitur in aqua ꝓpter ꝯtrarietatēad ignem. et ſic magis extinguitur in aqua in glaciebꝰqͣꝫ in tenebris. ſicut accidit in flāma et corporibꝰ ignitiset hoc non accidit circa viſum quare ptꝫ predictaꝫ rationem eſſe vanam.Empedocles aūt videt̉ exiſtimare qꝛ exeūtelumine ſicut dictū eſt prius videre fiat. Ait em̄qn̄ quis ꝓgreſſum meditans ꝓperauit lucernāhyemalem noctem ignis ardentis accendēsvt oīm vētorum īpetus ꝓhibeat. ventorū enimſpirituū diſpergit flantiū lumen aūt extra diſſiliens qͣꝫtum magis expāſuꝫ fuerit illuſtrat velum domitis radijs ſic qd̓ in miringis ꝯtutatūantiquū lumē ſubtilibꝰ lintheis diffundit̉ circulo pupillam aque quidē ꝓfundū reuelauerunt circūfluentis. lumē āt extra ꝑuenit qn̄ ī miringis expanſum fuerit aliqn̄ quidē igit̉ ſic videre ait aliqn̄ auteꝫ de fluxibus his qui ab hisque videntur.Hic ꝯſequēter ſcd̓o enarrat opinionē Empedoclesde cuius improbatōne iam dictum eſt. Et dicit Empedocles videt̉ exiſtimare ſicut dictū eſt viſio fiat lumine exeunte. ponit ad longū ꝟba eius metrice ꝓtulit. licet non ſint metrice trāſlata ideo ſunt valde obſcura. Eſt aūt ſenſus illorū ꝟboꝝ. ſicut nocteꝫ tꝑe hicmali qn̄ flant venti aliqͥs cogitans ambulare preparatlucernā et accendit lumenardētꝭ ignis quod ponit ad lucernā vt ꝓhibeat flatum ventorū ſed tale lumē intustentuꝫ egredit̉ extra quātomagis tale lumen expāſumfuerit extra tanto magis illuſtrat aerem. ita tn̄ radij exeuntes ſunt domiti. id eſt attenuati veluꝫ lucerne ſcꝫpellē. qꝛ aer ita clare illuminat̉ pellē lucerne ſicut ilminatur ignē velatū. Ita ſil̓r d̓t accidere circa oculūin quo antiquū lumē. id ē lumē qd̓ eſt ibi a formatōe oculi cōtutat̉ .i. tute ꝯſeruat̉ in miringis. id ē in tunicis oculi qͣs ſicut qͦſdā ſubtiles lintheos lumē diffundit̉ circūlo circulariter ꝓpt̓ circulātē pupille vl̓ circulo .i. circūqͣqꝫꝑpupillā quidē tunice reuelant radijs eas miſſis