Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
IIIv
Einzelbild herunterladen
 

et ſenſatōOelentū

habet ad lucem dyaphanū in quibꝰ ꝯmunicāt inferioracum celeſti corpore. Sonus aūt ꝯſequitur motū localemqui inuenitur in vtriſqꝫ corporibꝰ. Sed odor ꝯſequit̉ ſolacorpora mixta ex quibꝰ natū eſt aīal nutririFA qualibet anima intellectiua fluūt om̄es potenI tie intellectiue. ergo a ſimili. a qualibet anima ſenſitiua fluere deberent om̄es ſenſus. per ꝯſequēs iſti tresſenſus. ſcꝫ olfactus. viſus. auditus erūt omnibꝰ animalibꝰ neceſſarij Qd̓m eſt ſimile. qꝛ omnes anime intellectiue ſunt eiuſdem ſpēi in equali gradu perfectōniseſſentialis. ſed anime ſenſitiue in ipſis animalibus ſunt diuerſarum ſpecierumOmne animal indiget ꝯſeruantibus ipſum in L. eſſe. ſed iſti tres ſenſus ꝯſeruūt animalia in eſſe.ergo ⁊c̄. Qd̓m aīalia imperfecta ſufficienter ꝯſeruātur in eſſe per hoc cognoſcūt qualitates vel nutrimētuꝫeis ꝯiūctum. ergo ſoluꝫ indigent ſenſibꝰ qui cognoſcūtper mediū intrinſecumTalpa eſt animal ꝑfectuꝫ. qꝛ eſt aīal ꝓgreſſiuū L. et tamē habet viſum. non habeat oculos. Qd̓m talpa habet oculos ſub pelle ne ſibi deficiatfectio ſui generis. qꝛ talpa eſt animal qd̓ ſemꝑ terraꝫ fodit humū egerit vt querat nutrimentuꝫ in radicibꝰ fruguꝫ. ſi oculos extra pellē haberet de facili corrūperet̉Om̄es ſenſus ſunt ſenſus diſcipline. ergo hocI . male ſolum attribuit̉ duobꝰ. qui ſunt viſus etauditus. Ancedens probat̉. quia deficiente aliquo ſenſua natiuitate. neceſſe eſt deficere ſcientiā ſenſibilis illius ſenſus. Qd̓m licꝫ quilibet ſenſus ſit ſenſus diſcipline reſpectu ſui ſenſibilis. tamen iſti duo ſenſus vl̓ter magiseminenter quādam antonomaſiā dicūtur ſenſus diſcipline ꝓpter cauſam ſuperius in notabili aſſignatā. Etquādo d̓r. ſenſus interiores ſunt magis vtiles ad diſciplinam. cum ſint intellectui viciniores. Qd̓m iſti duo ſenſus in ꝓpoſito ſolum ꝯparātur ad alios ſenſus exterioreset ad interiores Horū aūt ipſoꝝ ad ncc̄aria qͥdem melior eſtviſus ẜm ſe. Ad intellectū aūt ẜm accidensauditus. multas qͥdem em̄ drn̄tias multimodas viſus annūciat potentia. qꝛ oīa corꝑa colore participant. quare ꝯmunia magis huncſentiūtur. Dico em̄ ꝯmunia motuꝫ figurā numerū. auditus aūt ſoni tm̄ drn̄tias. paucis aūtet eas que vocis. ẜm vero accn̄s ad prudētiaꝫauditus plurimā ꝯfert partē. ſermo em̄ audibilis exiſtens cauſa eſt diſcipline. ẜm ſe ſꝫ ẜmaccn̄s Ex noībus em̄ ꝯſtat. nominū vero vnūqd̓qꝫ ſimbolū eſt. quare ſapientiores a natiuitate pͥuatoꝝ vtroqꝫ ſenſu ſūt ceci mutis ſurdisde virtute itaqꝫ quā hꝫ ſenſuū vnꝰ qͥſqꝫ dcm̄ eſt Hic ꝯſequēter ph̓us circa p̄dictas cauſas ꝯparat viſum auditum Dicens viſus ẜm ſe eſt magis vtilismelior aīalibꝰ habentibꝰ prucentia. ſed auditus ẜm accidens eſt magis vtilis. Primū probat dupl̓r. Primo qꝛpotentia viſiua ſua apprehēſione annūciat nobis multasdifferentias reꝝ diuerſoꝝ modoꝝ. Et hoc ideo. qꝛ obie

ctum eius qd̓ eſt viſibile inuenit̉ in om̄ibꝰ corporibꝰ taꝫ ſuperioribꝰ qͣꝫ inferioribꝰ. Nam om̄ia corꝑa colore quodamparticipāt. ergo plura manifeſtant̉ viſum. Secūdobat idem. qꝛ hūc ſenſum ſcꝫ viſuꝫ cognoſcūtur ſenſibiliaꝯmunia a multis ſenſibꝰ cognoſcūtur. ſicut ſunt magnitudo figura motus. qͥes motꝰ. ſed auditus annūciat nobis ſolas drn̄tias ſonoꝝ. que inueniūtur in oībꝰ corporibꝰ. nec ſunt exp̄ſſiue multarū diuerſitatum que ſunt in rebus. Sed accn̄s auditus melior ſit ad intellectū ſicbat ph̓us. qꝛ auditus multis ꝯfert ad prudentiaꝫ. ſedeſt accidens. qꝛ ſermo qui eſt audibilis eſt addiſcēdi per ſe. qꝛ ẜm ipſas drn̄tias ſonoꝝ. ſed accidens.inqͣꝫtum ſcꝫ noīa ex quibꝰ ſermo. id ē locutio ꝯponit̉. ſuntſimbola. id eſt ſigna intentionū intellectiuaꝝ. ꝯſequēsrerum. Sicut (exempli gratia) doctor docet diſcipulū inqͣꝫtum ſermonē ẜcat ei ꝯceptōem ſui intellectus. ad qd̓eſt vtilis auditus qͣꝫuis accidens. qꝛ ad per ſe inueniendo ſcientiā p̄cipue eſt vtilis viſus. Ex illo infert correlariū inter pͥuatos a natiuitate vtroqꝫ ſenſu ſcꝫ viſu auditu ſapientiores ſunt ceci qui carent viſu mutis ſurdisqui carent auditu. qꝛ illi poſſunt addiſcere ſermones ſignificatiuos qui ẜcant ad placitū. Ultimo epilogādocludit qd̓ dictū eſt de virtute quā hꝫ vnuſqͥſqꝫ ſenſusUtrū in aīalibꝰ habēt prudenQl I..uam. viſus ſe. auditus accidens plus ꝯferat ad ītellectū diſciplinā Pro rn̄ſionenotandū eſt ẜm doctorē ſcm̄ viſus dupl̓r peminet auditui Uno qͣꝫtum ad neceſſaria. puta ad acqͥrendumcibū ad vitandū corruptiua. que certius apprehendunt viſum qͣꝫ per auditū. qꝛ auditus immutat̉ ſolum a conſequentibꝰ aliquos motus rerum. Alio modo viſus preeminet auditui. qꝛ magis eſt cognoſcitiuus plurium qͣꝫauditus. qꝛ per viſum cognoſcimus om̄ia corpora taꝫ ſuperiora qͣꝫ inferiora. in om̄ibꝰ inueniat̉ quidam coloreſt obiectum viſus. Etiam viſus ſolum cognoſcit qualitates que ſunt per ſe pͥmo ſenſibiles. ſed etiam cognoſcitſubiecta taliū qualitatū que mouent ſenſum non per accidens ſed per ſe. Secūdo. ſicut ſunt ſenſibilia ꝯmunia illa om̄ia aliquo modo ꝑtinent ad ꝯtinuū vel ẜm menſurāeius. vt magnitudo. vel ẜm diuiſionē. vt numerus. vel ẜᵐterminatōem. vt figura. vel ẜm diſtantiā ꝓpinquitatemvt motus. Sed auditus p̄eminet viſui inqͣꝫtum deſeruitintellectui. hoc eſt ẜm accn̄s. vt patuit circa expōneꝫ littere. Eſt ergo dd̓m ad queſituꝫ affirmatiue ſic. adambas ꝑtes ſufficienter in textu ꝓbatasNF Color eſt qualitas ſecūda preſupponit ꝑmiY xtionem qualitatum pͥmarum. que ſoluꝫ reperitur in mixtis. ergo hic male dicitur color reperiatur inquolibet corpore. Dicendū ẜm doctorem ſanctum.omnia corpora tam ſuperiora qͣꝫ inferiora colore participant. vel qꝛ in eis reperit̉ color ẜm ꝓpriam rōnem. ſicut incorporibꝰ in quibꝰ eſt dyaphanū terminatū. vl̓ qꝛ in eis inueniūtur pͥncipia coloris que ſunt dyaphanū lux. hocſecūdomo color reꝑitur in celeſti corpore. . multarū aliarū rerum. ergo hoc non debet ſolūPer auditum cognoſcimꝰ drn̄tias ſonorumattribui viſui. Antecedens probat̉. qꝛ per auditum etiaꝫcognoſcimus iram vel gaudiuꝫ. ſicut patꝫ de latratu canuQd̓m ẜm doctorem ſcm̄ hoc ſolū eſt per accidēsinqͣꝫtum vox aīalis ꝓfert̉ imagine ẜcandi et inqͣꝫtum